1 · บทนี้เรียนอะไรออกบ่อย ต้องอ่านข้อที่ไม่ต้องอ่านยาว แต่ต้องตาไว
ข้อสอบกลุ่มนี้ไม่ต้องอ่านข้อความยาว แต่หลอกด้วยรายละเอียดเล็ก ๆ เช่น สระเกินมาหนึ่งตัว การันต์ผิดที่ หรือคำว่า “ทรง” ที่ไม่ควรมี ถ้ารู้ว่าจุดหลอกอยู่ตรงไหน จะทำได้เร็วและแม่น
บทนี้มี 4 ส่วน คือ การสะกดคำและคำทับศัพท์ ประโยคบกพร่องกับการเรียงข้อความ ราชาศัพท์ และหลักภาษา ส่วนการเลือกใช้คำ ระดับภาษา สำนวน และคำไวพจน์อยู่ในบทที่ 2 ของหัวข้อนี้
ความรู้ทั่วไป (ทักษะ) หลักภาษาและวิธีคิดในบทนี้เป็นความรู้ทั่วไป (ทักษะ) ตามที่ตำราภาษาไทยระดับมัธยมสอน ไม่มีเอกสารราชการกำหนด จึงไม่มีเลขหน้าอ้างอิง การสะกดคำยึดพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน และเราเลือกเฉพาะคำที่พจนานุกรมเก็บรูปเขียนไว้แบบเดียว ประโยคทุกประโยคเป็นประโยคตัวอย่างที่เราแต่ง
ข้อสอบถามแบบนี้ วิชาภาษาไทยมี 20 ข้อ (ตามสรุปขอบเขตจากประกาศ) จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) แต่ละชุดมักมีข้อสะกดคำหรือ ใ/ไ ประมาณ 1–2 ข้อ ข้อประโยคบกพร่องหรือเรียงข้อความ 1–2 ข้อ ส่วนราชาศัพท์กับคำประสม สมาส สนธิ พบรวมกันประมาณชุดละ 1–2 ข้อ
2 · การสะกดคำและคำทับศัพท์ออกบ่อย ต้องอ่านหาคำผิดคำเดียว แล้วตัดทั้งข้อ
คำที่มักเขียนผิดส่วนใหญ่ผิดซ้ำที่จุดเดิม คือ เติมสระเกิน (อนุญาติ) ใช้ตัวอักษรเสียงเดียวกันผิดตัว (คำนวน) ใส่หรือลืมการันต์ (ลายเซ็นต์) และสับสน ฎ กับ ฏ (กฏหมาย) จำคำที่ถูกเป็นกลุ่มตามจุดผิด จะจำง่ายกว่าท่องทีละคำ
คำที่มักเขียนผิด แยกตามจุดที่ต้องดู
| เขียนถูก | มักผิดเป็น | จุดที่ต้องดู |
|---|
| อนุญาต | อนุญาติ | ไม่มีสระอิท้าย |
| สังเกต | สังเกตุ | ไม่มีสระอุท้าย |
| บิณฑบาต | บิณฑบาตร | ไม่มี ร ท้าย |
| ผาสุก | ผาสุข | สะกดด้วย ก |
| คำนวณ | คำนวน | ณ เณร |
| ประณีต | ปราณีต | ประ และ ณ เณร |
| บริเวณ | บริเวน | ณ เณร |
| กงสุล | กงศุล | ส เสือ |
| โอกาส | โอกาศ | ส เสือ |
| ลาดตระเวน | ลาดตระเวณ | น หนู |
| ลายเซ็น | ลายเซ็นต์ | ไม่มีการันต์ |
| เครื่องสำอาง | เครื่องสำอางค์ | ไม่มีการันต์ |
| โล่ | โล่ห์ | ไม่มีการันต์ |
