เลือกคำให้ตรงความหมายและตรงบริบท ใช้คำเชื่อมให้ถูกความสัมพันธ์ แยกภาษาทางการออกจากภาษาพูด และจำสำนวนที่ใช้บ่อยพร้อมความหมายมาตรฐาน ปิดท้ายด้วยคำสุภาพ คำไวพจน์ และลักษณนามสำหรับคนที่มีเวลาเหลือ
ออกบ่อย ต้องอ่านป้ายระดับความสำคัญเป็นการประเมินของเรา จากขอบเขตวิชาตามประกาศและสัดส่วนหัวข้อในชุดข้อสอบเสมือนจริง ไม่ใช่ข้อมูลจากผู้ออกข้อสอบ
งานธุรการในสถานีตำรวจคืองานเขียนแทบทั้งวัน ทั้งรายงานเหตุ บันทึกเสนอผู้บังคับบัญชา และป้ายประกาศถึงประชาชน ถ้าเลือกคำผิดความหมาย ใช้ภาษาพูดในหนังสือราชการ หรือยกสำนวนผิดความ ผู้อ่านอาจเข้าใจคลาดเคลื่อน และหน่วยงานดูไม่น่าเชื่อถือ
บทนี้มี 4 เรื่อง คือ ใช้คำให้ตรงความหมาย (รวมคำเชื่อม) ระดับภาษา สำนวน และเรื่องเสริม คือคำสุภาพ คำไวพจน์ ลักษณนาม และคำขวัญ ส่วนการอ่านจับใจความ โวหาร และภาพพจน์ อยู่ในบทที่ 1 ของหัวข้อนี้ ส่วนการสะกดคำ ประโยคบกพร่อง และราชาศัพท์ อยู่ในบทที่ 3
โจทย์เลือกคำไม่ได้ใช้คำยาก แต่วางคำที่เสียงหรือความหมายใกล้กันไว้ให้สับสน วิธีตอบมีขั้นเดียว คือ อ่านทั้งประโยคก่อน แล้วถามว่าบริบทต้องการความหมายอะไร จากนั้นค่อยหาคำที่มีความหมายนั้น อย่าเลือกเพราะฟังคุ้นหู
อีกแบบที่พบบ่อยคือให้ 4 ประโยค แล้วถามว่าข้อใดใช้คำผิด ให้ดูว่าคำนั้นขัดกับส่วนอื่นของประโยคหรือไม่ เช่น “เขาอ่อนน้อม จึงชอบพูดข่มคนอื่น” คำว่าอ่อนน้อมกับการข่มผู้อื่นไปด้วยกันไม่ได้
| คำ | ความหมาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ตระหนัก | รู้ชัด สำนึก | ตระหนักถึงความปลอดภัยของประชาชน |
| ตระหนก | ตกใจกลัว | ชาวบ้านตระหนกเมื่อได้ยินเสียงปืน |
| ทัศนคติ | ความคิดเห็น ท่าทีต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง | มีทัศนคติที่ดีต่องานบริการ |
| ทัศนวิสัย | ระยะที่มองเห็นได้ไกล | หมอกลงจัด ทัศนวิสัยไม่ดี |
| วิสัยทัศน์ | การมองการณ์ไกล | ผู้บังคับบัญชาที่มีวิสัยทัศน์ |
| มาตรการ | วิธีการที่กำหนดขึ้นเพื่อจัดการเรื่องหนึ่ง | มาตรการป้องกันเหตุช่วงเทศกาล |
| มาตรฐาน | สิ่งที่ถือเป็นหลักสำหรับเทียบ | บริการได้มาตรฐาน |
| สันนิษฐาน | ลงความเห็นจากเค้าเงื่อนที่มี ยังไม่แน่นอน | สันนิษฐานว่าคนร้ายเข้าทางหน้าต่าง |
| วินิจฉัย | ตัดสิน ชี้ขาด | คณะกรรมการวินิจฉัยข้อร้องเรียน |
| ชะลอ | ทำให้ช้าลง | ชะลอความเร็วในเขตชุมชน |
| ผ่อนผัน | ยอมให้ตามสมควร ไม่บังคับเคร่งครัด | ผ่อนผันการส่งเอกสาร |
วิธีจำ: คู่ที่สะกดต่างกันตัวเดียว เช่น ตระหนัก กับ ตระหนก มักถูกวางคู่กันในตัวเลือก ให้แปลความหมายของแต่ละคำออกมาเป็นภาษาง่าย ๆ ก่อน แล้วเอาไปแทนในประโยค ประโยคที่อ่านแล้วแปลกคือคำที่ผิด
