แผน 12 วัน · วันที่ 4บทที่ 5 จาก 6 ในหัวข้อนี้
~28 นาที
งานสารบรรณ

ลักษณะที่ 54 (1): สารบรรณตำรวจ บทที่ 1–6

รู้ว่าระเบียบงานสารบรรณของตำรวจต่อยอดจากระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีตรงไหน จำระเบียบ ตร. 3 ประเภท การสั่งการ 4 วิธี บันทึกข้อความ 2 ขนาด หัวข้อของหนังสือเสนอ เส้นทางรับส่งหนังสือที่ สลก.ตร. และใครลงชื่อตรวจหรือรับรองสำเนาได้

ออกบ่อย ต้องอ่านป้ายระดับความสำคัญเป็นการประเมินของเรา จากขอบเขตวิชาตามประกาศและสัดส่วนหัวข้อในชุดข้อสอบเสมือนจริง ไม่ใช่ข้อมูลจากผู้ออกข้อสอบ

1 · ทำไมต้องรู้เรื่องนี้ออกบ่อย ต้องอ่าน

ระเบียบของตำรวจ ที่วางทับบนระเบียบสำนักนายกฯ

ชื่อเต็มคือ ระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ว่าด้วยประมวลระเบียบการตำรวจไม่เกี่ยวกับคดี ลักษณะที่ 54 งานสารบรรณ พ.ศ. 2556 ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ (ผบ.ตร.) เป็นผู้วาง อาศัยอำนาจตามมาตรา 11 แห่งพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2547 ประกาศเมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2556 และให้ใช้ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป

หลักใหญ่ที่ต้องจำไว้ก่อนเลย คือ บทที่ 1 ข้อ 3 ให้หนังสือราชการภายในสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ปฏิบัติตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยงานสารบรรณ พ.ศ. 2526 และที่แก้ไขเพิ่มเติม แล้วปฏิบัติตามที่ลักษณะที่ 54 กำหนดไว้ด้วย ลักษณะที่ 54 จึงไม่ได้มาแทนระเบียบสำนักนายกฯ แต่เติมรายละเอียดเฉพาะงานตำรวจเข้าไป เช่น ใครออกเลข ใครรับรองสำเนา ไปรับหนังสือกี่โมง

ข้อมูลตามฉบับปรับปรุงถึงฉบับที่ 21บทที่ 1–6 ในบทนี้อ่านจากฉบับสมบูรณ์ปรับปรุง 17 ต.ค. 2566 (รวมการแก้ไขถึงฉบับที่ 20 พ.ศ. 2566) ส่วนฉบับที่ 21 พ.ศ. 2569 แก้เฉพาะบทที่ 8 เรื่องคำย่อ ซึ่งอยู่ในบทที่ 6 ของหัวข้อนี้

บทที่ 1–6 ของลักษณะที่ 54 เติมอะไรให้ระเบียบสำนักนายกฯ

บทที่เรื่องสิ่งที่ตำรวจกำหนดเพิ่ม
1งานสารบรรณตำรวจระเบียบ ตร. 3 ประเภท · การลงชื่อ · สั่งการ 4 วิธี · หัวหน้าหน่วยแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ 2 จำพวก
2การใช้บันทึกข้อความบันทึกทุกแบบภายใน ตร. ใช้กระดาษบันทึกข้อความ · 2 ขนาด · คำว่า “เรียน” · การลงความเห็น · ออกเลขบันทึกสั่งการ
3การจัดทำหนังสือหัวข้อของหนังสือเสนอ ตร. · การหารือข้อกฎหมาย · หนังสือในนาม ตร. · ออกเลขที่ไหน · “สำเนาถูกต้อง”
4การเสนองานเสนอตามลำดับชั้น · เสนอ ตร. กรณีปกติกับกรณีพิเศษ
5การรับและส่งหนังสือรับหนังสือที่ สลก.ตร. · ส่งงานคืน · เจ้าหน้าที่รับส่ง · ระบบอิเล็กทรอนิกส์ · ไปรษณีย์
6การคัดสำเนา การลงชื่อตรวจ และการรับผิดชอบในหนังสือราชการสำเนาต้องตรงทุกประการ · ใครลงชื่อตรวจ · ใครรับรองสำเนา