| ภาพยนตร์ | ภาพยนต์ | การันต์อยู่บน ร |
| อานิสงส์ | อานิสงฆ์ | การันต์บน ส |
| กฎหมาย | กฏหมาย | ฎ ชฎา |
| ปรากฏ | ปรากฎ | ฏ ปฏัก |
| ปฏิบัติ | ปฎิบัติ | ฏ ปฏัก |
| กะทันหัน | กระทันหัน | กะ ไม่มี ร |
| กะเพรา | กระเพรา | กะ ไม่มี ร |
| ทยอย | ทะยอย | ไม่มีสระอะ |
| บุคลากร | บุคคลากร | ค ตัวเดียว |
| สัมมนา | สัมนา | ม สองตัว |
| ศีรษะ | ศรีษะ | สระอีอยู่บน ศ |
| ไอศกรีม | ไอศครีม | ไม่มี ค |
วิธีจำ: กฎ ใช้ ฎ ชฎา ส่วน ปรากฏ และ ปฏิบัติ ใช้ ฏ ปฏัก (ปฏิบัติ กับ ปฏัก ขึ้นต้นด้วย ปฏ เหมือนกัน) และคำที่ดูแปลกตา เช่น อัฒจันทร์ บิณฑบาต ไม่ได้แปลว่าผิด ต้องจำรูปที่ถูกให้แม่น
ใ ไม้ม้วน มี 20 คำ
20 คำใหญ่ ใหม่ ให้ สะใภ้ ใช้ ใฝ่ ใจ ใส่ หลงใหล ใคร ใคร่ ใบ ใส ใด ใน ใช่ ใต้ ใบ้ ใย ใกล้
นอกนั้นคำที่ออกเสียงสระไอนอกจาก 20 คำนี้ ส่วนใหญ่เขียนด้วย ไ ไม้มลาย เช่น ไหม้ ไผ่ ไหล ลำไย ไส้ ไป (คำจากบาลีสันสกฤตบางคำใช้ ัย เช่น ชัย ภัย)
วิธีจำท่องเป็นกลอนให้ขึ้นใจ เจอคำที่ไม่อยู่ในกลอน เช่น ใหม้ ลำใย ให้รู้ทันทีว่าผิด
คำทับศัพท์: หลักที่ใช้ตัดตัวเลือก
มีในพจนานุกรม เขียนตามนั้นเช่น คลินิก (ไม่ใช่ คลีนิค) อินเทอร์เน็ต (ไม่ใช่ อินเตอร์เน็ต) คอมพิวเตอร์ ฟุตบอล
โดยทั่วไปไม่ใส่วรรณยุกต์เช่น โควตา (ไม่ใช่ โควต้า) แต่บางคำใช้จนเป็นคำไทยและพจนานุกรมเก็บไว้พร้อมวรรณยุกต์ เช่น แท็กซี่ จึงต้องจำเป็นรายคำ
เสียงที่ไม่ออก ใส่การันต์เช่น เปอร์เซ็นต์ ลิฟต์ ซีเมนต์ (ไม่ใช่ ซีเมนท์)
ไม่เติม ส ตามรูปพหูพจน์เช่น เกม (ไม่ใช่ เกมส์)
ตัวสะกดตามเสียงเช่น ช็อกโกแลต สะกดด้วย ก (ไม่ใช่ ช็อคโกแลต) ไซเรน ไม่มีการันต์ (ไม่ใช่ ไซเรนท์)
ข้อใดสะกดถูกทุกคำ: “ปรากฏ ทยอย โอกาศ” “ปรากฎ ทยอย โอกาส” “ปรากฏ ทยอย โอกาส” “ปรากฏ ทะยอย โอกาส”
คิด 1ไม่ต้องยืนยันทุกคำ ให้หาคำผิดคำเดียวในแต่ละข้อ แล้วตัดทิ้ง
คิด 2ข้อแรกมี “โอกาศ” ที่ถูกคือ โอกาส ใช้ ส เสือ ตัดทิ้ง
คิด 3ข้อสองมี “ปรากฎ” ที่ถูกคือ ปรากฏ ใช้ ฏ ปฏัก ตัดทิ้ง
คิด 4ข้อสี่มี “ทะยอย” ที่ถูกคือ ทยอย ไม่มีสระอะ ตัดทิ้ง เหลือข้อสามข้อเดียว
คำตอบ: ปรากฏ ทยอย โอกาส
