1 · ทำไมต้องรู้เรื่องนี้ออกบ่อย ต้องอ่านเลขที่หนังสือกับคำย่อ คือสิ่งที่งานธุรการตำรวจเขียนทุกวัน
บทนี้ต่อจากบทที่ 5 ของหัวข้อนี้ (ลักษณะที่ 54 บทที่ 1–6) เราจะเรียนบทที่เหลือของลักษณะที่ 54 คือ บทที่ 7 การกำหนดเลขที่ประจำหน่วยงาน บทที่ 8 การใช้คำย่อในราชการตำรวจ และบทที่ 9–11 แบบสั้น ๆ
สิ่งสำคัญที่สุดคือ บทที่ 8 ถูกเขียนใหม่ทั้งบท โดยระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ว่าด้วยประมวลระเบียบการตำรวจไม่เกี่ยวกับคดี ลักษณะที่ 54 งานสารบรรณ (ฉบับที่ 21) พ.ศ. 2569 ข้อ 1 ของฉบับนี้ให้ยกเลิกความในบทที่ 8 เดิม และให้ใช้ความที่แนบท้ายระเบียบแทน ผบ.ตร. วางระเบียบนี้โดยอาศัยอำนาจตามมาตรา 63 แห่งพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 ประกาศ ณ วันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2569 และให้ใช้ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป ถ้าเจอคำย่อจากหนังสือหรือชีทเก่า ให้ยึดตารางในบทนี้
ข้อมูลตามฉบับปรับปรุงถึงฉบับที่ 21บทที่ 7 และ 9–11 อ่านจากฉบับสมบูรณ์ปรับปรุง 17 ต.ค. 2566 (รวมการแก้ไขถึงฉบับที่ 20) ส่วนบทที่ 8 อ่านจากฉบับที่ 21 พ.ศ. 2569 ซึ่งประกาศ 12 พ.ค. 2569
บทที่ 7–11 ของลักษณะที่ 54
| บทที่ | เรื่อง | จำอะไร |
|---|
| 7 | การกำหนดเลขที่ประจำหน่วยงานภายในสำนักงานตำรวจแห่งชาติ | รหัส “ตช” · เลขสี่ตัวของหน่วย · เลขหลังจุด · ใส่ ตช เมื่อไร |
| 8 | การใช้คำย่อในราชการตำรวจ (ฉบับที่ 21 พ.ศ. 2569) | ยศ ตำแหน่ง หน่วยงาน · เขียนตำแหน่งรวมกับหน่วย · วัน เวลา จังหวัด |
| 9 | ศัพท์ภาษาอังกฤษชื่อหน่วยงาน ยศ ตำแหน่ง | Royal Thai Police · Acting / for |
| 10 | การออกประกาศ ข้อบังคับ หรือระเบียบของเจ้าพนักงานจราจร | ไม่เร่งด่วนเสนอก่อน · เร่งด่วนทำแล้วรายงาน |
| 11 | ไปรษณีย์สนามของตำรวจชายแดน | ยกเว้นค่าไปรษณียากร · พัสดุไม่เกิน 5 กก. |
ชื่อย่อที่ใช้ในบทนี้: ตร. = สำนักงานตำรวจแห่งชาติ · บช. = กองบัญชาการ · บก. = กองบังคับการ · กก. = กองกำกับการ · สง.ผบ.ตร. = สำนักงานผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ · สลก.ตร. = สำนักงานเลขานุการตำรวจแห่งชาติ
ข้อสอบถามแบบนี้ (การประเมินของเราจากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่รวบรวม) โจทย์ของบทเหล่านี้มักสั้นและตรง เช่น เลข ตช ของหน่วยนี้คือเลขอะไร หนังสือถึงหน่วยนอก ตร. ต้องใส่ ตช หรือไม่ เลขหลังจุดตำแหน่งที่สองหมายถึงหน่วยระดับใด ตำแหน่งหรือหน่วยนี้ย่อว่าอย่างไร ข้อใดเขียนคำย่อผิด และเขียนวัน เวลา เป็นคำย่ออย่างไร ตัวเลือกหลอกมักเป็นคำย่อที่หน้าตาคล้ายกัน เช่น สน. กับ สภ. หรือ นสต. กับ นรต. บทนี้จึงเน้นกฎที่ใช้แยกคำย่อเหล่านี้ออกจากกัน
2 · บทที่ 7 เลขที่ประจำหน่วยงานออกบ่อย ต้องอ่านตช + เลขสี่ตัวของหน่วย + เลขหลังจุด
ในบทที่ 2 ของหัวข้อนี้ เราเรียนแล้วว่าช่อง “ที่” ของหนังสือคือ รหัสตัวพยัญชนะ + เลขประจำของเจ้าของเรื่อง แล้วทับเลขทะเบียนหนังสือส่ง บทที่ 7 ข้อ 1 บอกว่าสำนักนายกรัฐมนตรีกำหนดรหัสตัวพยัญชนะ “ตช” ให้สำนักงานตำรวจแห่งชาติ แล้ว ตร. กำหนดเลขที่ประจำส่วนราชการเจ้าของเรื่องเรียงไปตามลำดับส่วนราชการตามกฎหมายว่าด้วยแบ่งส่วนราชการสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