ชื่อย่อที่ใช้ในบทนี้: ตร. = สำนักงานตำรวจแห่งชาติ · ผบ.ตร. = ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ · จตช. = จเรตำรวจแห่งชาติ · สลก.ตร. = สำนักงานเลขานุการตำรวจแห่งชาติ · ผบก.กม. = ผู้บังคับการกองกฎหมาย · สง.ผบ.ตร. = สำนักงานผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ · ผบช. = ผู้บัญชาการ · ผบก. = ผู้บังคับการ · ผกก. = ผู้กำกับการ · สว. = สารวัตร · ร.ต.ต. = ร้อยตำรวจตรี

ข้อสอบถามแบบนี้ ขอบเขตวิชางานสารบรรณระบุลักษณะที่ 54 ไว้คู่กับระเบียบสำนักนายกฯ (การประเมินของเราจากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่รวบรวม) โจทย์ของลักษณะที่ 54 มักถามตัวเลขและชื่อหน่วยตรง ๆ เช่น สั่งการได้กี่วิธี บันทึกขนาดใดใช้เมื่อไร ออกเลขที่ สลก.ตร. หรือกองกฎหมาย ยศหรือตำแหน่งขั้นต่ำของผู้รับรองสำเนา และให้สถานการณ์ในสถานีตำรวจหรือกองบังคับการแล้วถามว่าทำแบบไหนถูก บทนี้จึงเน้นจับคู่ “ใคร ทำอะไร ที่ไหน” ให้แม่น
2 · บทที่ 1 งานสารบรรณตำรวจออกบ่อย ต้องอ่าน

ระเบียบ 3 ประเภท ลงชื่ออย่างไร สั่งการได้ 4 วิธี

ข้อ 1 นิยามงานสารบรรณเหมือนระเบียบสำนักนายกฯ คือ งานบริหารเอกสาร เริ่มตั้งแต่การจัดทำ การรับ การส่ง การเก็บรักษา การยืม จนถึงการทำลาย แล้วขยายว่าในทางปฏิบัติจะเริ่มตั้งแต่ การคิด อ่าน ร่าง เขียน แต่ง พิมพ์ จด จำ ทำสำเนา ส่งหรือสื่อข้อความ รับ บันทึก จดรายงานการประชุม สรุปย่อเรื่อง เสนอ สั่งการ ตอบ ทำรหัส เก็บเข้าที่ ค้นหา ติดตาม และทำลาย

ข้อ 2 บอกว่า “ระเบียบของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ” มี 3 ประเภท ซึ่ง ผบ.ตร. กำหนดหรือสั่งการไว้เป็นระเบียบแบบแผนให้ข้าราชการตำรวจถือปฏิบัติ ดูตารางข้างล่าง ลักษณะที่ 54 งานสารบรรณที่เรากำลังเรียนอยู่ในประเภทไม่เกี่ยวกับคดี (ดูได้จากชื่อเต็มของระเบียบ)

ระเบียบของ ตร. 3 ประเภท (บทที่ 1 ข้อ 2)

ประเภทวางไว้เพื่อคำที่ใช้จับในโจทย์
ประมวลระเบียบการตำรวจเกี่ยวกับคดีให้ข้าราชการตำรวจหรือพนักงานสอบสวนปฏิบัติการเกี่ยวกับการใช้อำนาจ หรือปฏิบัติหน้าที่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือกฎหมายอื่นพนักงานสอบสวน · ป.วิ.อาญา
ประมวลระเบียบการตำรวจไม่เกี่ยวกับคดีระเบียบที่วางไว้ให้ข้าราชการตำรวจถือปฏิบัติถือปฏิบัติทั่วไป · ลักษณะที่ 54 อยู่ที่นี่
ระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติระเบียบที่ ผบ.ตร. วางไว้โดยอาศัยอำนาจของกฎหมายอื่นอาศัยอำนาจกฎหมายอื่น