กับดัก: ตัวเลือกผิดมักต่างจากข้อถูกเพียงตัวอักษรเดียว และวางคำผิดไว้คนละตำแหน่ง ถ้าอ่านผ่าน ๆ จะเห็นว่าทุกข้อเหมือนกัน ต้องไล่ทีละคำ
ข้อสอบถามแบบนี้ จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) โจทย์มักถามว่า “ข้อใดสะกดถูกทุกคำ” “ข้อใดมีคำเขียนผิด” “ประโยคใดเขียนถูกต้อง” หรือ “คำใดใช้ ใ ถูกต้อง” วงคำว่า ถูก หรือ ผิด ในโจทย์ไว้ก่อน เพราะสองแบบนี้ให้เลือกกลับข้างกัน
3 · ประโยคบกพร่องและการเรียงข้อความออกบ่อย ต้องอ่านประโยคที่ดีต้องชัด กระชับ และครบ
ประโยคบกพร่องที่ข้อสอบชอบใช้มี 4 แบบ คือ กำกวม อ่านได้มากกว่าหนึ่งความหมาย ฟุ่มเฟือย มีคำเกินที่ตัดได้โดยความหมายไม่เปลี่ยน ไม่สมบูรณ์ ขาดส่วนสำคัญจนไม่รู้ว่าใครทำอะไร และใช้คำผิดหน้าที่หรือใช้สำนวนแปลจากภาษาต่างประเทศ
ประโยคบกพร่อง 4 แบบ (ประโยคตัวอย่างที่เราแต่ง)
| แบบ | ตัวอย่างบกพร่อง | แก้เป็น |
|---|
| กำกวม | น้องสาวของเพื่อนที่เป็นพยาบาล | เพื่อนมีน้องสาวเป็นพยาบาล |
| ฟุ่มเฟือย | เจ้าหน้าที่ได้ทำการตรวจสอบ | เจ้าหน้าที่ตรวจสอบ |
| ไม่สมบูรณ์ | ผู้ที่มาติดต่องานทะเบียนในช่วงเช้า | ผู้ที่มาติดต่องานทะเบียนในช่วงเช้าต้องรับบัตรคิว |
| ผิดหน้าที่ | การสะอาดของห้องน้ำ | ความสะอาดของห้องน้ำ |
สังเกตแต่ละแบบอย่างไร
กำกวมจากส่วนขยายส่วนขยาย เช่น “ที่…” วางอยู่หลังคำนามสองคำ จึงไม่รู้ว่าขยายคำไหน แก้โดยย้ายส่วนขยายไปติดคำที่ต้องการ หรือแยกประโยคแล้วบอกคำนามซ้ำ
กำกวมจากการเปรียบเทียบเช่น “ผู้กองชอบงานนี้มากกว่าจ่าสิบตำรวจ” อาจแปลว่าชอบงานมากกว่าชอบจ่า หรือชอบมากกว่าที่จ่าชอบ แก้โดยเติมกริยาให้ครบ เช่น “…มากกว่าที่จ่าสิบตำรวจชอบ”
ฟุ่มเฟือยคำที่ตัดได้ เช่น “ทำการ” “ได้ทำการ” และคำซ้ำความ เช่น “ประมาณ…กว่า” “บรรดา…ทั้งหลาย” เหลือไว้คำเดียวก็พอ แต่ถ้าตัดแล้วความหมายเปลี่ยน คำนั้นไม่ใช่ส่วนเกิน
ไม่สมบูรณ์มีแต่ภาคประธานยาว ๆ แต่ไม่มีกริยาหลักบอกว่าประธานทำอะไร หรือใช้คำเชื่อมที่ต้องมาเป็นคู่ไม่ครบคู่ เช่น แม้…ก็ ถ้า…ก็ ทั้ง…และ
