ข้อมูล vs สารสนเทศ
ข้อมูล (Data)
- ข้อเท็จจริงดิบ
- ตัวเลข ข้อความ ภาพ เสียง ที่ยังไม่จัดการ
- เช่น คะแนนสอบของนักเรียนทีละคน
สารสนเทศ (Information)
- ผ่านการประมวลผลแล้ว
- มีความหมาย ใช้ตัดสินใจได้
- เช่น ค่าเฉลี่ยคะแนนทั้งห้อง · จำนวนคนสอบผ่าน
ข้อมูล + การประมวลผล = สารสนเทศ · สารสนเทศที่ดีต้อง ถูกต้อง · ทันเวลา · ตรงความต้องการ · ครบถ้วน
องค์ประกอบของระบบสารสนเทศ 5 ส่วน
โจทย์ชอบให้จับคู่ตัวอย่างกับองค์ประกอบ
ฮาร์ดแวร์
- ตัวเครื่องและอุปกรณ์ที่จับต้องได้
- CPU · จอ · เมาส์ · เครื่องพิมพ์
ซอฟต์แวร์
- ชุดคำสั่งที่สั่งให้เครื่องทำงาน
- Windows · Word · แอปบนมือถือ
บุคลากร
- ผู้ใช้และผู้เกี่ยวข้อง
- นักวิเคราะห์ระบบ · โปรแกรมเมอร์ · ผู้ดูแลระบบ
- องค์ประกอบที่สำคัญที่สุด (ตามตำราส่วนใหญ่)
ข้อมูล
- วัตถุดิบที่นำเข้าไปประมวลผล
- ต้องถูกต้องและทันสมัย
ขั้นตอนการปฏิบัติงาน
- คู่มือ / วิธีทำงาน
- เช่น ขั้นตอนสำรองข้อมูลทุกสิ้นวัน
ลำดับชั้นของข้อมูล เล็ก → ใหญ่
- 1บิต (Bit)
เล็กที่สุด มีค่า 0 หรือ 1
- 2ไบต์ / อักขระ
8 บิต = 1 ไบต์ = ตัวอักษร 1 ตัว
- 3ฟิลด์ (Field)
ข้อมูล 1 เรื่อง เช่น "ชื่อ" · "เลขบัตร"
- 4เรคคอร์ด (Record)
หลายฟิลด์ของคนหรือสิ่งเดียวกัน = 1 แถว
- 5ไฟล์ / ตาราง
หลายเรคคอร์ดเรื่องเดียวกัน
- 6ฐานข้อมูล (Database)
หลายไฟล์ที่สัมพันธ์กัน
หน่วยความจุข้อมูล
ในข้อสอบใช้หลัก 1,024 (2 ยกกำลัง 10)
| หน่วย | เท่ากับ | นึกภาพ |
|---|---|---|
| 1 Byte | 8 bit | ตัวอักษร 1 ตัว |
| 1 KB (กิโลไบต์) | 1,024 Byte | ข้อความสั้น ๆ |
| 1 MB (เมกะไบต์) | 1,024 KB | รูปถ่าย 1 รูป |
| 1 GB (กิกะไบต์) | 1,024 MB | หนัง 1 เรื่อง |
| 1 TB (เทราไบต์) | 1,024 GB | ฮาร์ดดิสก์ทั่วไป |
| 1 PB (เพตะไบต์) | 1,024 TB | ศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ |
เรียงจำ: K → M → G → T → P (กิโล เมกะ กิกะ เทระ เพตะ)
เลขฐานที่คอมพิวเตอร์ใช้
| เลขฐาน | ใช้ตัวเลข | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ฐาน 2 (Binary) | 0, 1 | ภาษาเครื่อง · 1010₂ = 10 |
| ฐาน 8 (Octal) | 0–7 | 12₈ = 10 |
| ฐาน 10 (Decimal) | 0–9 | เลขที่คนใช้ |