กติกาพื้นฐานอื่นในบทที่ 1

ชื่อส่วนราชการ วัน เดือน ปี (ข้อ 3.1)เรื่องที่ระเบียบสำนักนายกฯ ไม่ได้กำหนดไว้ ถ้า ตร. กำหนดให้ใช้คำย่ออย่างไร ก็ให้ใช้คำย่อตามนั้น (คำย่อของตำรวจอยู่ในบทที่ 6 ของหัวข้อนี้)
เรื่องลับ (ข้อ 3.2)หนังสือหรือเอกสารที่ต้องสงวนเป็นความลับ ให้ปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการรักษาความปลอดภัยแห่งชาติ หรือระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ
ลงชื่อในหนังสือราชการ (ข้อ 4)ลงลายมือชื่อเจ้าของหนังสือ พิมพ์ชื่อตัว ชื่อสกุล ในวงเล็บใต้ลายมือชื่อ และลงตำแหน่งของเจ้าของหนังสือ
ลงชื่อในบันทึก (ข้อ 4 วรรคสอง)แบบเดียวกัน แต่ลงตำแหน่งของผู้บันทึก และถ้าไม่ได้ใช้กระดาษบันทึกข้อความ ให้ลงวัน เดือน ปีที่บันทึกไว้ด้วย
ชื่อชาวต่างประเทศ (ข้อ 4 วรรคสาม–สี่)เขียนเป็นภาษาไทยแล้วกำกับด้วยภาษาเดิมหรือภาษาอังกฤษถ้าทำได้ ในรายงานที่ต้องมีภาษาอังกฤษกำกับ ให้กำกับเฉพาะครั้งแรกที่อ้าง ชื่อคนสะกดตามหนังสือเดินทาง ชื่อบริษัทห้างร้านสะกดตามหนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคลหรือการจดทะเบียนการค้า
หัวหน้าหน่วยงานต้องแต่งตั้ง (ข้อ 6)หัวหน้าหน่วยงานตามกฎหมายแบ่งส่วนราชการ ตร. แต่งตั้ง (1) เจ้าหน้าที่สารบรรณกลางของหน่วยงาน และ (2) นายทะเบียนข้อมูลข่าวสารลับและผู้ช่วยนายทะเบียนข้อมูลข่าวสารลับ ตามระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ
1
กระทำด้วยหนังสือโดยปกติให้สั่งด้วยหนังสือ
2
กระทำด้วยวาจาใช้ได้เมื่อเป็นเรื่องสำคัญ เร่งด่วน จำเป็น
3
กระทำด้วยเครื่องมือสื่อสารเช่นเดียวกับวาจา
4
กระทำด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ทำตามวิธีการในพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 แล้วไม่ต้องมีหนังสือยืนยัน

ข้อ 5 ให้การสั่งการทำได้ 4 วิธีตามแถวข้างบน โดยปกติให้สั่งด้วยหนังสือ ถ้าเรื่องสำคัญ เร่งด่วน จำเป็น จะสั่งด้วยวาจา เครื่องมือสื่อสาร หรือวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ แล้วให้มีหนังสือยืนยันตามไปโดยเร็วที่สุด เว้นแต่การสั่งทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ทำตามวิธีการในพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์แล้ว

อย่าสับสน 4 วิธีนี้กับหนังสือสั่งการ 3 ชนิดของระเบียบสำนักนายกฯ (คำสั่ง ระเบียบ ข้อบังคับ) ซึ่งเรียนไปในบทที่ 1 ของหัวข้อนี้ อันนั้นคือชนิดของหนังสือ ส่วน 4 วิธีนี้คือช่องทางที่ผู้บังคับบัญชาใช้สั่ง

ตัวอย่างโจทย์: ผู้กำกับการสถานีตำรวจโทรศัพท์สั่งให้จัดกำลังไปดูแลจุดเกิดเหตุอุทกภัยทันที หลังจากนั้นต้องทำอะไรอีกหรือไม่
คิด 1การสั่งทางโทรศัพท์คือ “กระทำด้วยเครื่องมือสื่อสาร” ซึ่งเป็น 1 ใน 4 วิธีของข้อ 5 ใช้ได้เพราะเป็นเรื่องเร่งด่วน
คิด 2แต่วิธีปกติคือหนังสือ เมื่อสั่งด้วยวาจาหรือเครื่องมือสื่อสาร ข้อ 5 ให้มีหนังสือยืนยันตามไปโดยเร็วที่สุด
คิด 3ข้อยกเว้นที่ไม่ต้องยืนยันมีกรณีเดียว คือสั่งด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ทำตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์แล้ว โทรศัพท์ไม่เข้าข้อยกเว้นนี้
คำตอบ: ต้องมีหนังสือยืนยันคำสั่งตามไปโดยเร็วที่สุด
กับดัก: คิดว่าเรื่องด่วนสั่งด้วยปากแล้วจบ หรือจำข้อยกเว้นผิดว่าใช้กับเครื่องมือสื่อสาร ข้อยกเว้นเขียนไว้เฉพาะ “การสั่งการทางอิเล็กทรอนิกส์” เท่านั้น
3 · บทที่ 2 การใช้บันทึกข้อความออกบ่อย ต้องอ่าน