ใช้คำผิดหน้าที่โดยทั่วไป การ นำหน้ากริยา เช่น การเดิน การตรวจ และนำหน้าคำนามบางคำได้ เช่น การเมือง การบ้าน การจราจร ส่วน ความ นำหน้าคำที่บอกสภาพหรือความรู้สึก เช่น ความสะอาด ความรัก และนำหน้ากริยาที่เกี่ยวกับจิตใจหรือเป็นนามธรรม เช่น ความคิด ความเข้าใจ ความร่วมมือ ข้อสอบมักหลอกด้วยคำบอกสภาพที่ใช้ การ เช่น “การสะอาด” “การปลอดภัย”
สำนวนแปลจากภาษาต่างประเทศเช่น “ข้อเสนอถูกอนุมัติโดยผู้กำกับ” เขียนแบบไทยว่า “ผู้กำกับอนุมัติข้อเสนอ” และ “มันเป็นการยากที่จะตัดสิน” เขียนว่า “ตัดสินได้ยาก”
ประโยคตัวอย่างที่เราแต่ง: “ผู้กองพูดคุยกับลูกชายของเจ้าของร้านที่ถูกขโมยรถจักรยานยนต์” ส่วนใดทำให้กำกวม และแก้อย่างไร
คิด 1หาส่วนขยาย: “ที่ถูกขโมยรถจักรยานยนต์” อยู่หลังคำนามสองคำ คือ ลูกชาย กับ เจ้าของร้าน
คิด 2ลองโยงทีละคำ: ลูกชายถูกขโมยรถ ก็ได้ความ เจ้าของร้านถูกขโมยรถ ก็ได้ความ จึงอ่านได้สองแบบ
คิด 3แก้โดยแยกเป็นสองประโยคแล้วบอกคำนามให้ชัด เช่น “เจ้าของร้านถูกขโมยรถจักรยานยนต์ ผู้กองจึงพูดคุยกับลูกชายของเจ้าของร้าน” หรือถ้าลูกชายเป็นผู้ถูกขโมย ให้เขียนว่า “ลูกชายของเจ้าของร้านถูกขโมยรถจักรยานยนต์ ผู้กองจึงพูดคุยกับเขา”
คำตอบ: ส่วนที่กำกวมคือ “ที่ถูกขโมยรถจักรยานยนต์” แก้โดยแยกประโยคและระบุให้ชัดว่าใครถูกขโมย
กับดัก: ตัวเลือกที่แก้ด้วยการเปลี่ยนคำ เช่น เปลี่ยน “พูดคุย” เป็น “สอบถาม” ไม่ได้แก้ความกำกวม เพราะส่วนขยายยังอยู่หลังคำนามสองคำเหมือนเดิม
เรียงข้อความ 4 ส่วน ทำทีละขั้น
ขั้น 1หาส่วนเปิดบอกเรื่องหลักครบในตัว ไม่มีคำอ้างถึงหรือคำเชื่อมที่ต้องพึ่งส่วนอื่น
ส่วนที่มีคำอ้างถึง (…ดังกล่าว) หรือคำบอกผล (…จึง) เปิดข้อความไม่ได้ ขั้น 2ตามคำอ้างถึงดังกล่าว นี้ นั้น เขา ต้องอยู่หลังสิ่งที่มันชี้กลับไป
จับคู่ส่วนที่ชี้กลับกับสิ่งที่ถูกชี้ ขั้น 3ตามคำเชื่อมนอกจากนี้ เพิ่มเรื่อง แต่ หักกลับ จึง ดังนั้น บอกผล
ขั้น 4ตรวจส่วนปิดมักเป็นผล ข้อเสนอ หรือข้อสรุป แล้วอ่านรวดทั้งหมดอีกครั้ง
ถ้าอ่านรวดแล้วสะดุดตรงไหน แปลว่าคู่ตรงนั้นผิด ให้ย้อนกลับไปขั้น 2