ข้อ 1 ยังมีกติกาอีก 2 ข้อที่ควรรู้ ถ้ายุบส่วนราชการใด ให้ปล่อยตัวเลขนั้นว่าง และถ้าจัดตั้งส่วนราชการขึ้นใหม่ ให้ใช้เรียงลำดับถัดไป จึงไม่มีการเลื่อนเลขของหน่วยอื่นมาแทนที่
เลขที่ประจำส่วนราชการ 4 กลุ่ม (บทที่ 7 ข้อ 2)
| กลุ่ม | ตัวอย่างหน่วย | เลข |
|---|
| 2.1 สำนักงานผู้บังคับบัญชาระดับ ตร. | สำนักงาน ผบ.ตร. · สำนักงาน จตช. · สำนักงานรอง ผบ.ตร. · สำนักงานผู้ช่วย ผบ.ตร. | ตช 0001 (...)/ |
| 2.2 หน่วยงานที่จัดตั้งตามกฎหมายแบ่งส่วนราชการ ตร. | สลก.ตร. ลำดับ 1 ถึงโรงพยาบาลตำรวจ ลำดับ 36 | ตช 0001–0036 |
| 2.3 หน่วยงานที่มิได้จัดตั้งตามกฎหมายแบ่งส่วนราชการ ตร. | เช่น ศูนย์อำนวยการรักษาความสงบเรียบร้อยการเลือกตั้ง | ตช 0051–0055 |
| 2.4 รัฐวิสาหกิจในสังกัด ตร. | โรงพิมพ์ตำรวจ | ตช 5100 |
เลขของหน่วยที่ควรจำ (ข้อ 2.2)
| เลข | หน่วยงาน | ข้อสังเกต |
|---|
| ตช 0001 | สำนักงานเลขานุการตำรวจแห่งชาติ | ลำดับแรกของกลุ่ม 2.2 |
| ตช 0011 | สำนักงานกฎหมายและคดี | |
| ตช 0013 | สำนักงานจเรตำรวจ | |
| ตช 0015 | กองบัญชาการตำรวจนครบาล | |
| ตช 0016–0024 | ตำรวจภูธรภาค 1–9 | ภาค 1 = 0016 เรียงไปถึงภาค 9 = 0024 |
| ตช 0026 | กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง | |
| ตช 0030 | กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน | |
| ตช 0034 | กองบัญชาการศึกษา | |
| ตช 0036 | โรงพยาบาลตำรวจ | ลำดับสุดท้ายของกลุ่ม 2.2 |
วิธีจำ: ภาค 1 ถึงภาค 9 เป็นเลขเรียงติดกัน ถ้าจำได้ว่าภาค 1 คือ 0016 ก็บวกต่อไปได้ เช่น ภาค 5 คือ 0020
วงเล็บใน ตช 0001 (...)/ ของกลุ่ม 2.1 ใส่อะไร ข้อ 2.1 ให้สำนักงานผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติใส่ตัวพยัญชนะตัวแรกของชื่อ ผบ.ตร. ในวงเล็บ ส่วนสำนักงานรอง ผบ.ตร. หรือสำนักงานผู้ช่วย ผบ.ตร. ใส่อักษรย่อลักษณะงานที่ได้รับมอบหมายและหมายเลขลำดับอาวุโสแล้วแต่กรณี ส่วนตำแหน่งเทียบเท่ารอง ผบ.ตร. และผู้ช่วย ผบ.ตร. ให้ สลก.ตร. ขออนุมัติใช้ให้สอดคล้องกับคำสั่งมอบหมายหน้าที่การงาน
หน่วยที่เล็กกว่า ออกเลขอย่างไร (ข้อ 3–4)
ใครกำหนดเลขให้หน่วยรอง (ข้อ 3)ส่วนราชการที่ต่ำกว่าข้อ 2 ถ้าจำเป็นต้องออกหนังสือเอง ให้หัวหน้าส่วนราชการระดับกองบัญชาการ หรือหน่วยงานในสังกัด สง.ผบ.ตร. หรือผู้ดำรงตำแหน่งเทียบเท่า เป็นผู้กำหนดเลขให้หน่วยระดับรองลงไปจนถึงงานหรือเทียบเท่า
ใส่จุดแล้วต่อเลข (ข้อ 4.1)ใส่จุดหลังเลขที่ประจำของหน่วยระดับกองบัญชาการ หรือกองบังคับการในสังกัด สง.ผบ.ตร. แล้วต่อด้วยเลขที่กำหนด ไม่เกินสามตำแหน่ง
เริ่มจากเลข 1 (ข้อ 4.2)เรียงตามลำดับส่วนราชการตามกฎหมายแบ่งส่วนราชการ ตร. ส่วนหน่วยที่ไม่ได้ตั้งตามกฎหมายนั้น ให้เรียงตามลำดับการจัดตั้ง
ภูธรจังหวัด (ข้อ 6)ให้ตำรวจภูธรภาคที่ภูธรจังหวัดนั้นสังกัดเป็นผู้กำหนด เช่น ตำรวจภูธรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ใช้ “ตช 0016 (อย)/.....”
