สรุปเพื่อความเข้าใจกฎหมายที่ประชาชนควรรู้

ทั้งหัวข้อนี้ตอบคำถามเดียว

“เจอเรื่องหนึ่งเรื่อง ใช้กฎหมายฉบับไหน มาตราไหน และผลทางกฎหมายคืออะไร”วิชานี้มี 25 ข้อ (ตามสรุปขอบเขตจากประกาศ) โจทย์ส่วนใหญ่เล่าเหตุการณ์สั้น ๆ แล้วถามผล วิธีจำของเรา: ถามสามข้อตามลำดับ ข้อแรก เรื่องนี้รัฐกับประชาชน หรือเอกชนกับเอกชน ข้อสอง อยู่ในหมวดไหน (บุคคล ทรัพย์ สัญญา ครอบครัว มรดก อาญา หรือกฎหมายเฉพาะ) ข้อสาม ผลคืออะไร เช่น โมฆะหรือโมฆียะ ไม่มีความผิดหรือแค่ลดโทษ แล้วเช็กตัวเลขด้วยตัวบทฉบับปัจจุบัน ไม่ใช่ตัวเลขในตำราเก่า
ตัวบทฉบับปรับปรุงล่าสุดของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ตรวจ ณ 17 พ.ย. 2569 · รัฐธรรมนูญ 2560 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 1) พ.ศ. 2564 · ป.พ.พ. อายุหมั้นและสมรสตาม (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 · ป.อ. อายุเด็กตาม (ฉบับที่ 29) พ.ศ. 2565
ภาพใหญ่

จากกฎหมายสูงสุด ถึงกฎหมายในชีวิตประจำวัน

อ่านจากบนลงล่าง ลูกศรแต่ละอันบอกว่าชั้นบนส่งอะไรให้ชั้นล่าง

บทที่ 1หลักกฎหมายและรัฐธรรมนูญประเภทของกฎหมาย ลำดับศักดิ์ รัฐสภา ครม. ศาล 4 ระบบ องค์กรอิสระ สิทธิและหน้าที่
กฎหมายลูกต้องไม่ขัดกฎหมายแม่
บทที่ 2บุคคลและทรัพย์ใครเป็นบุคคล ใครทำนิติกรรมเองได้ อะไรเป็นทรัพย์ ส่วนควบ อุปกรณ์ ดอกผล กรรมสิทธิ์
บุคคลใช้ทรัพย์ทำนิติกรรม
บทที่ 3นิติกรรมและสัญญาโมฆะกับโมฆียะ แบบกับหลักฐาน ซื้อขาย ขายฝาก เช่า เช่าซื้อ กู้ยืม หลักประกัน
สัญญาที่ใกล้ตัวที่สุดคือครอบครัว
บทที่ 4ครอบครัวและมรดกหมั้น สมรส สินส่วนตัวกับสินสมรส ทายาท 6 ลำดับ ส่วนของคู่สมรส พินัยกรรม
จากแพ่งไปสู่อาญา
บทที่ 5กฎหมายอาญาเจตนา เหตุยกเว้นความผิดหรือโทษ อายุ ผู้ร่วมกระทำผิด โทษ 5 สถาน อายุความ ยอมความ ฐานความผิด
กฎหมายเฉพาะที่ใช้ทุกวัน
บทที่ 6แรงงานและชีวิตประจำวันบัตรประจำตัวประชาชน สิทธิผู้บริโภค เวลาทำงาน การลา ค่าชดเชย หน้าที่ผู้ขับขี่
รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุด กฎหมายที่ขัดหรือแย้งใช้บังคับมิได้ (มาตรา 5) บทที่ 2–4 อยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ซึ่งเป็นกฎหมายเอกชน บทที่ 5 คือประมวลกฎหมายอาญาซึ่งเป็นกฎหมายมหาชน และบทที่ 6 เป็นพระราชบัญญัติเฉพาะเรื่อง
ทีละชิ้น