ภายใน ตร. ใช้บันทึกข้อความ มี 2 ขนาด

ข้อ 1 ให้หนังสือราชการภายในสำนักงานตำรวจแห่งชาติใช้กระดาษบันทึกข้อความ ไม่ว่าจะเป็นบันทึกข้อความเสนอผู้บังคับบัญชา บันทึกย่อเรื่อง บันทึกรายงานที่ตนได้ปฏิบัติมา บันทึกความเห็น บันทึกติดต่อ หรือบันทึกสั่งการ และนอกจากปฏิบัติตามระเบียบสำนักนายกฯ แล้วให้ปฏิบัติตามบทที่ 2 นี้ด้วย

ระเบียบสำนักนายกฯ ข้อ 12 ให้หนังสือภายในใช้กระดาษบันทึกข้อความอยู่แล้ว และยอมให้หน่วยงานกำหนดแบบการเขียนภายในเฉพาะของตัวเองได้ ลักษณะที่ 54 ใช้ช่องนี้กำหนดเพิ่มว่าบันทึกมีกี่ขนาด ขึ้นต้นอย่างไร และลงความเห็นต่อกันอย่างไร

บันทึกข้อความ 2 ขนาด (บทที่ 2 ข้อ 2)

ขนาดกระดาษใช้เมื่อ
ขนาดใหญ่เอ 4บันทึกเสนอเรื่องที่มีข้อความยาว ซึ่งใส่ลงในบันทึกขนาดเล็กไม่หมด
ขนาดเล็กเอ 5บันทึกเสนอเรื่องที่มีข้อความสั้น

วิธีจำ: ขนาดขึ้นกับความยาวของข้อความอย่างเดียว ไม่ได้ขึ้นกับว่าใครเขียนถึงใคร

เขียนและลงความเห็นในบันทึก (ข้อ 3–4)

คำขึ้นต้นใช้คำว่า “เรียน” แต่ถ้าผู้บังคับบัญชาสั่งการผู้ใต้บังคับบัญชา ไม่ต้องมีคำว่า เรียน ให้ระบุยศ ชื่อตัว ชื่อสกุล หรือตำแหน่ง หรือยศ ชื่อตัว ชื่อสกุล และตำแหน่ง ของผู้ใต้บังคับบัญชา
ใช้บันทึกฉบับเดียวการลงความเห็นของเจ้าหน้าที่ตามปกติใช้บันทึกฉบับเดียวต่อกันไป ข้อความสั้นให้เขียน ข้อความยาวให้พิมพ์
เกิน 1 หน้าหน้าต่อไปใช้กระดาษไม่ต้องมีตราครุฑ แต่คุณภาพเช่นเดียวหรือใกล้เคียงกับแผ่นแรก
ลำดับความเห็นลงความเห็นตามลำดับตำแหน่งจนถึงผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจสั่งการ ผู้มีอำนาจจะสั่งในตอนท้ายของกระดาษบันทึก หรือในช่องว่างของหน้าแรกก็ได้
สั่งการแล้ว ห้ามเขียนต่อเมื่อคำสั่งปรากฏในบันทึกแล้ว ผู้รับคำสั่งจะมีความเห็นหรือคำสั่งอื่นใดในบันทึกนั้นอีกไม่ได้ ถ้าจะขอแก้ไข ให้บันทึกความเห็นเสนอขึ้นมาใหม่ ห้ามใช้บันทึกเดิม
การลงชื่อวงเล็บชื่อตัว ชื่อสกุล ไว้ใต้ลายมือชื่อ และลงวัน เดือน ปี ไว้ใต้ตำแหน่งทุกครั้ง

บันทึกสั่งการของผู้บังคับบัญชาระดับสูง (ข้อ 5)