เลขหลังจุดแต่ละตำแหน่งแทนหน่วยระดับใด (ข้อ 4.3)
| ตำแหน่งหลังจุด | หน่วยระดับ บช. หรือเทียบเท่า | บก. ในสังกัด สง.ผบ.ตร. หรือเทียบเท่า |
|---|
| ตัวที่ 1 | กองบังคับการหรือเทียบเท่า | กองกำกับการหรือเทียบเท่า |
| ตัวที่ 2 | กองกำกับการหรือเทียบเท่า | งานหรือเทียบเท่า |
| ตัวที่ 3 | งานหรือเทียบเท่า | ไม่มี |
วิธีจำ: เลขหลังจุดไล่จากหน่วยใหญ่ไปหน่วยเล็กเสมอ หน่วยแม่ระดับ บช. มีชั้นใต้ลงไป 3 ชั้นจึงใช้ได้ 3 ตำแหน่ง ส่วน บก. ใน สง.ผบ.ตร. มีชั้นใต้ลงไป 2 ชั้น
ในหนังสือถึงหน่วยงานภายในสังกัด ตร. (ข้อ 5.1)ใช้เลขที่ประจำหน่วยงานโดยไม่ต้องมี “ตช” นำหน้า เช่น “0001/.....”
นอกหนังสือถึงส่วนราชการภายนอก ตร. (ข้อ 5.2)ใช้รหัส “ตช” นำหน้าแล้วตามด้วยเลขที่ประจำหน่วยงาน เช่น “ตช 0001/.....”
ตัวอย่างโจทย์ (สมมติ): งานลำดับที่ 3 ของกองกำกับการลำดับที่ 1 ในกองบังคับการลำดับที่ 2 ของกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง มีหนังสือถึงสถานีตำรวจภูธรแห่งหนึ่ง เลขที่หนังสือควรขึ้นต้นอย่างไร
คิด 1หน่วยแม่คือกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง ใช้เลข 0026 ตามข้อ 2.2
คิด 2หน่วยแม่อยู่ระดับกองบัญชาการ ข้อ 4.3.1 ให้เลขหลังจุดตัวแรก = กองบังคับการ ตัวที่สอง = กองกำกับการ ตัวที่สาม = งาน จึงได้ .2 แล้ว 1 แล้ว 3 เป็น .213
คิด 3ผู้รับคือสถานีตำรวจภูธร ซึ่งเป็นหน่วยงานภายในสังกัด ตร. ข้อ 5.1 ให้ไม่ต้องมี “ตช” นำหน้า
คำตอบ: 0026.213/..... (ถ้าส่งถึงหน่วยนอก ตร. เช่น ศาลจังหวัด จึงเป็น ตช 0026.213/.....)
