สรุปเจาะลึก พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสาร
7 หมวดหลัก ที่มักออกสอบ — อัปเดตล่าสุด
เจตนารมณ์
ให้ประชาชนมีโอกาสกว้างขวางในการรับรู้ข้อมูลรัฐ ใช้สิทธิทางการเมือง ส่งเสริมประชาธิปไตย และคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคล
การบังคับใช้
บังคับใช้เมื่อพ้น 90 วัน นับแต่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา (ประกาศ 2 ก.ย. 2540)
ผู้รักษาการ
นายกรัฐมนตรี
1. ประกาศในราชกิจจานุเบกษา (ม.7)
โครงสร้างองค์กร, สรุปอำนาจหน้าที่, สถานที่ติดต่อขอรับข้อมูล, กฎ มติ ครม. ที่มีผลเป็นการทั่วไป
2. จัดไว้ให้ประชาชนตรวจดู (ม.9)
ผลการพิจารณาที่มีผลต่อเอกชน, นโยบาย/การตีความที่ไม่ได้ลงราชกิจจาฯ, แผนงาน/โครงการ/งบประมาณ, คู่มือปฏิบัติงาน, สัญญาสัมปทาน/สัญญาร่วมทุนกับเอกชน
3. เปิดเผยตามคำขอ (ม.11)
รัฐต้องจัดหาให้ภายในเวลาสมควร โดยต้องเป็นข้อมูลที่ "มีอยู่แล้ว" (ไม่ต้องวิเคราะห์ทำใหม่)
การร้องเรียน (ม.13)
หากรัฐไม่ปฏิบัติ ประชาชนร้องเรียนต่อ "คณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ"
ห้ามเปิดเผยเด็ดขาด (ม.14)
ข้อมูลที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อสถาบันพระมหากษัตริย์
อาจมีคำสั่งไม่เปิดเผย (ม.15)
- ความมั่นคง / ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
- การบังคับใช้กฎหมาย
- ความเห็นภายในหน่วยงาน (ไม่รวมรายงานข้อเท็จจริง)
- อันตรายต่อชีวิต / ความปลอดภัย
- รายงานการแพทย์ / ข้อมูลส่วนบุคคล
- ข้อมูลที่รับมาโดยไม่ประสงค์ให้เปิดเผย
การอุทธรณ์: หากถูกปฏิเสธ ยื่นอุทธรณ์ต่อ "คณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูล" ภายใน 15 วัน
หน้าที่ของรัฐ
- จัดเก็บเท่าที่จำเป็น
- เก็บจากเจ้าของข้อมูลโดยตรง
- แจ้งวัตถุประสงค์
- จัดระบบรักษาความปลอดภัย
ข้อห้าม
ห้ามเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลต่อผู้อื่นโดยไม่ได้รับ "ความยินยอมเป็นหนังสือ"
ยกเว้น: ใช้ภายใน, สถิติ/วิจัย (ไม่ระบุชื่อ), ให้ศาล
สิทธิเจ้าของข้อมูล
- ขอตรวจดู / ขอสำเนา
- ขอแก้ไข / ลบข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง
- หากรัฐไม่ยอมแก้ → อุทธรณ์ภายใน 30 วัน
การส่งมอบหอจดหมายเหตุแห่งชาติ (ม.26)
| มาตรา | อายุที่ส่งมอบ |
|---|---|
| ม.14 (สถาบันฯ) | 75 ปี |
| ม.15 (อื่นๆ) | 20 ปี (ขยายเวลาได้คราวละ ≤ 5 ปี) |
บทกำหนดโทษ (ม.40–41)
- ไม่ปฏิบัติตามหมายเรียกฯ → จำคุก ≤ 3 เดือน หรือปรับ ≤ 5,000 บาท
- ฝ่าฝืนเงื่อนไขข้อมูลเพื่อสาธารณะ → จำคุก ≤ 1 ปี หรือปรับ ≤ 20,000 บาท
