วิชาที่ 4 | กระทรวงอุตสาหกรรม
📰

พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540

7 หมวด 43 มาตรา 1 บทเฉพาะกาล

สิทธิการรับรู้ข้อมูล การเปิดเผย การยกเว้น โครงสร้างองค์กร กขร. กวฉ. และบทกำหนดโทษ

7
หมวด
43
มาตรา
90
วันบังคับใช้
2540
ปีบัญญัติ
✏️
ทำข้อสอบ
100 ข้อ จำลองสอบจริง
📖 สรุปเนื้อหา

พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540

โครงสร้าง
7 หมวด + 1 บทเฉพาะกาล รวม 43 มาตรา
การบังคับใช้
มีผลหลังประกาศในราชกิจจาฯ 90 วัน (ประกาศ 2 ก.ย. 2540)
ผู้รักษาการ
นายกรัฐมนตรี มีอำนาจออกกฎกระทรวง
เจตนารมณ์
คุ้มครอง "สิทธิการรับรู้" ของประชาชน ให้เข้าถึงข้อมูลรัฐได้

7 หมวดกฎหมาย

ม.7–13หมวด 1: การเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร
ม.14–20หมวด 2: ข้อมูลข่าวสารที่ไม่ต้องเปิดเผย
ม.21–25หมวด 3: ข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคล
ม.26หมวด 4: เอกสารประวัติศาสตร์
ม.27–29หมวด 5: คณะกรรมการข้อมูลข่าวสาร (กขร.)
ม.30–39หมวด 6: คณะกรรมการวินิจฉัย (กวฉ.)
ม.40–41หมวด 7: บทกำหนดโทษ
ข้อมูลข่าวสาร

สิ่งที่สื่อความหมายให้รู้เรื่องราวข้อเท็จจริง ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบใด เช่น เอกสาร รูปภาพ ฟิล์ม บันทึกเสียง หรือข้อมูลคอมพิวเตอร์

ข้อมูลข่าวสารของราชการ

ข้อมูลที่อยู่ใน "ความครอบครองหรือควบคุมดูแล" ของหน่วยงานรัฐ รวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินงานของรัฐ และข้อมูลของเอกชนที่รัฐเก็บไว้

หน่วยงานของรัฐ

ครอบคลุมกว้างมาก: ราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ ส่วนราชการสังกัดรัฐสภา ศาล (เฉพาะส่วนงานธุรการ ไม่รวมการพิจารณาคดี) องค์กรควบคุมวิชาชีพ และหน่วยงานอิสระ

ข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคล

ข้อมูลเฉพาะตัว เช่น การศึกษา ฐานะการเงิน ประวัติสุขภาพ ประวัติอาชญากรรม ลายพิมพ์นิ้วมือ รวมถึงข้อมูลของผู้ที่ถึงแก่กรรมแล้วด้วย

บุคคล (ในหมวดข้อมูลส่วนบุคคล)

หมายถึงเฉพาะ บุคคลธรรมดาที่มีสัญชาติไทย และ คนต่างด้าวที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทย เท่านั้น

1. คณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ (กขร.)

ทำหน้าที่ "กำหนดนโยบาย คุ้มครองสิทธิ และรับเรื่องร้องเรียน"

ประธาน: รัฐมนตรีที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย
กรรมการโดยตำแหน่ง (12 คน): ปลัดกระทรวงหลัก เลขาธิการ ก.พ. ผอ.สำนักข่าวกรองฯ ผอ.สำนักงบประมาณ
ผู้ทรงคุณวุฒิ (9 คน): แต่งตั้งโดย ครม. จากภาครัฐและเอกชน
บทบาท: ให้คำปรึกษาหน่วยงานรัฐ เสนอแนะการออกกฎกระทรวง พิจารณาเรื่องร้องเรียน (ม.13)
2. คณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร (กวฉ.)