ข้อความตัวอย่างที่เราแต่ง เรียงให้ได้ใจความ: ก. ตู้ดังกล่าวช่วยให้ประชาชนแจ้งเหตุได้ทันทีโดยไม่ต้องเดินทางไปสถานี ข. ประชาชนในพื้นที่จึงรู้สึกปลอดภัยมากขึ้นเมื่อต้องเดินกลับบ้านตอนค่ำ ค. สถานีตำรวจแห่งหนึ่งติดตั้งตู้แจ้งเหตุฉุกเฉินไว้ตามซอยเปลี่ยว ง. นอกจากช่วยให้แจ้งเหตุได้เร็วแล้ว ตู้ยังมีกล้องที่บันทึกภาพไว้ตลอดเวลา
คิด 1ส่วนเปิดต้องบอกเรื่องหลักครบในตัว มีเพียง ค ที่ไม่มีคำอ้างถึงหรือคำเชื่อม
คิด 2ก มี “ตู้ดังกล่าว” ชี้กลับไปที่ตู้แจ้งเหตุใน ค จึงตามหลัง ค
คิด 3ง ขึ้นต้นด้วย “นอกจากช่วยให้แจ้งเหตุได้เร็วแล้ว” ซึ่งอ้างถึงประโยชน์ใน ก จึงต้องตามหลัง ก
คิด 4ข มี “จึง” บอกผลของทั้งหมด จึงเป็นส่วนปิด ได้ ค ก ง ข
คำตอบ: ค – ก – ง – ข
กับดัก: ตัวเลือก ค ง ก ข ดูได้ถ้าอ่านเร็ว แต่ ง พูดว่า “นอกจากช่วยให้แจ้งเหตุได้เร็วแล้ว” ทั้งที่เรื่องแจ้งเหตุได้เร็วยังไม่ถูกพูดถึง ถ้า ง ตามหลัง ค ทันที
ข้อสอบถามแบบนี้ จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) โจทย์มักถามว่า “ข้อใดเป็นประโยคกำกวม” “ข้อใดไม่มีคำฟุ่มเฟือย” “ข้อใดเป็นประโยคไม่สมบูรณ์” “ประโยคนี้บกพร่องเพราะอะไร” และ “เรียงข้อความ ก ข ค ง” ข้อกำกวมให้ลองอ่านช้า ๆ แล้วโยงส่วนขยายใหม่ ถ้าได้ความหมายที่สอง แปลว่ากำกวม
4 · ราชาศัพท์ที่ใช้บ่อยอ่านถ้ามีเวลาจำกฎของ “ทรง” แล้วตัดตัวเลือกได้เกือบหมด
ราชาศัพท์ คือคำที่ใช้ให้เหมาะกับฐานะของบุคคล ได้แก่ พระมหากษัตริย์ พระราชวงศ์ พระภิกษุ ข้าราชการ และสุภาพชนทั่วไป ข้อสอบระดับนี้มักวนอยู่ที่คำว่า “ทรง” คำถวายของ และคำสำหรับพระภิกษุ
กฎการใช้ “ทรง”
ทรง + กริยาธรรมดาทำให้เป็นราชาศัพท์ เช่น ทรงวิ่ง ทรงขับรถยนต์
ทรง + คำนามกลายเป็นกริยา เช่น ทรงม้า (ขี่ม้า) ทรงดนตรี (เล่นดนตรี) ทรงพระอักษร (อ่านหรือเขียนหนังสือ)
ห้าม ทรง หน้ากริยาราชาศัพท์กริยาต่อไปนี้เป็นราชาศัพท์อยู่แล้ว ใช้เดี่ยว ๆ เช่น เสด็จ ประทับ เสวย บรรทม ตรัส ประชวร ทอดพระเนตร พระราชทาน ดังนั้น “ทรงเสด็จ” “ทรงประทับ” “ทรงพระราชทาน” ผิด
ทรง + พระ + คำนามราชาศัพท์ใช้ได้ เช่น ทรงพระประชวร ทรงพระสรวล ทรงพระกรุณา ต่างจาก พระราชทาน ซึ่งเป็นกริยาราชาศัพท์อยู่แล้ว จึงไม่เติม ทรง
พระภิกษุไม่ใช้ ทรงพระภิกษุทั่วไปใช้คำสำหรับพระภิกษุ เช่น ฉัน จำวัด ไม่ใช้ “ทรงฉัน”
