กฎหมายที่ประชาชนควรรู้
กฎหมาย (25 ข้อ) · แพ่งและพาณิชย์ · อาญา · ที่ดิน · วิธีพิจารณาความอาญา · บริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี · กฎหมายตำรวจและวินัย
ส่วนที่ 1 · แผนที่กฎหมายที่ต้องเก็บให้ครบ
เริ่มจากรู้ว่าข้อสอบกำลังถามกฎหมายกลุ่มไหน แล้วค่อยตัดช้อยส์ด้วยเงื่อนไขสำคัญของกลุ่มนั้น
แกนวิชากฎหมาย
โครงอ่านสอบให้ครบ 100%
| หมวด | ต้องตอบให้ได้ | จุดที่ข้อสอบชอบหลอก |
|---|---|---|
แพ่งและพาณิชย์ | สภาพบุคคล ผู้เยาว์ โมฆะ โมฆียะ ทรัพย์ สัญญา ครอบครัว | สับสนโมฆะ/โมฆียะ อายุ 15/17/20 ปี และหลักฐานเป็นหนังสือ |
อาญา | เจตนา ประมาท ป้องกัน จำเป็น โทษ 5 สถาน ลหุโทษ ลักทรัพย์/ชิงทรัพย์/ปล้นทรัพย์ | จำนวนคน ระดับโทษ และผลว่าไม่มีความผิดหรือไม่ต้องรับโทษ |
ที่ดิน | โฉนด น.ส.3 ใบจอง การโอน การอายัด การทอดทิ้งที่ดิน | โฉนด 10 ปี กับ น.ส.3 5 ปี และการจดทะเบียนต่อเจ้าพนักงานที่ดิน |
วิธีพิจารณาความอาญา | ร้องทุกข์ กล่าวโทษ จับ ค้น ควบคุม ฟ้องคดี | คดีอาญาแผ่นดินไม่ต้องรอร้องทุกข์ แต่ความผิดต่อส่วนตัวต้องร้องทุกข์ |
บริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี | ประโยชน์สุขประชาชน แผนปฏิบัติราชการ ต้นทุนบริการ ลดขั้นตอน ประเมินผล | สลับหน่วยงาน เช่น กรมบัญชีกลาง สำนักงบประมาณ ก.พ.ร. |
กฎหมายตำรวจ/วินัย | ก.ต.ช. ก.พ.ค.ตร. ผบ.ตร. สิทธิอุทธรณ์ ร้องทุกข์ วินัย | สลับองค์กรนโยบายกับองค์กรพิทักษ์ระบบคุณธรรม |
วิธีอ่านให้คะแนนขึ้นเร็ว
- จำตัวเลขก่อน: 15, 17, 20, 48 ชั่วโมง, 5 ปี, 10 ปี, 30 วัน
- แยกผลทางกฎหมาย: โมฆะ = เสียเปล่า, โมฆียะ = มีผลจนกว่าจะบอกล้าง, ป้องกัน = ไม่มีความผิด, จำเป็น = ไม่ต้องรับโทษ
- แยกอำนาจ: ผู้เสียหาย/อัยการฟ้องคดี, พนักงานสอบสวนสอบสวน, ศาลออกหมายและพิจารณาคดี
- ระวังคำสุดโต่ง: เสมอ, ทุกกรณี, เท่านั้น, ไม่ต้อง, ได้ทุกกรณี มักเป็นตัวลวงใน True/False
ส่วนที่ 2 · แพ่งและพาณิชย์: บุคคล นิติกรรม ทรัพย์ และสัญญา
หมวดนี้ออกสอบจากหลักพื้นฐานและตัวเลขสำคัญ ต้องตอบผลทางกฎหมายให้แม่น
ตัวเลขแพ่งที่ต้องจำ
| เรื่อง | คำตอบ | จุดจำ |
|---|---|---|
สภาพบุคคล | เริ่มเมื่อคลอดแล้วอยู่รอดเป็นทารก | มาตรา 15 |
บรรลุนิติภาวะ | อายุ 20 ปีบริบูรณ์ หรือสมรสโดยชอบ | อย่าสับสนกับทำพินัยกรรม |
ทำพินัยกรรม | ผู้เยาว์ทำได้เมื่ออายุครบ 15 ปีบริบูรณ์ | เป็นนิติกรรมเฉพาะตัว |
คนสาบสูญกรณีปกติ | หายไปจากภูมิลำเนา 5 ปี | มีผลเสมือนตายตามกฎหมาย |
กู้ยืมเงิน | เกินกว่า 2,000 บาท ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ | ไม่มีหลักฐาน ฟ้องบังคับไม่ได้ |
อายุความทั่วไป | 10 ปี | ใช้เมื่อกฎหมายไม่ได้กำหนดไว้เฉพาะ |
โมฆะกับโมฆียะ
| หัวข้อ | โมฆะ | โมฆียะ |
|---|---|---|
ผล | เสียเปล่ามาแต่แรก ไม่มีผลผูกพัน | มีผลสมบูรณ์จนกว่าจะถูกบอกล้าง |
แก้ภายหลัง | ให้สัตยาบันไม่ได้ | ให้สัตยาบันได้ |
ตัวอย่าง | วัตถุประสงค์ขัดกฎหมายหรือศีลธรรม | ผู้เยาว์ทำนิติกรรมโดยไม่ได้รับความยินยอม |
คำลวง | ข้อสอบมักบอกว่าโมฆะให้สัตยาบันได้ | ข้อสอบมักบอกว่าโมฆียะไม่มีผลตั้งแต่แรก |