ทำหน้าที่เป็น "ศาลจำลอง" ชี้ขาดกรณีมีข้อพิพาทเรื่องการไม่เปิดเผยข้อมูล

แต่งตั้งโดย ครม. จัดตั้งแยกตาม สาขาความเชี่ยวชาญ (ความมั่นคง เศรษฐกิจ กฎหมาย)
แต่ละคณะต้องมีกรรมการอย่างน้อย 3 คน
ห้ามกรรมการจากหน่วยงานที่มีข้อพิพาทร่วมพิจารณาในคดีนั้น
พิจารณา "คำอุทธรณ์" คำวินิจฉัย กวฉ. ถือเป็นที่สุด
3. สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ

สังกัด สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ทำหน้าที่ธุรการและวิชาการให้ กขร. และ กวฉ. รวมถึงประสานงานและให้คำปรึกษาประชาชน

📰 ม.7 — ข้อมูลที่ต้องลง "ราชกิจจานุเบกษา"

โครงสร้างองค์กร อำนาจหน้าที่ สถานที่ติดต่อ
กฎ มติ ครม. ระเบียบ นโยบาย ที่มีผลทั่วไปต่อประชาชน
⚠️ ม.8: หากยังไม่ลงราชกิจจาฯ รัฐจะนำกฎนั้นมาบังคับให้เป็นโทษแก่ประชาชน ไม่ได้

📋 ม.9 — ข้อมูลที่ต้อง "จัดเตรียมให้ประชาชนตรวจดู"

ผลการพิจารณาคดีที่มีผลต่อเอกชน
สัญญาสัมปทาน สัญญาร่วมทุนกับเอกชน
มติ ครม. แผนงานและงบประมาณ

รัฐสามารถเรียกเก็บค่าธรรมเนียมได้ แต่ต้องคำนึงถึงผู้มีรายได้น้อย

📝 ม.11 — การขอข้อมูลอื่นๆ

ประชาชนขอข้อมูลอื่นได้ รัฐต้องจัดหาให้ในเวลาอันสมควร โดยต้องเป็น "ข้อมูลที่มีอยู่แล้ว" รัฐไม่มีหน้าที่จัดทำหรือวิเคราะห์ข้อมูลขึ้นมาใหม่

ม.14 — ห้ามเปิดเผยเด็ดขาด

ข้อมูลที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อ สถาบันพระมหากษัตริย์

ม.15 — ใช้ดุลพินิจสั่งไม่เปิดเผยได้ (6 กรณี)
1.กระทบความมั่นคง / เศรษฐกิจ
2.ทำให้การบังคับใช้กฎหมายเสื่อมประสิทธิภาพ
3.ความเห็น / คำแนะนำภายใน (ไม่รวมรายงานข้อเท็จจริง)
4.อันตรายต่อชีวิต / ความปลอดภัย
5.รายงานการแพทย์ที่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคล
6.กฎหมายคุ้มครองไว้ หรือผู้ให้ระบุว่าห้ามเปิดเผย
ม.17 — สิทธิคัดค้านของมือที่สาม: รัฐต้องแจ้งให้ผู้ที่ได้รับผลกระทบทราบ ให้สิทธิคัดค้านภายใน 15 วัน
ม.20 — ความคุ้มครองเจ้าหน้าที่: หากเปิดเผยข้อมูลความลับ โดยสุจริต เพื่อประโยชน์สาธารณะหรือปกป้องชีวิต/สุขภาพ เจ้าหน้าที่ไม่ต้องรับผิด
ม.23 — หลักการจัดเก็บ: รัฐต้องเก็บเท่าที่จำเป็น ยกเลิกเมื่อหมดความจำเป็น ต้อง "เก็บจากเจ้าของข้อมูลโดยตรง" และแจ้งวัตถุประสงค์ให้ชัดเจน
ม.24 — ห้ามเปิดเผย: ห้ามนำข้อมูลส่วนบุคคลไปให้หน่วยงานอื่น เว้นแต่ได้รับ "ความยินยอมเป็นหนังสือ" หรือเข้าข้อยกเว้น เช่น ใช้ในศาล วิจัย (ปิดบังชื่อ) ป้องกันอันตรายต่อชีวิต
ม.25 — สิทธิเจ้าของข้อมูล: ขอตรวจดูและขอแก้ไขข้อมูลที่ผิดพลาดได้