| ความสัมพันธ์ | คำเชื่อม เช่น | ตัวอย่าง (ประโยคตัวอย่างที่เราแต่ง) |
|---|---|---|
| คล้อยตามกัน | และ กับ ทั้ง…และ | ตรวจเอกสารและลงทะเบียนรับ |
| ขัดแย้งกัน | แต่ แม้…ก็ ถึง…ก็ | แม้ฝนตกหนัก เจ้าหน้าที่ก็ออกตรวจตามเวลา |
| เหตุกับผล | เพราะ เนื่องจาก…จึง ดังนั้น | ถนนลื่นเพราะฝนตก |
| ให้เลือก | หรือ ไม่…ก็ มิฉะนั้น | ยื่นด้วยตนเองหรือส่งทางไปรษณีย์ |
| จุดประสงค์ | เพื่อ เพื่อให้ | ติดกล้องเพื่อป้องกันเหตุ |
| เงื่อนไข | ถ้า หาก…ก็ | หากเอกสารไม่ครบ ก็ต้องยื่นใหม่ |
คู่ที่ข้อสอบชอบวางให้สับสนคือ “เพราะ” (บอกเหตุ) กับ “เพื่อ” (บอกจุดประสงค์) และ “จึง” ซึ่งต้องมีเหตุอยู่ข้างหน้าเสมอ
ระดับภาษา คือการเลือกถ้อยคำให้เหมาะกับบุคคล โอกาส และสถานที่ คำว่า “กิน” กับ “รับประทาน” หมายถึงสิ่งเดียวกัน แต่ใช้คนละสถานการณ์ ตำราระดับมัธยมนิยมแบ่งเป็น 5 ระดับ บางตำรายุบเหลือ 3 ระดับ คือ ทางการ กึ่งทางการ และไม่เป็นทางการ หลักคิดเหมือนกัน
| ระดับ | ใช้เมื่อ | ตัวอย่างในงานตำรวจ |
|---|---|---|
| พิธีการ | งานพิธีสำคัญ ถ้อยคำเรียบเรียงไว้ล่วงหน้า | กล่าวรายงานในพิธีเปิดอาคาร |
| ทางการ | หนังสือราชการ รายงาน การประชุมทางการ | รายงานเหตุเสนอผู้บังคับบัญชา |
| กึ่งทางการ | ประชุมกลุ่มเล็ก บรรยาย ข่าว บทความ | ชี้แจงชาวบ้านในการประชุมหมู่บ้าน |
| ไม่เป็นทางการ | สนทนากับคนทั่วไปในชีวิตประจำวัน | คุยกับผู้มาติดต่อที่หน้าเคาน์เตอร์ |
| กันเอง | คนสนิทมาก อาจมีคำคะนอง | คุยกับเพื่อนสนิทนอกเวลางาน |
งานเอกสารในสำนักงานทั้งหมด เช่น หนังสือภายนอก บันทึกข้อความ รายงาน ใช้ภาษาระดับทางการ แม้จะเขียนถึงคนในหน่วยงานเดียวกันก็ตาม
| ภาษาพูด | ภาษาทางการ | เหตุที่ต้องแก้ |
|---|---|---|
| มอไซค์ | รถจักรยานยนต์ | คำตัด |
| โรงพัก | สถานีตำรวจ | ภาษาปาก |
| เยอะ | มาก จำนวนมาก | ภาษาปาก |
| เช็ก | ตรวจสอบ | คำต่างประเทศที่มีคำไทยใช้ |
| เคลียร์ | ดำเนินการให้แล้วเสร็จ | คำต่างประเทศที่มีคำไทยใช้ |
| ไม่รู้ | ไม่ทราบ | คำสุภาพกว่า |
| เลย (ทำ) | จึง | คำเชื่อมภาษาพูด |
| อาทิตย์หน้า | สัปดาห์หน้า | ภาษาปาก |
| งานเข้า | มีปัญหาเกิดขึ้น | คำคะนอง |
สัญญาณว่าเป็นภาษาไม่เป็นทางการ: คำตัดหรือคำย่อแบบภาษาพูด คำคะนอง คำต่างประเทศที่มีคำไทยใช้แทนได้ คำลงท้ายอย่าง “นะ” “จ้ะ” และคำซ้ำแบบภาษาพูด เช่น “เยอะ ๆ” “เร็ว ๆ”