ผู้ลงชื่อผบ.ตร. จเรตำรวจแห่งชาติ รอง ผบ.ตร. ผู้ช่วย ผบ.ตร. หรือเทียบเท่าลงชื่อสั่งการในบันทึกที่หน่วยงานเสนอ
เจ้าหน้าที่ของหน่วยนำเรื่องไปออกเลข แล้วรับคืนไปดำเนินการ
ออกเลขสลก.ตร.ออกเลขที่หนังสือส่งและลงทะเบียนคุมไว้ ในสมุดทะเบียนหนังสือส่ง เรียงตลอดปีปฏิทิน
เจ้าหน้าที่ของเรื่องส่งสำเนา 3 ชุด
ถ้าเป็นระเบียบถาวร หรือต้องแก้ไขระเบียบปฏิบัติในเรื่องใดกองกฎหมาย สำนักงานกฎหมายและคดีรับสำเนาบันทึกสั่งการ 3 ชุด เพื่อรวบรวมเป็นหลักฐาน
เรื่องลับขอเลขแบบเดียวกับหนังสือลับ: แจ้งผู้ออกเลขว่าเป็นบันทึกลับหรือเรื่องลับ ของหน่วยใด จากใครถึงใคร วันที่ใด
ตัวอย่างโจทย์: รอง ผบ.ตร. ลงชื่อสั่งการในบันทึกของกองบังคับการแห่งหนึ่ง ให้ทุกหน่วยถือแนวทางนี้ต่อไปเป็นการถาวร เจ้าหน้าที่ของเรื่องต้องทำอะไรบ้าง
คิด 1บันทึกที่ รอง ผบ.ตร. ลงชื่อสั่งการแล้ว ข้อ 5.1 ให้นำไปให้ สลก.ตร. ออกเลขที่หนังสือส่งและลงทะเบียนคุมไว้ แล้วรับเรื่องคืน
คิด 2คำสั่งนี้ต้องถือเป็นระเบียบถาวร ข้อ 5.2 จึงให้ส่งสำเนาบันทึกสั่งการ 3 ชุด ไปยังกองกฎหมาย สำนักงานกฎหมายและคดี
คำตอบ: ออกเลขที่ สลก.ตร. แล้วส่งสำเนา 3 ชุดไปกองกฎหมาย สำนักงานกฎหมายและคดี
กับดัก: สลับสองหน่วย บันทึกสั่งการออกเลขที่ สลก.ตร. เสมอ กองกฎหมายเป็นที่รวบรวมสำเนาเมื่อเป็นระเบียบถาวร (ต่างจาก “คำสั่ง ตร.” ในบทที่ 3 ที่ออกเลขที่กองกฎหมาย)
4 · บทที่ 3 การจัดทำหนังสือออกบ่อย ต้องอ่าน

หนังสือเสนอมี 5 หัวข้อ และออกเลขคนละที่

บทที่ 3 ให้จัดทำหนังสือตามระเบียบสำนักนายกฯ แล้วเพิ่มกติกาการพิจารณาเรื่องเสนอ ข้อ 1 บอกว่าหนังสือที่เสนอต่อสำนักงานตำรวจแห่งชาติ หรือนายกรัฐมนตรี หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ต้องประกอบด้วย 5 หัวข้อ เรียงตามลำดับนี้

5 หัวข้อของหนังสือเสนอ (บทที่ 3 ข้อ 1)

1.1เรื่องเดิมหรือต้นเรื่องความเป็นมาของเรื่องจนถึงขั้นตอนที่ดำเนินการไปแล้ว บางกรณีอาจหมายถึงเรื่องที่เข้ามาใหม่
ปูเรื่อง
1.2ข้อเท็จจริงสรุปความเป็นมา หรือข้อมูลที่ค้นหา เรื่องเดิมที่เคยปฏิบัติ ผลการติดต่อประสานงาน
ใส่ข้อมูล
1.3ข้อกฎหมายหรือระเบียบอ้างกฎหมายหรือระเบียบที่เกี่ยวข้อง หรือแนบสำเนา
อ้างหลัก
1.4ข้อพิจารณาชี้ปัญหา ข้อสังเกต ประเด็นสำคัญ ความเห็นในการแก้ไข ถ้ามีหลายทางเลือกให้เทียบข้อดีข้อเสีย
วิเคราะห์
1.5ข้อเสนอสรุปให้ผู้บังคับบัญชารู้ว่าต้องทำอะไร เช่น ทราบ พิจารณา หรือลงชื่อ
ไม่ยาวเกินจำเป็นและไม่สั้นจนขาดความชัดเจน ถ้าเป็นเรื่องที่ต้องอนุญาต อนุมัติ หรือให้ความเห็นชอบ ต้องมีข้อพิจารณาหรือข้อเสนอให้ผู้บังคับบัญชาวินิจฉัยสั่งการ

เอกสารที่นายกรัฐมนตรี ผบ.ตร. หรือผู้ได้รับมอบหมายลงชื่อ ออกเลขที่ไหน (ข้อ 5)

