วิชาที่ 5 | กระทรวงอุตสาหกรรม
🏛️

พระราชกฤษฎีกาว่าด้วย
การบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

พ.ศ. 2546 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562

สรุปครบ 7 หมวด — เป้าหมายหลัก นิยามสำคัญ โครงสร้างองค์กร และประเด็นที่มักออกข้อสอบ

7
หมวด
7
เป้าหมายหลัก
2546
ปี พ.ร.ฎ.
2562
ฉบับแก้ไข
✏️
ข้อสอบ 100 ข้อ
สุ่ม · เฉลย · กระดาน

📖 สรุปสาระสำคัญ 7 หมวด

พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546

หน่วยงานต้องยึด "ประชาชนเป็นศูนย์กลาง" ในการดำเนินงานทุกขั้นตอน

ก่อนเริ่มโครงการใดๆ ต้องวิเคราะห์ผลดีผลเสีย กำหนดขั้นตอนที่โปร่งใส และหากมีผลกระทบต่อประชาชน ต้องรับฟังความคิดเห็นของประชาชนก่อนเสมอ

เมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น ต้องรีบแก้ไข และหากเกี่ยวข้องกับหน่วยงานอื่นต้องรีบแจ้ง ก.พ.ร. (คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ) ด้วย

📌 จุดสำคัญสำหรับสอบ

ประชาชนต้องได้รับแจ้งผลการพิจารณาภายใน 15 วัน นับแต่วันที่รับเรื่อง

จัดทำแผน: ส่วนราชการต้องจัดทำ "แผนปฏิบัติราชการ 5 ปี" (ฉบับที่ 2 ปรับแก้) ให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ และ "แผนปฏิบัติราชการประจำปี" เสนอรัฐมนตรีขอรับงบประมาณ

การโอนงบประมาณ: หากทำให้ภารกิจเดิมไม่บรรลุเป้าหมาย ต้องได้รับอนุมัติจาก คณะรัฐมนตรี ให้ปรับแผนก่อน

บูรณาการ: ต้องบริหารราชการแบบบูรณาการร่วมกัน และพัฒนาองค์กรให้เป็น "องค์การแห่งการเรียนรู้" อย่างสม่ำเสมอ

การส่งมอบงาน: เมื่อเปลี่ยนตัวนายกรัฐมนตรี หัวหน้าส่วนราชการต้องทำสรุปผลการปฏิบัติราชการให้นายกฯ คนใหม่

บัญชีต้นทุน: ต้องจัดทำบัญชีต้นทุนงานบริการสาธารณะ หากรายจ่ายต่อหน่วยสูงกว่าหน่วยงานอื่น ต้องทำแผนลดรายจ่ายแจ้ง ก.พ.ร. และกรมบัญชีกลาง

จัดซื้อจัดจ้าง: ต้องโปร่งใส เที่ยงธรรม ไม่จำเป็นต้องยึดราคาต่ำสุดเสมอไป หากต้องคำนึงถึงคุณภาพและประโยชน์ระยะยาว

ระยะเวลาพิจารณา: การขออนุญาตระหว่างส่วนราชการต้องแจ้งผลภายใน 15 วัน หากช้าจนเกิดความเสียหาย ถือว่า "ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง"

การสั่งราชการ: โดยปกติต้องทำเป็น ลายลักษณ์อักษร หากสั่งด้วยวาจา ผู้รับคำสั่งต้องบันทึกและรายงานผู้สั่งภายหลัง

กระจายอำนาจ: ให้กระจายอำนาจการตัดสินใจลงสู่ผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่โดยตรง เพื่อความรวดเร็ว

ความโปร่งใส: ต้องจัดทำแผนภูมิขั้นตอนและระยะเวลาดำเนินงานเปิดเผยให้ประชาชนทราบ

ศูนย์บริการร่วม (One Stop Service): ปลัดกระทรวง ผู้ว่าราชการจังหวัด และนายอำเภอ ต้องจัดตั้งศูนย์บริการร่วม เพื่อให้ประชาชนมาติดต่อได้ ณ จุดเดียว

รัฐบาลดิจิทัล: การบริการต้องใช้แพลตฟอร์มดิจิทัลกลางที่สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัลกำหนด

ทบทวนภารกิจ: ต้องทบทวนภารกิจตนเองเป็นประจำว่าควรยกเลิกหรือปรับปรุงหรือไม่

ห้ามตั้งหน่วยงานซ้ำซ้อน: หากยุบเลิกหน่วยงานใดไปแล้ว ห้ามตั้งหน่วยงานที่มีภารกิจคล้ายเดิมขึ้นมาอีก เว้นแต่เพื่อความมั่นคงและได้รับความเห็นชอบจาก ก.พ.ร.