ทรัพย์และอสังหาริมทรัพย์
สมรสและกฎหมายปัจจุบัน
ส่วนที่ 3 · กฎหมายอาญา: เจตนา โทษ และความผิดพื้นฐาน
ข้อสอบอาญาชอบถามความแตกต่างที่ดูคล้ายกัน ต้องแยกองค์ประกอบให้ได้
หลักทั่วไปทางอาญา
| เรื่อง | หลักจำ | ตัวลวง |
|---|---|---|
ไม่มีผลย้อนหลังเป็นโทษ | ลงโทษไม่ได้ถ้าขณะกระทำยังไม่มีกฎหมายบัญญัติ | กฎหมายใหม่ที่เป็นคุณอาจนำมาใช้ได้ |
เจตนา | รู้สำนึกและประสงค์ต่อผลหรือย่อมเล็งเห็นผล | ไม่ใช่แค่เกิดผลเสีย |
ประมาท | ขาดความระมัดระวังตามวิสัยและพฤติการณ์ | ไม่ใช่ประสงค์ต่อผล |
ป้องกัน | การกระทำไม่มีความผิดเมื่อชอบด้วยกฎหมายและพอสมควรแก่เหตุ | ต่างจากจำเป็น |
จำเป็น | ไม่ต้องรับโทษเมื่อเข้าเงื่อนไข | ไม่ใช่การกระทำชอบด้วยกฎหมายเสมอ |
โทษและตัวเลขสำคัญ
| เรื่อง | คำตอบ | จุดลวง |
|---|---|---|
โทษอาญา | 5 สถาน: ประหารชีวิต จำคุก กักขัง ปรับ ริบทรัพย์สิน | ไม่มีกักกันในมาตรา 18 |
ลหุโทษ | จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ | อย่าสับสนกับ 3 เดือน |
พยายามกระทำผิด | โดยทั่วไปโทษสองในสาม | ไม่ใช่เท่าความผิดสำเร็จเสมอ |
ผู้สนับสนุน | โดยทั่วไปโทษสองในสาม | ไม่ใช่ตัวการ |
เด็กอายุยังไม่เกิน 12 ปี | กระทำผิดไม่ต้องรับโทษ | ยังอาจมีมาตรการอื่นตามกฎหมาย |
ชิงทรัพย์
ปล้นทรัพย์
จุดจำ
ส่วนที่ 4 · กฎหมายที่ดินและสิทธิในที่ดิน
เน้นเอกสารสิทธิ การโอน การทอดทิ้ง การอายัด และอำนาจเจ้าพนักงานที่ดิน
เอกสารสิทธิและผลทางกฎหมาย
| เอกสาร/เรื่อง | ความหมาย | ข้อสอบชอบถาม |
|---|---|---|
โฉนดที่ดิน | หนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ในที่ดิน | โอนต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียน |
น.ส.3 / น.ส.3 ก. | หนังสือรับรองการทำประโยชน์ แสดงสิทธิครอบครอง | ยังไม่ใช่โฉนด |
ใบจอง | หนังสือแสดงการยอมให้เข้าครอบครองที่ดินชั่วคราว | ไม่ใช่กรรมสิทธิ์สมบูรณ์ |
ใบแทนโฉนด | ขอได้เมื่อโฉนดสูญหาย ชำรุด หรือเป็นอันตราย | ต้องติดต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ |
ตัวเลขที่ดินที่ต้องจำ
| เรื่อง | คำตอบ | จุดลวง |
|---|---|---|
โฉนดปล่อยรกร้าง | เกิน 10 ปี อาจตกเป็นของรัฐ | อย่าสับสนกับ 5 ปี |
น.ส.3 ปล่อยรกร้าง | เกิน 5 ปี อาจตกเป็นของรัฐ | ต่างจากโฉนด |
อายัดที่ดิน | รับอายัดไว้ 30 วัน | นับแต่วันที่สั่งรับอายัด |
รังวัด | เจ้าหน้าที่เข้าไปในที่ดินได้ในเวลากลางวัน | ต้องอยู่ในอำนาจตามกฎหมาย |
ครอบครองปรปักษ์
ส่วนที่ 5 · วิธีพิจารณาความอาญา: ร้องทุกข์ จับ ค้น ควบคุม และฟ้องคดี
หมวดนี้สำคัญกับงานตำรวจโดยตรง ต้องแยกอำนาจของตำรวจ อัยการ ผู้เสียหาย และศาล
คำที่ต้องแยกให้แม่น
| คำ | ความหมาย | จุดลวง |
|---|---|---|
ร้องทุกข์ | ผู้เสียหายแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ว่ามีความผิดเกิดขึ้นและประสงค์ให้ดำเนินคดี | ใช้สำคัญกับความผิดต่อส่วนตัว |
กล่าวโทษ | บุคคลอื่นแจ้งว่ามีการกระทำความผิดเกิดขึ้น | ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้เสียหาย |
คดีอาญาแผ่นดิน | รัฐดำเนินคดีเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อย | ไม่ต้องรอคำร้องทุกข์เสมอ |