กับดัก: เรียงเลขหลังจุดกลับด้านเป็น .312 หรือใส่ “ตช” ทั้งที่ส่งถึงหน่วยใน ตร. จำไว้ว่า “ตช” ใช้เมื่อส่งออกนอก ตร. เท่านั้น
3 · บทที่ 8 คำย่อยศ ตำแหน่ง หน่วยงานออกบ่อย ต้องอ่านคำย่อชุดใหม่ตามฉบับที่ 21 พ.ศ. 2569
บทที่ 8 ฉบับใหม่มี 10 ข้อ เรียงจาก ข้อ 1 ยศ ข้อ 2 ตำแหน่ง ข้อ 3 ส่วนราชการหรือหน่วยงาน ข้อ 4 ชั้นพลตำรวจและนักเรียนตำรวจ ข้อ 5 การเขียนตำแหน่งรวมกับหน่วยงาน ข้อ 6 วัน เดือน ปี และเวลา ข้อ 7 กรุงเทพมหานคร จังหวัด อำเภอ ตำบล ข้อ 8–10 วิธีอ่านและขอบเขตการใช้ ส่วนนี้เรียนข้อ 1–5 ก่อน
ข้อ 1 ยศตำรวจมี 14 ยศ ตามตารางข้างล่าง และมีกติกาเติมอีก 2 ข้อ คือ ว่าที่ชั้นยศใด ให้ใช้คำว่า “ว่าที่” อยู่ข้างหน้าคำย่อของยศชั้นนั้น และข้าราชการตำรวจหญิง ให้เพิ่มคำว่า “หญิง” ท้ายยศ เช่น พ.ต.ท.หญิง
คำย่อยศตำรวจ (ข้อ 1)
| ชั้น | คำเต็ม | คำย่อ |
|---|
| พล | พลตำรวจเอก · พลตำรวจโท · พลตำรวจตรี | พล.ต.อ. · พล.ต.ท. · พล.ต.ต. |
| พัน | พันตำรวจเอก · พันตำรวจโท · พันตำรวจตรี | พ.ต.อ. · พ.ต.ท. · พ.ต.ต. |
| ร้อย | ร้อยตำรวจเอก · ร้อยตำรวจโท · ร้อยตำรวจตรี | ร.ต.อ. · ร.ต.ท. · ร.ต.ต. |
| ดาบ จ่า | ดาบตำรวจ · จ่าสิบตำรวจ | ด.ต. · จ.ส.ต. |
| สิบ | สิบตำรวจเอก · สิบตำรวจโท · สิบตำรวจตรี | ส.ต.อ. · ส.ต.ท. · ส.ต.ต. |
ข้อ 4 แยกคำย่อของผู้ที่ไม่ได้อยู่ในตาราง 14 ยศนี้ไว้ต่างหาก คือ พลตำรวจสำรอง = พลฯ สำรอง · นักเรียนนายสิบตำรวจ = นสต. · นักเรียนนายร้อยตำรวจ = นรต.
คำย่อตำแหน่งที่มียศ (ข้อ 2.1)
| คำเต็ม | คำย่อ | รองหรือคู่กัน |
|---|
| ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ | ผบ.ตร. | รอง ผบ.ตร. · ผู้ช่วย ผบ.ตร. |
| จเรตำรวจแห่งชาติ | จตช. | รอง จตช. |
| ผู้บัญชาการ | ผบช. | รอง ผบช. |
| จเรตำรวจ | จตร. | รอง จตร. |
| ผู้บังคับการ | ผบก. | รอง ผบก. |
| ผู้กำกับการ | ผกก. | รอง ผกก. |
| สารวัตรใหญ่ | สวญ. | อยู่ข้อเดียวกับรอง ผกก. |
| สารวัตร | สว. | รอง สว. |
| ผู้บังคับหมู่ | ผบ.หมู่ | รอง ผบ.หมู่ |
ข้อ 2.3: “รักษาราชการแทน” ย่อว่า รรท. และ “ปฏิบัติราชการแทน” ย่อว่า ปรท.
คำย่อทั่วไปของส่วนราชการหรือหน่วยงาน (ข้อ 3.1)
| คำเต็ม | คำย่อ | อย่าสับสนกับ |
|---|
| สำนักงานตำรวจแห่งชาติ | ตร. | “ตช” เป็นรหัสเลขที่หนังสือ ไม่ใช่คำย่อชื่อ |
| กองบัญชาการ · กองบังคับการ · กองกำกับการ | บช. · บก. · กก. | ตำแหน่ง ผบช. · ผบก. · ผกก. |
| สถานีตำรวจนครบาล | สน. | สภ. |
| สถานีตำรวจภูธร | สภ. | สน. |
| สถานีตำรวจทางหลวง · ท่องเที่ยว · น้ำ | ส.ทล. · ส.ทท. · ส.รน. | บก.ทล. · บก.รน. (ระดับกองบังคับการ) |
| ตรวจคนเข้าเมืองจังหวัด · ด่านตรวจคนเข้าเมือง | ตม.จว. · ด่าน ตม. | |
| พิสูจน์หลักฐานจังหวัด | พฐ.จว. | |
| แผนก · หมวด · หมู่ที่ .. | ผ. · มว. · หมู่ .. | กองร้อยที่ .. = ร้อย .. |