ทบทวนกฎหมาย: ต้องสำรวจและทบทวนกฎ ระเบียบ ข้อบังคับ ที่สร้างภาระให้ประชาชน สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาสามารถเสนอแนะให้แก้ไขได้

ตอบข้อซักถาม: เมื่อประชาชนติดต่อสอบถามเป็นหนังสือ ต้องตอบกลับหรือแจ้งความคืบหน้าภายใน 15 วัน

ความโปร่งใสของข้อมูล: การปฏิบัติราชการถือเป็น "เรื่องเปิดเผยเป็นหลัก" (เป็นความลับเท่าที่จำเป็น) ต้องเปิดเผยข้อมูลงบประมาณ แผนจัดซื้อจัดจ้าง และสัญญาที่อนุมัติแล้ว

ผู้ประเมินอิสระ: ต้องมีคณะผู้ประเมินอิสระมาประเมินผลสัมฤทธิ์ คุณภาพบริการ และความพึงพอใจของประชาชน

ประเมินผู้บังคับบัญชา (แบบลับ): สามารถจัดให้มีการประเมินภาพรวมของผู้บังคับบัญชาได้ โดยต้องทำเป็นความลับ

รางวัลและบำเหน็จ: หากบริการได้ดีเยี่ยม ก.พ.ร. อาจเสนอ ครม. มอบ "เงินเพิ่มพิเศษ" หรือ "เงินรางวัลการเพิ่มประสิทธิภาพ" ให้หน่วยงานนั้นได้

📌 ขอบเขตการบังคับใช้

กฎหมายนี้ไม่ได้บังคับใช้แค่กระทรวง ทบวง กรม เท่านั้น แต่ยังรวมถึง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) องค์การมหาชน และรัฐวิสาหกิจ ซึ่งต้องนำหลักเกณฑ์การบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดีไปปรับใช้ในการดำเนินงานของตนเองด้วย

🎯 เป้าหมายหลัก 7 ประการ (มาตรา 6)

การบริหารราชการของหน่วยงานรัฐต้องมุ่งสู่เป้าหมาย 7 ข้อนี้ — ออกสอบบ่อยมากครับ

1

เกิดประโยชน์สุขของประชาชน

ผลลัพธ์ที่แท้จริงต้องกลับคืนสู่ประชาชน

2

เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ

ดำเนินงานบรรลุเป้าหมายที่กำหนด

3

มีประสิทธิภาพและเกิดความคุ้มค่า

ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าในเชิงภารกิจ

4

ไม่มีขั้นตอนการปฏิบัติงานเกินความจำเป็น

ลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็นออก

5

มีการปรับปรุงภารกิจให้ทันต่อสถานการณ์

ปรับตัวให้ทันสภาวะแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง

6

ประชาชนได้รับการอำนวยความสะดวกและตอบสนองความต้องการ

บริการที่ดี รวดเร็ว และตรงใจประชาชน

7

มีการประเมินผลการปฏิบัติราชการอย่างสม่ำเสมอ

ติดตามวัดผล และปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

📚 นิยามคำศัพท์สำคัญ (มาตรา 4)

คำเหล่านี้มักนำมาออกข้อสอบเพื่อลวงให้สับสน ต้องจำให้แม่นครับ

ส่วนราชการ

ส่วนราชการตามกฎหมายว่าด้วยการปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม และหน่วยงานอื่นของรัฐที่อยู่ในกำกับของฝ่ายบริหาร ไม่รวม "องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น"

รัฐวิสาหกิจ

หมายถึงเฉพาะรัฐวิสาหกิจที่จัดตั้งขึ้นโดย "พระราชบัญญัติ" หรือ "พระราชกฤษฎีกา" เท่านั้น

ข้าราชการ

ไม่ได้หมายถึงแค่ข้าราชการประจำ แต่มีความหมายครอบคลุมรวมถึง พนักงาน ลูกจ้าง หรือผู้ปฏิบัติงานในส่วนราชการ ด้วย

ก.พ.ร.

คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ — หน่วยงานหลักที่กำกับดูแลการบังคับใช้ พ.ร.ฎ. นี้

🏢 โครงสร้างองค์กรที่เกี่ยวข้อง

👑

นายกรัฐมนตรี

ผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกา

⚖️

คณะรัฐมนตรี (ครม.)

กำหนดเงื่อนไข อนุมัติการโอนงบฯ และมาตรการต่างๆ

📋

ก.พ.ร. (คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ)

กำกับดูแลการปฏิบัติ เสนอแนะแนวทาง และรับรายงาน

💻

สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (สพร.)

กำหนดแพลตฟอร์มดิจิทัลกลางสำหรับบริการภาครัฐ