เมื่อข้อมูลหมดความจำเป็น ต้องส่งมอบให้ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร

75 ปี
ข้อมูล ม.14 (สถาบันพระมหากษัตริย์)
20 ปี
ข้อมูล ม.15 (ความลับ/ความมั่นคง)

หากยังจำเป็นต้องใช้ ออกคำสั่งขยายเวลาได้ ครั้งละไม่เกิน 5 ปี

หมวด 7: บทกำหนดโทษ (มีเพียง 2 กรณี)

ม.40 — ขัดขืนคำสั่ง กขร.

ไม่ยอมมาให้ถ้อยคำ / ไม่ส่งเอกสาร โทษ: จำคุก ≤ 3 เดือน หรือปรับ ≤ 5,000 บาท

ม.41 — ฝ่าฝืนเงื่อนไขการใช้ข้อมูล

ฝ่าฝืนข้อจำกัดที่กำหนดตอนอนุญาต โทษ: จำคุก ≤ 1 ปี หรือปรับ ≤ 20,000 บาท

📮 การ "ร้องเรียน" → กขร.

ใช้เมื่อ: รัฐทำงานล่าช้า ไม่จัดข้อมูลลงราชกิจจาฯ ปฏิเสธว่าไม่มีข้อมูล บริการไม่ได้รับความสะดวก

กรอบเวลา:พิจารณาภายใน 30 วัน (ขยายได้อีก 30 วัน)
📋 การ "อุทธรณ์" → กวฉ.

ใช้เมื่อมี "คำสั่ง": รัฐสั่งไม่เปิดเผย (ม.14/15) | รัฐไม่รับฟังคัดค้านมือที่สาม (ม.17) | รัฐปฏิเสธแก้ข้อมูลส่วนบุคคล (ม.25)

ยื่นอุทธรณ์:ภายใน 15 วัน (หรือ 30 วัน กรณีข้อมูลส่วนบุคคล)
กรอบเวลา:พิจารณาภายใน 30 วัน (ขยายได้อีก 30 วัน)
90 วันหลังประกาศราชกิจจาฯ จึงบังคับใช้
7 หมวด43 มาตรา 1 บทเฉพาะกาล
12 คนกรรมการโดยตำแหน่งใน กขร.
9 คนผู้ทรงคุณวุฒิใน กขร. (แต่งตั้งโดย ครม.)
3 คนกรรมการ กวฉ. ขั้นต่ำต่อคณะ
15 วันสิทธิคัดค้านมือที่สาม (ม.17)
30 วันกรอบพิจารณาร้องเรียน/อุทธรณ์ (ขยายได้อีก 30)
75 ปีส่งหอจดหมายเหตุฯ กรณีข้อมูล ม.14
20 ปีส่งหอจดหมายเหตุฯ กรณีข้อมูล ม.15
5 ปีขยายเวลาส่งหอจดหมายเหตุฯ ต่อครั้ง
5,000ปรับสูงสุด ม.40 (ขัดขืนคำสั่ง กขร.)
20,000ปรับสูงสุด ม.41 (ฝ่าฝืนเงื่อนไข)
📚 คำศัพท์

Keywords พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ

🔍

เลี้ยงกาแฟผมหน่อยครับ ☕

หากเนื้อหามีประโยชน์ สนับสนุนได้ตามกำลังครับ

QR พร้อมเพย์สำหรับสนับสนุน SlothMove

* สแกนผ่านแอปธนาคารทุกแห่ง