องค์ประกอบการสื่อสารข้อมูล 5 ส่วน
- 1ผู้ส่ง (Sender)
ต้นทางของข้อมูล
- 2ข้อมูล / ข่าวสาร (Message)
สิ่งที่ส่ง เช่น ข้อความ ภาพ เสียง
- 3สื่อกลาง (Medium)
เส้นทาง เช่น สาย UTP · ใยแก้วนำแสง · คลื่นวิทยุ
- 4ผู้รับ (Receiver)
ปลายทาง
- 5โปรโตคอล (Protocol)
ข้อตกลง/กติกาให้ทั้งสองฝั่งเข้าใจกัน เช่น TCP/IP
สื่อกลางส่งข้อมูล
| สื่อกลาง | จุดเด่น | จำ |
|---|---|---|
| สายคู่บิดเกลียว (UTP) | ราคาถูก ใช้มากใน LAN | หัวต่อ RJ-45 |
| สายโคแอกเชียล | ทนสัญญาณรบกวนกว่า UTP | สายทีวี / กล้องวงจรปิดรุ่นเก่า |
| ใยแก้วนำแสง (Fiber optic) | เร็วที่สุด ส่งด้วยแสง ไม่ถูกคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ารบกวน | อินเทอร์เน็ตไฟเบอร์ |
| ไร้สาย | คลื่นวิทยุ · ไมโครเวฟ · ดาวเทียม · อินฟราเรด | Wi-Fi · Bluetooth · 4G/5G |
ทิศทางการส่งข้อมูล
| แบบ | ลักษณะ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| Simplex | ทางเดียวตลอด | วิทยุกระจายเสียง · โทรทัศน์ |
| Half-duplex | สองทาง แต่สลับกันทีละฝั่ง | วิทยุสื่อสารของตำรวจ (กดพูดทีละคน) |
| Full-duplex | สองทางพร้อมกัน | โทรศัพท์ |
ประเภทเครือข่ายตามระยะ
| เครือข่าย | ระยะ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| PAN | รอบตัวบุคคล ไม่กี่เมตร | มือถือต่อหูฟัง Bluetooth · สมาร์ทวอทช์ |
| LAN | ในอาคาร / สำนักงาน | คอมพิวเตอร์ + เครื่องพิมพ์ในสถานีตำรวจ |
| MAN | ระดับเมือง | เชื่อมสาขาในจังหวัดเดียวกัน |
| WAN | ข้ามจังหวัด / ประเทศ | สำนักงาน กทม. ↔ เชียงใหม่ · อินเทอร์เน็ต |
เรียงเล็ก → ใหญ่: P · L · M · W
โทโพโลยี: ต่อกันแบบไหน
ข้อสอบชอบให้ดูภาพแล้วตอบชื่อ หรือถามจุดอ่อน
แบบบัส (Bus)
- ทุกเครื่องต่อกับสายหลักเส้นเดียว
- ติดตั้งง่าย ประหยัดสาย
- สายหลักขาด = ล่มทั้งระบบ
แบบดาว (Star)
- ทุกเครื่องต่อเข้าอุปกรณ์ศูนย์กลาง (Switch/Hub)
- เครื่องหนึ่งเสีย เครื่องอื่นยังใช้ได้
- ศูนย์กลางเสีย = ล่มทั้งวง
แบบวงแหวน (Ring)
- ต่อกันเป็นวงกลม ส่งต่อเป็นทอด
- เครื่องหนึ่งเสียอาจกระทบทั้งวง
แบบตาข่าย (Mesh)
- ทุกเครื่องต่อถึงกันหลายเส้นทาง
- ทนทานที่สุด เส้นหนึ่งขาดยังไปทางอื่นได้
- ใช้สายมาก ราคาแพง
แบบต้นไม้ (Tree)
- ดาวหลายวงต่อกันเป็นลำดับชั้น
- ใช้ในองค์กรขนาดใหญ่
อุปกรณ์เครือข่าย
| อุปกรณ์ | หน้าที่ |
|---|---|
| Hub | กระจายข้อมูลไปทุกพอร์ต (รุ่นเก่า ไม่ฉลาด) |
| Switch | ส่งข้อมูลเฉพาะพอร์ตปลายทางโดยดู MAC address · ใช้ใน LAN |
| Router | เลือกเส้นทางส่งข้อมูลระหว่างเครือข่าย โดยดู IP address · เชื่อม LAN ออกอินเทอร์เน็ต |
| Access Point (AP) | แปลงเครือข่ายแบบสายให้เป็น Wi-Fi |
| Modem | แปลงสัญญาณดิจิทัล ↔ อนาล็อก (เชื่อมสายผู้ให้บริการ) |
| Repeater | ขยายสัญญาณให้ไปได้ไกลขึ้น |
MAC address vs IP address
MAC address
- หมายเลขประจำการ์ดเครือข่าย
- ผู้ผลิตกำหนดมา
- 48 บิต เช่น 00:1A:2B:3C:4D:5E
- ทำงานชั้น Data Link
IP address
- หมายเลขระบุตำแหน่งบนเครือข่าย
- เปลี่ยนได้ตามเครือข่ายที่ต่อ
- IPv4 32 บิต · IPv6 128 บิต
- ทำงานชั้น Network
DHCP แจก IP ให้อัตโนมัติ · DNS แปลงชื่อเว็บ (เช่น www.police.go.th) เป็น IP
ตัวเลขไร้สายที่ออกบ่อย
จุดที่ข้อสอบชอบหลอก
อ่านก่อนทำโจทย์ ช่วยกันจำสลับ
✕Switch เลือกเส้นทางข้ามเครือข่าย
✓นั่นคือ Router · Switch ส่งต่อภายใน LAN
✕Star ทนทานที่สุด
✓Mesh ทนทานที่สุด · Star ศูนย์กลางเสียล่มทั้งวง
✕IPv6 ยาว 64 บิต
✓IPv4 32 บิต · IPv6 128 บิต
✕วิทยุสื่อสารเป็น Full-duplex
✓วิทยุสื่อสาร = Half-duplex (พูดสลับกัน)
ลองตอบ ก่อนไปบทถัดไป
กดเลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยทันที
ข้อ 1หน่วยงานเชื่อมคอมพิวเตอร์ 20 เครื่องในอาคารเดียวกันเข้าด้วยกัน เป็นเครือข่ายแบบใด
ข้อ 2อุปกรณ์ใดเลือกเส้นทางส่งข้อมูลระหว่างเครือข่ายที่ต่างกัน
ข้อ 3สื่อกลางใดส่งข้อมูลด้วยแสงและเร็วที่สุด
ข้อ 4บริการใดแปลงชื่อโดเมนให้เป็นหมายเลข IP
สรุปบทนี้ในประโยคเดียว
สื่อสาร 5 องค์ประกอบ (มีโปรโตคอล) · P-L-M-W · Star ใช้มาก Mesh ทนสุด · Switch ในวง Router ข้ามวง · IPv4 32 / IPv6 128 บิต
นายสิบตำรวจ (อก.)