ข้อ 3.2 เป็นรายชื่อยาวของหน่วยงานใน ตร. (อยู่ในส่วน “อ่านถ้ามีเวลา” ข้างล่าง) แต่มีกติกาท้ายรายชื่อที่ต้องรู้ คือ ส่วนราชการหรือหน่วยงานที่มีชื่อเหมือนกัน เมื่อใช้คำย่อให้ใส่คำย่อของหน่วยงานต้นสังกัดต่อท้ายด้วย เช่น กองบังคับการอำนวยการ ตำรวจภูธรภาค 1 ใช้คำย่อ บก.อก.ภ.1
เขียนตำแหน่งรวมกับหน่วยงาน (ข้อ 5)
กรณีทั่วไป 5.1คำย่อตำแหน่ง + คำย่อหน่วยงานเช่น ผบช.ภ.1 · ผบก.กม. · ผกก.ฝอ. · สวญ.สภ. ... อ่านเป็นคำเต็มต่อกัน
ถามตัวเองชื่อหน่วยขึ้นต้นด้วยคำเดียวกับตำแหน่งหรือไม่ผบช./รอง ผบช. กับหน่วยที่ขึ้นต้นด้วยกองบัญชาการ · ผบก./รอง ผบก. กับกองบังคับการ · ผกก./รอง ผกก. กับกองกำกับการ
กรณีพิเศษ 5.2ตัด บช. บก. หรือ กก. ที่ซ้ำออกเช่น ผบช.น. · ผบช.ก. · ผบก.น.1 · ผบก.ป. · ผกก.1 อ่านโดยตัดคำว่า กองบัญชาการ กองบังคับการ หรือกองกำกับการ ออก
ดูตัวอย่างการอ่านจากตารางของข้อ 5 ให้ชัด ผบก.กม. อ่านว่า ผู้บังคับการกองกฎหมาย (กองกฎหมายไม่ได้ขึ้นต้นด้วย “กองบังคับการ” จึงเป็นกรณีทั่วไป) แต่ ผบก.ทล. อ่านว่า ผู้บังคับการตำรวจทางหลวง (ไม่อ่านว่า ผู้บังคับการกองบังคับการตำรวจทางหลวง เพราะข้อ 5.2 ให้ตัดคำว่ากองบังคับการออก)
ตัวอย่างโจทย์: “ผู้บังคับการกองบังคับการตำรวจจราจร” เขียนเป็นคำย่ออย่างไร
คิด 1หาคำย่อของหน่วยก่อน ข้อ 3.2 ให้กองบังคับการตำรวจจราจรใน บช.น. ย่อว่า บก.จร.
คิด 2ตำแหน่งคือผู้บังคับการ (ผบก.) และชื่อหน่วยขึ้นต้นด้วย “กองบังคับการ” เหมือนกัน จึงเข้ากรณีพิเศษข้อ 5.2.2
คิด 3ข้อ 5.2 ให้ตัดคำย่อ “บก.” ที่ซ้ำออก จาก ผบก. + บก.จร. จึงเหลือ ผบก.จร.
คำตอบ: ผบก.จร. (อ่านว่า ผู้บังคับการตำรวจจราจร)
กับดัก: เขียน “ผบก.บก.จร.” ตามกรณีทั่วไปโดยไม่ตัดคำที่ซ้ำ หรือคิดว่าต้องตัดทุกกรณี ทั้งที่การตัดใช้เฉพาะเมื่อชื่อหน่วยขึ้นต้นด้วยคำเดียวกับตำแหน่ง
4 · บทที่ 8 วัน เวลา จังหวัด และกติกาการใช้ออกบ่อย ต้องอ่านเขียนวันที่ เวลา และชื่อจังหวัดแบบย่อ
ข้อ 6 กำหนดคำย่อวัน เดือน ปี และเวลา ข้อ 7 กำหนดคำย่อกรุงเทพมหานคร จังหวัด อำเภอ ตำบล ส่วนนี้ออกเป็นโจทย์ “เขียนแบบไหนถูก” ได้ง่าย เพราะมีรายละเอียดเล็ก ๆ อย่างจุด เลขศูนย์ และจำนวนหลัก
วัน เดือน ปี และเวลา (ข้อ 6)
วันที่ (6.1)ใช้เฉพาะตัวเลขไว้ข้างหน้าชื่อเดือน
ชื่อเดือน (6.2)ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค.
ปีพุทธศักราช (6.3)ใช้เฉพาะเลขข้างท้าย 2 ตำแหน่งต่อท้ายอักษรย่อชื่อเดือน เว้นแต่ปี พ.ศ. ที่ลงท้ายด้วย 00 ให้ใช้เลขเต็มทั้งสี่ตำแหน่ง
เวลา (6.4)ใช้เวลา 4 ตำแหน่ง สองตำแหน่งหน้าคือนาฬิกา สองตำแหน่งหลังคือนาที ตำแหน่งที่ไม่มีให้เขียน 0 ลงแทน เช่น 24 นาฬิกา ใช้ว่า “24.00” เมื่อขึ้นวันใหม่ยังไม่เต็มชั่วโมง เช่น 1 นาที ใช้ว่า “00.01” อ่านว่าศูนย์นาฬิกา 1 นาที
ระยะเวลา (6.5)ชั่วโมง = ชม. · นาที = นท. · วินาที = วท. เช่น “ใช้เวลาปฏิบัติงาน 2 ชม. 20 นท. 20 วท.”
จังหวัด อำเภอ ตำบล กรุงเทพมหานคร (ข้อ 7)
คำนำหน้า (7.1)จังหวัด = จว. · อำเภอ = อ. · ตำบล = ต.