ราชาศัพท์ที่ควรจำ
| คำสามัญ | พระมหากษัตริย์ | พระภิกษุ |
|---|
| กิน | เสวย | ฉัน |
| นอน | บรรทม | จำวัด |
| ป่วย | ประชวร | อาพาธ |
| ตาย | สวรรคต | มรณภาพ |
| ดู | ทอดพระเนตร | ดู |
| ไป | เสด็จ | ไป |
คำว่าตาย ใช้ต่างกันตามฐานะ เช่น สวรรคต ใช้กับพระมหากษัตริย์และสมเด็จพระบรมราชินี สิ้นพระชนม์ ใช้กับเจ้าฟ้าและพระองค์เจ้า มรณภาพ ใช้กับพระภิกษุ และถึงแก่กรรม เป็นคำสุภาพสำหรับบุคคลทั่วไป
คำนามและคำถวายที่ออกบ่อย
อวัยวะเติม พระ หน้าคำ เช่น พระเนตร (ตา) พระกรรณ (หู) พระหัตถ์ (มือ) พระบาท (เท้า) พระเศียร (ศีรษะ)
คำพูดและคำสั่งสอนพระราชดำรัส (คำพูดของพระมหากษัตริย์) พระบรมราโชวาท (คำสั่งสอนของพระมหากษัตริย์)
ให้และพูด ตามฐานะพระราชทาน ใช้กับพระมหากษัตริย์ สมเด็จพระบรมราชินี และพระราชวงศ์ชั้นสูง ส่วน ประทาน ใช้กับพระราชวงศ์ชั้นรองลงมา ตรัส ใช้กับพระมหากษัตริย์ ส่วน รับสั่ง ใช้กับพระราชวงศ์
ทูลเกล้าฯ ถวายใช้กับสิ่งของที่ยกได้ เช่น ทูลเกล้าฯ ถวายแจกัน
น้อมเกล้าฯ ถวายใช้กับสิ่งที่ยกไม่ได้หรือเป็นนามธรรม เช่น น้อมเกล้าฯ ถวายที่ดิน น้อมเกล้าฯ ถวายบทเพลง
กับพระภิกษุนิมนต์ (เชิญ) ประเคน (ยื่นของถวายด้วยมือ) ภัตตาหาร (อาหาร) ลักษณนามใช้ รูป และพระภิกษุแทนตัวเองว่า อาตมา
ประโยคตัวอย่างที่เราแต่ง: “พระมหากษัตริย์ทรงเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดสะพาน” ผิดตรงไหน
คิด 1แยกกริยาออกเป็นสองตัว คือ “เสด็จพระราชดำเนิน” กับ “เปิด”
คิด 2“เสด็จพระราชดำเนิน” เป็นกริยาราชาศัพท์อยู่แล้ว เติม “ทรง” ข้างหน้าไม่ได้
คิด 3“เปิด” เป็นกริยาธรรมดา จึงต้องเติม “ทรง” เป็น “ทรงเปิด”
คำตอบ: ที่ถูกคือ “พระมหากษัตริย์เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดสะพาน”
กับดัก: บางคนตัดคำว่า “ทรง” ทิ้งทั้งสองที่ ทำให้ได้ “ไปเปิดสะพาน” ซึ่งผิดอีกแบบ เพราะ “เปิด” เป็นกริยาธรรมดาที่ต้องมี ทรง นำหน้า
5 · หลักภาษาอ่านถ้ามีเวลาชนิดของคำ คำประสม สมาส และสนธิ
ส่วนนี้เป็นหลักภาษาพื้นฐานที่ตำราชั้นมัธยมสอนตรงกัน ข้อสอบมักถามให้จัดกลุ่มคำ เช่น ข้อใดเป็นคำประสมทุกคำ หรือข้อใดเป็นคำสนธิ ถ้ามีเวลาน้อย ให้อ่านตารางการสร้างคำก่อน