| ฐาน 16 (Hexadecimal) | 0–9 และ A–F | A₁₆ = 10 · ใช้เขียนรหัสสี เช่น #FF0000 |
รหัสแทนตัวอักษร: ASCII (อังกฤษ) · Unicode / UTF-8 (รองรับทุกภาษารวมภาษาไทย) · TIS-620 มาตรฐานภาษาไทย
ประเภทคอมพิวเตอร์ตามขนาด
| ประเภท | จุดเด่น | ตัวอย่างงาน |
|---|---|---|
| ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ | เร็วที่สุด คำนวณซับซ้อนมาก | พยากรณ์อากาศ · วิจัย |
| เมนเฟรม | ผู้ใช้พร้อมกันจำนวนมาก | ธนาคาร · สายการบิน |
| มินิคอมพิวเตอร์ / เซิร์ฟเวอร์ | ให้บริการในองค์กร | ระบบงานของหน่วยงาน |
| ไมโครคอมพิวเตอร์ | ใช้ส่วนตัว (PC) | เดสก์ท็อป · โน้ตบุ๊ก · แท็บเล็ต · สมาร์ทโฟน |
| คอมพิวเตอร์ฝังตัว (Embedded) | ฝังในอุปกรณ์ ทำงานเฉพาะอย่าง | เครื่องซักผ้า · ATM · รถยนต์ |
นามสกุลไฟล์ที่ต้องรู้
| ชนิด | นามสกุล | จำ |
|---|---|---|
| ภาพ | .jpg · .png · .gif · .bmp | JPG บีบอัดแบบเสียคุณภาพ · PNG ไม่เสียคุณภาพ · GIF ภาพเคลื่อนไหว |
| เสียง | .mp3 · .wav | MP3 ไฟล์เล็ก (เสียคุณภาพ) · WAV ไม่บีบอัด |
| วิดีโอ | .mp4 · .avi · .mov | MP4 ใช้ทั่วไปมากที่สุด |
| เอกสาร | .docx · .xlsx · .pptx · .pdf · .txt · .csv | PDF รูปแบบคงที่ทุกเครื่อง · CSV ตารางคั่นด้วยจุลภาค |
| บีบอัด | .zip · .rar · .7z | รวมหลายไฟล์ + ลดขนาด ไม่เสียข้อมูล |
| โปรแกรม | .exe | ไฟล์ติดตั้ง/เรียกใช้บน Windows · ระวังมัลแวร์ |
จุดที่ข้อสอบชอบหลอก
อ่านก่อนทำโจทย์ ช่วยกันจำสลับ
✕ข้อมูลกับสารสนเทศคือสิ่งเดียวกัน
✓สารสนเทศ = ข้อมูลที่ผ่านการประมวลผลแล้ว
✕1 ไบต์ = 10 บิต
✓1 ไบต์ = 8 บิต
✕เรคคอร์ดคือข้อมูล 1 เรื่อง
✓ฟิลด์ = 1 เรื่อง · เรคคอร์ด = หลายฟิลด์ของสิ่งเดียวกัน
✕ฮาร์ดแวร์สำคัญที่สุด
✓บุคลากร (Peopleware) สำคัญที่สุด
ลองตอบ ก่อนไปบทถัดไป
กดเลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยทันที
ข้อ 1ค่าเฉลี่ยคะแนนสอบของทั้งห้องที่คำนวณแล้ว จัดเป็นอะไร
ข้อ 21 KB เท่ากับกี่ไบต์ (ตามหลักเลขฐานสอง)
ข้อ 3เลข 1010 ในฐานสอง เท่ากับเลขฐานสิบใด
ข้อ 4ไฟล์นามสกุลใดเป็นไฟล์บีบอัด
สรุปบทนี้ในประโยคเดียว
ข้อมูลดิบ → ประมวลผล → สารสนเทศ · IT มี 5 องค์ประกอบ (คนสำคัญสุด) · 8 บิต = 1 ไบต์ · หน่วยละ 1,024
นายสิบตำรวจ (อก.)