ความผิดต่อส่วนตัว | ต้องมีคำร้องทุกข์โดยชอบก่อนดำเนินคดี | ถอนร้องทุกข์หรือยอมความอาจทำให้คดีระงับ |
อำนาจในกระบวนการอาญา
| ผู้เกี่ยวข้อง | อำนาจหลัก | ข้อสอบชอบสลับกับ |
|---|---|---|
พนักงานสอบสวน | สอบสวน รวบรวมพยานหลักฐาน ทำสำนวน | พนักงานอัยการ |
พนักงานอัยการ | ฟ้องและดำเนินคดีอาญาแทนรัฐ | ผู้เสียหาย |
ผู้เสียหาย | ร้องทุกข์และฟ้องคดีอาญาได้ตามกฎหมาย | ผู้กล่าวโทษ |
ศาล | ออกหมายและพิจารณาพิพากษาคดี | ตำรวจผู้จับกุม |
จับ ค้น ควบคุม
ส่วนที่ 6 · บริหารกิจการบ้านเมืองที่ดีและวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง
หมวดราชการต้องจำผู้รักษาการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และหลักความโปร่งใส ตรวจสอบได้
บริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี
| เรื่อง | หลัก | หน่วยงาน/จุดจำ |
|---|---|---|
เป้าหมาย | ประโยชน์สุขของประชาชนและผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ | ไม่ใช่เพื่อขยายอำนาจหน่วยงาน |
ผู้รักษาการ | นายกรัฐมนตรี | ข้อสอบชอบหลอกเป็นมหาดไทย |
แผนปฏิบัติราชการ | ต้องสอดคล้องยุทธศาสตร์ชาติและแผนที่เกี่ยวข้อง | เดิมมีแผน 4 ปี ปัจจุบันโยงแผน 5 ปีตามบริบทแก้ไข |
บัญชีต้นทุนบริการสาธารณะ | เสนอต่อกรมบัญชีกลาง สำนักงบประมาณ และ ก.พ.ร. | ต้องจำให้ครบ 3 หน่วย |
ลดขั้นตอน | กระจายอำนาจ ตัดงานซ้ำซ้อน เพิ่มความสะดวกประชาชน | ไม่ใช่ลดการตรวจสอบ |
วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง
| เรื่อง | หลักจำ | จุดลวง |
|---|---|---|
คำสั่งทางปกครอง | การใช้อำนาจตามกฎหมายที่กระทบสิทธิหรือหน้าที่ของบุคคลเฉพาะราย | ไม่ใช่กฎทั่วไปทุกกรณี |
คู่กรณี | ผู้ซึ่งสิทธิหรือหน้าที่อาจถูกกระทบจากคำสั่งทางปกครอง | ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ยื่นคำขอเท่านั้น |
เจ้าหน้าที่มีส่วนได้เสีย | ต้องหยุดพิจารณาและแจ้งผู้บังคับบัญชา | เพื่อความเป็นกลาง |
สิทธิได้รับแจ้งเหตุผล | คำสั่งที่กระทบสิทธิควรมีเหตุผลตามหลักกฎหมาย | ไม่ใช่ออกคำสั่งได้โดยไม่อธิบายเสมอ |
ส่วนที่ 7 · กฎหมายตำรวจ องค์กร และวินัยข้าราชการตำรวจ
หมวดนี้เชื่อมกับตำแหน่งสายอำนวยการโดยตรง ต้องจำบทบาทองค์กรและช่องทางอุทธรณ์ร้องทุกข์
องค์กรตำรวจที่ต้องจำ
| องค์กร/ตำแหน่ง | หน้าที่หลัก | ตัวลวง |
|---|---|---|
ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ | บังคับบัญชาและรับผิดชอบการบริหารราชการของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ | ไม่ใช่องค์กรวินิจฉัยอุทธรณ์ |
ก.ต.ช. | กำหนดนโยบายและยุทธศาสตร์ตำรวจแห่งชาติในภาพรวม | ไม่ใช่ ก.พ.ค.ตร. |
ก.พ.ค.ตร. | พิทักษ์ระบบคุณธรรม วินิจฉัยอุทธรณ์และเรื่องร้องทุกข์ | ไม่ใช่องค์กรกำหนดนโยบายตำรวจ |
พนักงานสอบสวน | สอบสวนคดีอาญาและรวบรวมพยานหลักฐาน | ไม่ใช่ผู้ฟ้องคดีแทนรัฐ |
วินัยตำรวจ
สูตรจำองค์กร
- ก.ต.ช. = คิดนโยบายและยุทธศาสตร์ตำรวจ
- ก.พ.ค.ตร. = คุ้มครองระบบคุณธรรม อุทธรณ์ ร้องทุกข์
- ผบ.ตร. = บริหารและบังคับบัญชา สตช.