ชนิดของคำ 7 ชนิด
| ชนิด | หน้าที่ | ตัวอย่าง |
|---|
| นาม | เรียกคน สัตว์ สิ่งของ สภาพ | ตำรวจ บ้าน ความดี |
| สรรพนาม | ใช้แทนคำนาม | ฉัน เขา ท่าน |
| กริยา | บอกการกระทำหรือสภาพ | เดิน ตรวจ นอน |
| วิเศษณ์ | ขยายคำอื่นให้ชัดขึ้น | เร็ว มาก สูง |
| บุพบท | นำหน้าคำนามเพื่อบอกความสัมพันธ์ | ใน บน ของ แก่ |
| สันธาน | เชื่อมคำหรือข้อความ | และ แต่ หรือ เพราะ |
| อุทาน | แสดงอารมณ์หรือความรู้สึก | โอ๊ย เอ๊ะ ว้าย |
คำบางคำเปลี่ยนชนิดตามหน้าที่ในประโยค เช่น “เขาวิ่งเร็ว” เร็ว เป็นวิเศษณ์ขยายกริยา แต่ “ความเร็ว” เป็นคำนาม ข้อสอบจึงมักให้ดูคำในประโยค ไม่ใช่คำลอย ๆ
การสร้างคำที่ออกบ่อย
| ชนิด | วิธีสร้าง | ตัวอย่าง |
|---|
| คำซ้อน | คำความหมายเหมือน ใกล้ หรือตรงข้าม มาคู่กัน | เก่าแก่ ใหญ่โต ดีชั่ว |
| คำประสม | คำต่างความหมายรวมกัน เกิดความหมายใหม่ | รถไฟ น้ำแข็ง แม่ครัว |
| คำซ้ำ | คำเดิมซ้ำ ใช้ ๆ | เด็ก ๆ เร็ว ๆ |
| สมาส | บาลีสันสกฤตต่อกันตรง ๆ ไม่กลืนเสียง (คำหน้าอาจตัดการันต์) | ประวัติศาสตร์ อุบัติเหตุ สุขภาพ แพทยศาสตร์ |
| สนธิ | บาลีสันสกฤตเชื่อมเสียง รูปคำเปลี่ยน | วิทยาลัย ธนาคาร นโยบาย |
แยกคู่ที่สับสนบ่อย
คำซ้อน กับ คำประสมคำซ้อนแยกแล้วแต่ละคำความหมายคล้ายหรือตรงข้ามกัน เช่น ใหญ่โต ส่วนคำประสมได้ความหมายใหม่ที่ไม่ใช่ผลบวกตรง ๆ เช่น แม่ครัว คือคนทำอาหาร ไม่จำเป็นต้องเป็นแม่ของใคร
สมาส กับ คำประสมสมาสต้องเป็นคำบาลีหรือสันสกฤตทั้งสองคำ ถ้ามีคำไทยปน เช่น ผลไม้ (ไม้ เป็นคำไทย) พลเมือง (เมือง เป็นคำไทย) ไม่ใช่สมาส แต่เป็นคำประสม
สมาส กับ สนธิสมาสต่อคำตรง ๆ รูปเดิมยังอยู่ครบ เช่น อุบัติ + เหตุ = อุบัติเหตุ ส่วนสนธิมีการกลืนเสียงจนรูปเปลี่ยน เช่น วิทยา + อาลัย = วิทยาลัย ธน + อาคาร = ธนาคาร นย + อุบาย = นโยบาย ราช + อุปถัมภ์ = ราชูปถัมภ์ ระวัง: คำหน้าของสมาสอาจตัดการันต์ เช่น แพทย์ + ศาสตร์ = แพทยศาสตร์ ยังเป็นสมาส เพราะไม่มีการกลืนเสียง