สำนวนไทยมีความหมายไม่ตรงตามตัวอักษร “วัวหายล้อมคอก” ไม่ได้พูดถึงวัว แต่หมายถึงเกิดความเสียหายแล้วจึงคิดป้องกัน ข้อสอบจึงวัดว่าเรารู้ความหมายแฝงหรือไม่ และเอาไปใช้กับสถานการณ์ได้ถูกหรือไม่
ตำรามักแบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือ สำนวน (ถ้อยคำที่มีความหมายแฝง) สุภาษิต (ถ้อยคำที่สอนใจ เช่น “ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม”) และคำพังเพย (ถ้อยคำเปรียบเปรยที่ติหรือชมพฤติกรรม) แต่ตำราแต่ละเล่มจัดกลุ่มไม่ตรงกัน หลายสำนวนจัดได้มากกว่าหนึ่งกลุ่ม สิ่งที่ควรเอาเวลาไปจำคือความหมาย
ความหมายเป็นความหมายที่ยอมรับกันทั่วไป ตัวอย่างการใช้เป็นข้อความที่เราแต่ง
| สำนวน | ความหมาย | ต่างกันตรงไหน |
|---|---|---|
| ปิดทองหลังพระ | ทำดี ไม่มีใครเห็น | ดีจริง แต่ไม่ได้หน้า |
| ผักชีโรยหน้า | ดีแค่ผิว ให้ดูดี | ได้หน้า แต่ไม่ดีจริง |
| ขี่ช้างจับตั๊กแตน | ลงทุนมาก ได้น้อย | ยังได้ผลอยู่บ้าง |
| ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ | ลงทุนสูญเปล่า | ไม่ได้อะไรเลย |
| รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง | ผิดเอง โทษคนอื่น | เรื่องโยนความผิด |
| ตีวัวกระทบคราด | โกรธคนหนึ่ง ลงกับอีกคน | เรื่องระบายอารมณ์ |
ส่วนนี้พบในชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวมไม่บ่อย (การประเมินของเรา) ถ้าเวลาเหลือน้อย อ่านเฉพาะตารางก็พอ
| คำสามัญ | คำสุภาพ | คำสามัญ · คำสุภาพ |
|---|---|---|
| ผักบุ้ง | ผักทอดยอด | ขนมจีน · ขนมเส้น |
| ผักกระเฉด | ผักรู้นอน | กล้วยไข่ · กล้วยกระ |
| ถั่วงอก | ถั่วเพาะ | ปลาสลิด · ปลาใบไม้ |
| แตงโม | ผลอุลิด | หมู · สุกร ควาย · กระบือ |
| ความหมาย | คำไวพจน์ เช่น | ระวังสับสนกับ |
|---|---|---|
| ภูเขา | คีรี บรรพต ภูผา | บรรพบุรุษ (คนละคำ) |
| ท้องฟ้า | นภา เวหา อัมพร | อัมพร ไม่ใช่ อำพัน |
| น้ำ | วารี อุทก ชล | นที คือแม่น้ำ |
| แผ่นดิน | ธรณี ปฐพี พสุธา | |
| ดวงอาทิตย์ | สุริยา ทินกร ตะวัน | จันทรา คือดวงจันทร์ |
| ผู้หญิง | นารี สตรี กัลยา | |
| ดอกไม้ | บุปผา มาลี ผกา |
โจทย์คำไวพจน์มักถามว่าข้อใดมีความหมายเดียวกันทุกคำ ให้ดูว่ามีคำแปลกปลอมจากอีกกลุ่มแอบอยู่หรือไม่
| นาม | ลักษณนาม | นาม · ลักษณนาม |
|---|---|---|
| ช้อน ร่ม รถยนต์ | คัน | ประตู หน้าต่าง · บาน |
| จดหมาย | ฉบับ | ถนน · สาย |
| พระภิกษุ | รูป | ปากกา · ด้าม |
| ช้าง | เชือก | บ้าน · หลัง |
วิธีจำ: ลักษณนามบอกรูปร่างหรือชนิดของสิ่งนั้น สิ่งที่มีด้ามจับยาว เช่น ช้อน ร่ม ใช้ “คัน” สิ่งที่เปิดปิดได้เป็นแผ่น เช่น ประตู ใช้ “บาน”