ชื่อย่อจังหวัด (7.2)ใช้ตามรหัสตัวพยัญชนะประจำจังหวัดในระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยงานสารบรรณ ใส่จุดหลังรหัส และมีคำว่าจังหวัดนำหน้า เช่น “จังหวัดกำแพงเพชร” ใช้ว่า “จว.กพ.”
ชื่อจังหวัดในชื่อหน่วยตำรวจ (7.2 วรรคสอง)ไม่ควรใช้ชื่อย่อจังหวัด เช่น ตำรวจภูธรจังหวัดนครสวรรค์ ใช้ว่า “ภ.จว.นครสวรรค์” ไม่ควรใช้ “ภ.จว.นว.”
กรุงเทพมหานคร (7.3)ใช้ “กทม.”
กติกาการใช้คำย่อ (ข้อ 8–10)
การอ่าน (ข้อ 8)ถ้อยคำที่ใช้คำย่อ ให้อ่านเป็นคำเต็ม เว้นแต่กรณีที่มีกำหนดคำอ่านไว้เฉพาะ
ขอบเขต (ข้อ 9)ต้องใช้ให้ถูกต้อง และให้ใช้เฉพาะภายในราชการสำนักงานตำรวจแห่งชาติเท่านั้น
คำย่อหน่วยงานภายในกองบัญชาการ (ข้อ 10)ผู้บัญชาการหรือตำแหน่งเทียบเท่าที่เป็นหัวหน้าส่วนราชการ อนุมัติให้ใช้ได้เท่าที่ไม่ขัดแย้งกับระเบียบหรือคำสั่งของ ตร. และใช้เฉพาะราชการภายในกองบัญชาการนั้น ถ้าจะติดต่อหรืออ้างอิงกับหน่วยงานนอกกองบัญชาการ ให้ใช้ชื่อเต็ม หรือถ้าจำเป็นจะใช้คำย่อ ต้องเสนอ ตร. อนุมัติ
กองบัญชาการที่โครงสร้างเหมือนกัน (ข้อ 10 วรรคสอง)เช่น ตำรวจภูธรภาค 1–9 ควรใช้คำย่อหน่วยงานภายในเหมือนกัน โดยเสนอ ตร. พิจารณาอนุมัติ
ตัวอย่างโจทย์: บันทึกเหตุ “วันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 เวลา 20 นาฬิกา 7 นาที” ด้วยคำย่อ ต้องเขียนอย่างไร
คิด 1วันที่ใช้ตัวเลขหน้าชื่อเดือน และกุมภาพันธ์ย่อว่า ก.พ. จึงได้ 14 ก.พ.
คิด 2ปี 2569 ไม่ได้ลงท้ายด้วย 00 จึงใช้เฉพาะเลขท้าย 2 ตำแหน่งต่อท้ายชื่อเดือน ได้ 14 ก.พ. 69
คิด 3เวลาใช้ 4 ตำแหน่ง 20 นาฬิกา คือ 20 ส่วน 7 นาทีมีหลักเดียว ต้องเติม 0 ข้างหน้าเป็น 07 ได้ 20.07
คำตอบ: 14 ก.พ. 69 เวลา 20.07
กับดัก: เขียนปีเต็ม 2569 (ใช้เลขเต็มเฉพาะปีที่ลงท้ายด้วย 00) หรือเขียนเวลาเป็น 20.7 ซึ่งไม่ครบ 4 ตำแหน่ง
5 · รายชื่อคำย่อเพิ่มเติมอ่านถ้ามีเวลาคำย่อหน่วยงานและตำแหน่งอื่นที่น่าจะเจอ
ข้อ 2.2 และข้อ 3.2 ของบทที่ 8 เป็นรายชื่อยาวหลายหน้า ไม่จำเป็นต้องท่องทั้งหมด ด้านล่างคัดมาเฉพาะคำย่อของหน่วยใหญ่และหน่วยที่ชื่อคุ้นหูในข่าว แตะแต่ละหมายเลขเพื่อดูคำเต็ม
คำย่อจากข้อ 2.2 และข้อ 3.2
เลือกกลุ่ม แล้วแตะหมายเลข
สง.หน่วยใน สง.ผบ.ตร. และสำนักงานวิธีจำของเรา: หลายหน่วยในกลุ่มนี้ขึ้นต้นด้วย ส หรือ สง. แต่มีข้อยกเว้น เช่น กมค. จต. ตท. สท. บ.ตร. วน.
บช.กองบัญชาการและหน่วยเทียบเท่ากองบัญชาการขึ้นต้นด้วย บช. ภูธรภาคใช้ ภ.