อ่านสมาสมักมีเสียงสระเชื่อมระหว่างคำ เช่น อุบัติเหตุ อ่านว่า อุ-บัด-ติ-เหด และแปลจากคำหลังไปคำหน้า เช่น สุขภาพ คือ ภาวะที่เป็นสุข
ประโยค 3 ชนิด (ประโยคตัวอย่างที่เราแต่ง)
ความเดียวมีใจความเดียว ประธานกับกริยาหลักชุดเดียว เช่น สายตรวจออกตรวจตลาด
ความรวมประโยคความเดียวสองประโยคเชื่อมด้วยสันธาน เช่น และ แต่ หรือ จึง เช่น ฝนตกหนัก ถนนจึงลื่น
ความซ้อนมีประโยคหลักกับประโยคย่อยที่ขยายหรือเป็นส่วนหนึ่งของประโยคหลัก มักมี ที่ ซึ่ง อัน ว่า เช่น ตำรวจที่ยืนหน้าสถานีเป็นพี่ชายของฉัน
จุดที่คนพลาดบ่อย และเหตุผลอ่านตัวเลือกสะกดคำผ่าน ๆ · เกิดเพราะตัวเลือกทุกข้อหน้าตาเกือบเหมือนกัน สมองจึงเติมคำที่ถูกให้เอง วิธีแก้: ไล่ทีละคำ หาคำผิดคำเดียวแล้วตัดทั้งข้อ และวงคำว่า ถูก หรือ ผิด ในโจทย์ไว้ก่อน
คิดว่าเติมสระหรือการันต์แล้วดูเป็นทางการกว่า · เกิดเพราะคำบาลีสันสกฤตหลายคำมีการันต์ จึงเหมารวม วิธีแก้: จำกลุ่มคำที่ไม่มีการันต์และไม่มีสระท้าย เช่น อนุญาต สังเกต ลายเซ็น เครื่องสำอาง โล่
ตัดคำจนประโยคเสียความ แล้วคิดว่ากระชับ · เกิดเพราะจำว่าประโยคสั้นดีกว่า วิธีแก้: คำจะฟุ่มเฟือยได้ก็ต่อเมื่อตัดแล้วความหมายเท่าเดิม ถ้าตัดคำบอกเวลา จำนวน หรือผลลัพธ์ออกไป ประโยคสั้นลงแต่เสียความ
ใส่ “ทรง” หน้าทุกกริยา · เกิดเพราะจำว่า ทรง ทำให้คำเป็นราชาศัพท์ วิธีแก้: ถามก่อนว่ากริยานั้นเป็นราชาศัพท์อยู่แล้วหรือไม่ ถ้าใช่ เช่น เสด็จ ประทับ เสวย พระราชทาน ห้ามเติม ทรง
เห็นคำบาลีสันสกฤตแล้วตอบว่าสมาสทันที · เกิดเพราะไม่ได้ดูว่ารูปคำเปลี่ยนหรือไม่ และมีคำไทยปนหรือไม่ วิธีแก้: ถามสองข้อ ทั้งสองคำเป็นบาลีสันสกฤตไหม ถ้าใช่ ต่อกันตรง ๆ โดยไม่กลืนเสียง (สมาส แม้คำหน้าจะตัดการันต์ เช่น แพทยศาสตร์) หรือกลืนเสียงจนรูปเปลี่ยน (สนธิ)
เช็กความเข้าใจ
ตอบด้วยเหตุผล ไม่ใช่ความจำ
ข้อใดสะกดถูกต้องทุกคำ
ข้อใดใช้ ใ และ ไ ถูกต้องทุกคำ
ข้อใดเขียนคำทับศัพท์ถูกต้องทุกคำ
ประโยคตัวอย่างที่เราแต่ง ข้อใดเป็นประโยคกำกวม
ประโยคตัวอย่างที่เราแต่ง ข้อใดใช้ราชาศัพท์ถูกต้อง
ลองอธิบายด้วยคำพูดตัวเองอธิบายด้วยคำของคุณเองว่า ทำไม “ทรงม้า” ถูก แต่ “ทรงเสด็จ” ผิด แล้วยกตัวอย่างกริยาที่ห้ามเติม ทรง อีก 2 คำ