- พนักงานสอบสวน = สอบสวน ไม่ใช่อัยการ
ส่วนที่ 8 · จุดลวงก่อนลงสนาม
สรุปคู่ที่ต้องแยกให้ได้ภายในไม่กี่วินาที
คู่สับสนที่ออกสอบบ่อย
| คู่สับสน | แยกแบบเร็ว |
|---|---|
โมฆะ / โมฆียะ | โมฆะเสียเปล่า ให้สัตยาบันไม่ได้ / โมฆียะมีผลจนบอกล้าง |
ป้องกัน / จำเป็น | ป้องกันไม่มีความผิด / จำเป็นไม่ต้องรับโทษ |
ลักทรัพย์ / ชิงทรัพย์ / ปล้นทรัพย์ | ลัก = เอาไป / ชิง = ใช้กำลังหรือขู่เข็ญ / ปล้น = ชิงตั้งแต่ 3 คน |
ร้องทุกข์ / กล่าวโทษ | ร้องทุกข์โดยผู้เสียหาย / กล่าวโทษโดยบุคคลอื่นก็ได้ |
โฉนด / น.ส.3 | โฉนดเป็นกรรมสิทธิ์ / น.ส.3 เป็นสิทธิครอบครองทำประโยชน์ |
ก.ต.ช. / ก.พ.ค.ตร. | ก.ต.ช. นโยบาย / ก.พ.ค.ตร. ระบบคุณธรรมและอุทธรณ์ |
วิธีทำข้อสอบให้เต็ม
คำศัพท์และคำสำคัญ
นิติกรรมเสียเปล่ามาแต่แรก ไม่มีผลผูกพัน และให้สัตยาบันไม่ได้
นิติกรรมที่มีผลสมบูรณ์จนกว่าจะถูกบอกล้าง หรืออาจให้สัตยาบันให้สมบูรณ์ต่อไป
ความผิดที่มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
บุคคลที่ศาลมีคำสั่งให้ถือเสมือนตายเมื่อเข้าเงื่อนไขการหายไปตามกฎหมาย
เจ้าพนักงานที่มีอำนาจสอบสวน รวบรวมพยานหลักฐาน และทำสำนวนคดีอาญา
ผู้มีอำนาจฟ้องและดำเนินคดีอาญาแทนรัฐ
คณะกรรมการนโยบายตำรวจแห่งชาติ เน้นนโยบายและยุทธศาสตร์ตำรวจ
คณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรมข้าราชการตำรวจ เน้นอุทธรณ์และร้องทุกข์
ทริคจำก่อนลงสนาม
- ถ้าโจทย์ถามผลของนิติกรรม ให้ตัดสินก่อนว่าเป็นโมฆะหรือโมฆียะ
- ถ้าโจทย์อาญามีคำว่า ป้องกัน หรือ จำเป็น ให้ดูผลว่าไม่มีความผิดหรือไม่ต้องรับโทษ
- ถ้าโจทย์ที่ดินมีตัวเลข 5 ปี/10 ปี ให้ดูประเภทเอกสารสิทธิก่อนตอบ
- ถ้าโจทย์กระบวนการอาญาพูดถึงความผิดต่อส่วนตัว ให้มองหาคำร้องทุกข์
- ถ้าโจทย์ตำรวจสลับ ก.ต.ช. กับ ก.พ.ค.ตร. ให้จำว่า นโยบาย = ก.ต.ช. และอุทธรณ์ร้องทุกข์ = ก.พ.ค.ตร.