ตำแหน่งตำแหน่งที่เรียกชื่ออย่างอื่น (ข้อ 2.2)ตำแหน่งที่ไม่ใช่สายบังคับบัญชาหลัก
กองบัญชาการและหน่วยเทียบเท่าบช.น.กองบัญชาการตำรวจนครบาล มี บก.จร. (ตำรวจจราจร) และ บก.น.1–9 (ตำรวจนครบาล 1–9)
6 · บทที่ 9–11 แบบสั้นอ่านถ้ามีเวลาศัพท์อังกฤษ ประกาศจราจร และไปรษณีย์สนาม
สามบทนี้เป็นเรื่องเฉพาะ อ่านจับประเด็นหลักไว้พอ บทที่ 9 (แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 19 พ.ศ. 2565) ชื่อ “การบัญญัติศัพท์ภาษาอังกฤษชื่อหน่วยงาน ยศ ตำแหน่ง และคำย่อในสำนักงานตำรวจแห่งชาติ” ข้อ 1 ให้ชื่อสำนักงานตำรวจแห่งชาติเป็นภาษาอังกฤษว่า Royal Thai Police
ศัพท์ภาษาอังกฤษที่ควรรู้ (บทที่ 9)
| ภาษาไทย | ภาษาอังกฤษ | ข้อ |
|---|
| ตำรวจภูธรภาค 1–9 | Provincial Police Region 1-9 | 2.2.2–2.2.10 |
| กองบังคับการ · กองกำกับการ | Division · Sub-Division | 3.1–3.2 |
| สถานีตำรวจนครบาล | Metropolitan Police Station | 3.3 |
| สถานีตำรวจภูธร | Provincial Police Station | 3.4 |
| ร้อยตำรวจเอก (ร.ต.อ.) | Police Captain (Pol.Capt.) | 4.7 |
| ดาบตำรวจ (ด.ต.) | Police Senior Sergeant Major (Pol.Snr.Sgt.Maj.) | 4.10 |
| ผบ.ตร. · ผบช. · ผบก. | Commissioner General · Commissioner · Commander | 6.1 |
| ผกก. · สว. · ผบ.หมู่ | Superintendent · Inspector · Squad Leader | 6.1 |
| รักษาราชการแทน · ปฏิบัติราชการแทน | Acting + (ตำแหน่ง) · for + (ตำแหน่ง) | 6.3–6.4 |
บทที่ 9 ข้อ 9: คำย่อภาษาอังกฤษชื่อหน่วยงานภายใน ให้ผู้บัญชาการหรือเทียบเท่า หรือผู้บังคับการหรือเทียบเท่าในสังกัด สง.ผบ.ตร. ที่เป็นหัวหน้าหน่วยงานอนุมัติใช้ภายในได้ ถ้าจะใช้ติดต่อนอกสังกัดให้ใช้ชื่อเต็ม ถ้าจำเป็นต้องเสนอ ตร. ผ่านกองการต่างประเทศอนุมัติ
บทที่ 10 การออกประกาศ ข้อบังคับ หรือระเบียบของเจ้าพนักงานจราจร
ใครเป็นเจ้าพนักงานจราจรกระทรวงมหาดไทยแต่งตั้งข้าราชการตำรวจหลายตำแหน่ง เช่น ผบ.ตร. เป็นเจ้าพนักงานจราจรทั่วราชอาณาจักร ผู้บัญชาการ ผู้บังคับการ เป็นเจ้าพนักงานจราจรในเขตอำนาจรับผิดชอบและเขตพื้นที่การปกครอง
ก่อนออก (ข้อ 1, 5)ระดับ บช. ลงมาต้องตรวจว่าไม่ขัดหรือแย้งกับประกาศของเจ้าพนักงานจราจรที่มีเขตอำนาจเหนือกว่า และตรวจว่าเคยออกเรื่องนั้นแล้วหรือไม่ ถ้าของเดิมไม่เหมาะสมและยังมีผลใช้บังคับ ต้องยกเลิกของเดิมในคราวเดียวกัน
ไม่เร่งด่วน กับ เร่งด่วน (ข้อ 2–3)ไม่เร่งด่วน ให้เสนอหรือหารือเจ้าพนักงานจราจรที่มีเขตอำนาจเหนือกว่าก่อนประกาศใช้ · เร่งด่วน ให้ดำเนินการได้แล้วรายงานให้ทราบ
ประชาชนต้องรู้ก่อน (ข้อ 4)ต้องมีระยะเวลาพอที่จะประกาศให้ประชาชนทราบล่วงหน้าก่อนมีผลใช้บังคับ
แบบและการรวบรวม (ข้อ 7–9)แบบให้ใช้ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยงานสารบรรณ · ระดับ บช. รวบรวมและตรวจของหน่วยรอง · บช. ส่งฉบับที่ยังมีผลใช้บังคับไปยังกองแผนงานกิจการพิเศษ สยศ.ตร. ถ้าเห็นว่าไม่ถูกต้องให้เสนอ ผบ.ตร. ในฐานะเจ้าพนักงานจราจรทั่วราชอาณาจักรพิจารณาสั่งการ
บทที่ 11 ไปรษณีย์สนามของตำรวจชายแดน
ที่มากระทรวงกลาโหมตกลงกับการสื่อสารแห่งประเทศไทย ให้ใช้ไปรษณีย์สนามของทหารและตำรวจชายแดนโดยไม่ต้องชำระค่าไปรษณียากร ถือปฏิบัติตั้งแต่ 1 มกราคม 2524 โดยให้กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดนถือปฏิบัติ
ใช้ส่งอะไร (ข้อ 1.1–1.2)ไปรษณียภัณฑ์และพัสดุไปรษณีย์ระหว่างตำรวจในหน่วยสนามในพื้นที่ชายแดนกับครอบครัวหรือญาติมิตรภายในประเทศ เพื่อบำรุงขวัญเท่านั้น พัสดุหนักไม่เกิน 5 กก.