แต่ละชิ้นคืออะไร ทำไมต้องมี

แตะเพื่อเปิดอ่าน ทุกชิ้นตอบคำถามชุดเดียวกัน จะได้เทียบกันได้

คืออะไรกฎหมายมหาชน (รัฐอยู่เหนือ เช่น อาญา) กับเอกชน (เอกชนเท่ากัน เช่น ป.พ.พ.) และสารบัญญัติ (สิทธิหน้าที่) กับวิธีสบัญญัติ (ขั้นตอนการไปศาล) ลำดับศักดิ์เริ่มที่รัฐธรรมนูญ แล้ว พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญ แล้ว พ.ร.บ. · พ.ร.ก. · ประมวลกฎหมาย ซึ่งศักดิ์เท่ากัน ตัวบทปัจจุบัน: สส. 500 คน (เขต 400 + บัญชีรายชื่อ 100) บัตรแบบละหนึ่งใบ สว. 200 คน ครม. ไม่เกิน 36 คน นายกฯ รวมกันไม่เกิน 8 ปี
ทำไมต้องมีคำอธิบายของเรา: ตัวเลข 350/150 และ สว. 250 เป็นของตัวบทก่อนแก้ไขและบทเฉพาะกาล ข้อสอบที่ถามตามรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันจึงต้องตอบตามบทหลัก
เชื่อมกับอะไรศาลมี 4 ระบบ (ยุติธรรม ปกครอง ทหาร รัฐธรรมนูญ) องค์กรอิสระมี 5 องค์กรในหมวด 12 ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอัยการไม่อยู่ในหมวดนี้ คดีโต้แย้งคำสั่งทางปกครองไปศาลปกครอง
ประโยคเดียวที่ต้องเข้าใจ: สส. 500 · สว. 200 · ครม. 1 + 35 · นายกฯ 8 ปี · องค์กรอิสระ 7 ปีวาระเดียว

โมฆะ กับ โมฆียะ ในทุกบทของกฎหมายแพ่ง

โมฆะโมฆียะ
ผลเสียเปล่าตั้งแต่ต้นมีผลจนถูกบอกล้าง
ให้สัตยาบันไม่ได้ (172)ได้ (177)
นิติกรรมผิดแบบ (152) เจตนาลวง (155)ข่มขู่ (164) กลฉ้อฉล (159)
ผู้เยาว์พินัยกรรมก่อน 15 ปี (1703)ไม่ได้รับความยินยอม (21)
หมั้นอายุต่ำกว่า 18 (1435)18–19 ไม่มีผู้ยินยอม (1436)
สมรสสมรสซ้อน ญาติสายตรง (1495)ผู้เยาว์ไม่มีผู้ยินยอม (1509)

สิ่งที่ต้องระวัง: คำว่า “ผู้เยาว์” หรือ “อายุไม่ถึง” ไม่ได้แปลว่าโมฆะเสมอ ต้องดูว่ากฎหมายเขียนผลไว้อย่างไร: ผู้เยาว์ทำนิติกรรมโดยไม่ได้รับความยินยอมเป็นโมฆียะ แต่พินัยกรรมของคนอายุไม่ครบ 15 ปีเป็นโมฆะ หมั้นก่อน 18 ปีเป็นโมฆะ แต่สมรสก่อน 18 ปีโดยศาลไม่อนุญาตเป็นโมฆียะ (มาตรา 1503) ส่วนโมฆียะกรรมที่ถูกบอกล้างแล้ว ถือว่าเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก (มาตรา 176)

ตัวเลขที่ต้องแม่น

ตัวเลข พร้อมเหตุผลที่มันสำคัญ

เช็กว่าเข้าใจจริง

ลองตอบเป็นคำพูดตัวเองก่อนเปิดดู

นายเอกอายุ 19 ปี ยังไม่สมรส ซื้อรถจักรยานยนต์เองโดยพ่อแม่ไม่รู้ และวันเดียวกันทำพินัยกรรมยกรถคันนี้ให้น้อง การทั้งสองมีผลอย่างไร
นายดำยืมสร้อยทองของเพื่อนไปใส่งาน ต่อมาเกิดความคิดเอาไปจำนำที่โรงรับจำนำแล้วใช้เงินเอง เพื่อนรู้เรื่องและรู้ว่านายดำเป็นคนทำในวันเดียวกัน นายดำผิดฐานใด และเพื่อนต้องร้องทุกข์ภายในเมื่อใด
ส.ต.ต.ภพ ตาย ไม่ได้ทำพินัยกรรม มีภรรยาที่จดทะเบียนสมรส และบิดามารดายังมีชีวิตอยู่ ไม่มีบุตร ภรรยาได้ส่วนแบ่งในกองมรดกเท่าใด และบิดามารดาได้เท่าใด
ตอนนี้เข้าใจแค่ไหน
เลือกระดับที่ตรงกับตัวเอง แล้วจะบอกว่าควรทำอะไรต่อทำข้อสอบหัวข้อนี้ 20 ข้อกลับไปอ่านบทเรียน