การให้เหตุผล
ชีทสรุปความสามารถทั่วไปสำหรับเตรียมสอบนายสิบตำรวจ สายอำนวยการ เนื้อหา 20 บท พร้อมสูตร วิธีคิด เทคนิคจำ จุดที่มักพลาด และ Quick Review
บทที่ 20 — การให้เหตุผล
ต้องรู้เรื่องอะไร
การให้เหตุผล 3 แบบ: นิรนัย (จากทั่วไป → เฉพาะ), อุปนัย (จากเฉพาะ → ทั่วไป), Abductive (หาคำอธิบายที่ดีที่สุด) + ปริศนาเชาวน์
เรื่องสำคัญ
- นิรนัย (Deductive)
- อุปนัย (Inductive)
- Abductive (หาคำอธิบายที่ดีที่สุด)
- แผนภาพ/การจัดลำดับ
- ปริศนาเชาวน์/เงื่อนไขซับซ้อน
สูตร / กฎสำคัญ
นิรนัย (Deductive):
- Modus Ponens: p→q, p ⇒ q
- Modus Tollens: p→q, ~q ⇒ ~p
อุปนัย (Inductive):
- สังเกตหลายกรณี → สรุปเป็นแนวโน้ม
- ระวัง: ข้อสรุปไม่รับประกันว่าจริงเสมอ
Abductive:
- เริ่มจากสิ่งสังเกต → เลือกคำอธิบายที่สมเหตุสมผลที่สุด
- ใช้ในการวิเคราะห์สาเหตุ
วิธีคิด
ปริศนาเชาวน์:
- แยกประเด็น: ใคร ทำอะไร ที่ไหน เมื่อไหร่
- ใช้ตาราง ✓/✗
- หาค่าที่ "แน่นอน" ก่อน → ตัดตัวเลือกอื่น
- วนซ้ำจนครบ
แผนภาพจัดลำดับ:
- เขียนข้อเท็จจริงทั้งหมด
- วาดแผนภาพ (แท่ง/วงกลม/ตาราง)
- ทดสอบข้อสรุป
เทคนิคจำ
"นิรนัย: จากกฎทั่วไป → เฉพาะ (สรุปได้แน่ ๆ)"
"อุปนัย: จากตัวอย่าง → กฎ (สรุปได้แต่ไม่รับประกัน)"
"Abductive: หาเหตุผลที่สมเหตุสมผลที่สุด"
"ปริศนา: สมมติคำตอบทีละตัว แล้วดูว่าตรงกี่ fact"
จุดที่มักพลาด
- สับสนนิรนัยกับอุปนัย
- ปริศนา: ข้ามขั้นตอนตาราง
ตัวอย่าง
โจทย์: ผู้ต้องสงสัย A, B, C, D ขโมย 1 คน พูดจริงคนละ 1 ประโยค มีคนพูดจริง 1 คน
- A: "B ขโมย"
- B: "A ไม่ได้ขโมย"
- C: "D ขโมย"
- D: "B ไม่ได้ขโมย"
วิธีคิด:
- ถ้า A ขโมย → A เท็จ, B เท็จ, C เท็จ, D จริง = จริง 1 คน ✓
- ถ้า B ขโมย → A จริง, B จริง = จริง 2 คน ✗
- ถ้า C ขโมย → B จริง, D จริง = จริง 2 คน ✗
- ถ้า D ขโมย → B, C, D จริง = จริง 3 คน ✗
คำตอบ: A
Premium Explanation (คำอธิบายพิเศษระดับพรีเมียม)
- สูตรลับจำเร็ว: "การหาคนโกหก/สัจธรรม: ตั้งสมมติฐานให้ตัวเลือกหนึ่งเป็นจริง แล้วตรวจเช็กว่าเงื่อนไขอื่นขัดแย้งกันหรือไม่ หรือใช้ตารางขีดถูก/ผิดเพื่อแยกแยะข้อเท็จจริงในโจทย์ปริศนา"
- คีย์ลัดจำ: การอ้างเหตุผลสมเหตุสมผลเมื่อ
(เหตุ 1 ∧ เหตุ 2 ∧ ...) → ผลเป็นสัจนิรันดร์