ยกเว้นเฉพาะค่าส่ง (ข้อ 1.3)ค่าธรรมเนียมอื่น เช่น ลงทะเบียน ตอบรับ ด่วน ไม่ได้รับยกเว้น
การตกลงกับที่ทำการไปรษณีย์ (ข้อ 2.2)มอบตัวอย่างลายมือชื่อข้าราชการตำรวจผู้รับผิดชอบในการส่ง ซึ่งต้องเป็นชั้นสัญญาบัตร จำนวนไม่เกิน 3 คน
หน้าซอง (ข้อ 3.1, 4.1)ส่งจากหน่วยสนาม: กรอบสี่เหลี่ยมมุมบนซ้ายว่า “จาก ตร. สนามชายแดน” ตราพระแสงดาบเขนและโล่ที่มุมล่างซ้าย และลายมือชื่อผู้รับผิดชอบ · ส่งถึงหน่วยสนาม: “ถึง ตร. สนามชายแดน” และระบุเลขรหัสประจำหน่วยทุกครั้ง
จุดที่คนพลาดบ่อย และเหตุผลใส่ “ตช” ในหนังสือทุกฉบับ · บทที่ 7 ข้อ 5 แยกไว้ชัด หนังสือถึงหน่วยในสังกัด ตร. ไม่ต้องมี “ตช” นำหน้า ส่วนหนังสือถึงส่วนราชการภายนอก ตร. ต้องมี “ตช” นำหน้า ก่อนตอบให้ถามว่าผู้รับอยู่ใน ตร. หรือไม่
คิดว่า “ตช” คือคำย่อของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ · “ตช” คือรหัสตัวพยัญชนะในเลขที่หนังสือ ส่วนคำย่อชื่อ “สำนักงานตำรวจแห่งชาติ” ตามบทที่ 8 ข้อ 3.1 คือ ตร.
สลับ สน. กับ สภ. และ นสต. กับ นรต. · สถานีตำรวจนครบาล = สน. สถานีตำรวจภูธร = สภ. นักเรียนนายสิบตำรวจ = นสต. นักเรียนนายร้อยตำรวจ = นรต. วิธีจำ: ดูพยางค์ที่ต่างกัน (นคร/ภู, สิบ/ร้อย) แล้วหาตัวอักษรนั้นในคำย่อ
ใช้คำย่อชุดเก่าหรือคิดว่าใช้นอก ตร. ได้ · บทที่ 8 ปัจจุบันเป็นความตามฉบับที่ 21 พ.ศ. 2569 ซึ่งยกเลิกบทเดิมทั้งบท และข้อ 9 ให้ใช้คำย่อเฉพาะภายในราชการ ตร. เท่านั้น
7 · เช็กความเข้าใจ
ตอบด้วยเหตุผล ไม่ใช่ความจำ
งานธุรการของสถานีตำรวจแห่งหนึ่งออกหนังสือ 2 ฉบับในวันเดียวกัน ฉบับแรกถึงศาลจังหวัด ฉบับที่สองถึงตำรวจภูธรจังหวัดต้นสังกัด เรื่องรหัส “ตช” ข้อใดถูกต้อง
ตำแหน่ง “ผู้บังคับการกองบังคับการตำรวจจราจร” เขียนเป็นคำย่อตามบทที่ 8 อย่างไร
ต้องการเขียน “วันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2569 เวลา 9 นาฬิกา 5 นาที” ด้วยคำย่อในหนังสือของ ตร. ข้อใดถูกต้อง
ตามบทที่ 7 ข้อ 3 กองกำกับการและงานต่าง ๆ ในกองบังคับการที่สังกัดกองบัญชาการแห่งหนึ่ง จำเป็นต้องออกหนังสือเอง ใครเป็นผู้กำหนดเลขที่ประจำส่วนราชการให้หน่วยเหล่านี้
ลองอธิบายด้วยคำพูดตัวเองอธิบายด้วยคำพูดของคุณเองว่า เลขที่หนังสือของหน่วยตำรวจประกอบด้วยอะไรบ้าง และเมื่อไรต้องใส่ “ตช”