เอกสารออกเลขที่เก็บอะไรไว้
หนังสือสลก.ตร.สำเนา 1 ชุด ที่สารบรรณกลางของ สลก.ตร.
คำสั่ง ตร.กองกฎหมาย สำนักงานกฎหมายและคดีเก็บคำสั่งต้นฉบับไว้ที่กองกฎหมาย สำเนาคู่ฉบับคืนหน่วยเจ้าของเรื่อง

หน่วยเจ้าของเรื่องเป็นคนนำหนังสือหรือคำสั่งพร้อมสำเนาไปออกเลขเอง วิธีจำ: “หนังสือไปเลขาฯ คำสั่งไปกฎหมาย”

กติกาอื่นของบทที่ 3

หารือข้อกฎหมาย (ข้อ 2)หน่วยเจ้าของเรื่องประมวลข้อเท็จจริงและสภาพปัญหาโดยละเอียด พร้อมความเห็นของหน่วย อ้างข้อกฎหมายหรือระเบียบให้ชัด แนบสำเนาหลักฐานที่รับรองแล้ว เสนอตามลำดับชั้น โดยผู้บังคับบัญชาแต่ละชั้นมีความเห็นด้วย ถ้ามีหน่วยของ ตร. รับผิดชอบกฎหมายนั้นโดยตรง ให้หารือหน่วยนั้นก่อน
หนังสือในนาม ตร. (ข้อ 3)หน่วยใดทำหนังสือในนาม ตร. ให้ ผบ.ตร. จเรตำรวจแห่งชาติ รอง ผบ.ตร. ผู้ช่วย ผบ.ตร. หรือเทียบเท่าลงชื่อ ใช้ชื่อและที่ตั้งของ ตร. ส่วนเลขที่หนังสือใช้รหัสตัวพยัญชนะและเลขประจำของหน่วยเจ้าของเรื่อง ทับด้วยเลขที่หนังสือส่งของ ตร.
สำเนาถูกต้อง (ข้อ 6)การรับรองสำเนาหนังสือทุกชนิดใช้คำว่า “สำเนาถูกต้อง” ให้ข้าราชการตำรวจยศร้อยตำรวจตรีขึ้นไปของหน่วยงานเจ้าของเรื่องลงชื่อรับรอง พร้อมวงเล็บชื่อตัว ชื่อสกุลตัวบรรจง ตำแหน่ง และวัน เดือน ปี ไว้ใต้ตำแหน่งที่ขอบล่างของหนังสือ (กรณีพิเศษอยู่ในหัวข้อ 6 ของบทนี้)
ตัวอย่างโจทย์: ผบ.ตร. ลงชื่อในคำสั่ง ตร. แต่งตั้งคณะกรรมการชุดหนึ่ง ซึ่งกองบังคับการแห่งหนึ่งเป็นเจ้าของเรื่อง หลังออกเลขแล้วกองบังคับการได้อะไรกลับไป
คิด 1คำสั่ง ตร. ที่ ผบ.ตร. ลงชื่อ ข้อ 5.2 ให้ออกเลขที่คำสั่งที่กองกฎหมาย สำนักงานกฎหมายและคดี โดยหน่วยเจ้าของเรื่องนำคำสั่งต้นฉบับและสำเนาคู่ฉบับไปออกเลข
คิด 2กองกฎหมายเก็บคำสั่งต้นฉบับไว้ แล้วคืนสำเนาคู่ฉบับให้หน่วยเจ้าของเรื่องดำเนินการต่อ
คำตอบ: ได้สำเนาคู่ฉบับกลับไป ส่วนคำสั่งต้นฉบับเก็บที่กองกฎหมาย
กับดัก: เอาแบบของ “หนังสือ” มาใช้กับคำสั่ง หนังสือที่ ผบ.ตร. ลงชื่อออกเลขที่ สลก.ตร. และเก็บสำเนาไว้ที่สารบรรณกลางของ สลก.ตร. 1 ชุด ส่วนคำสั่งไปกองกฎหมาย
5 · บทที่ 4–5 การเสนองาน การรับและส่งหนังสือออกบ่อย ต้องอ่าน

เรื่องเดินตามสายบังคับบัญชา ผ่าน สลก.ตร.

บทที่ 4 ข้อ 1 ให้เสนองานต่อผู้บังคับบัญชาตามลำดับชั้นและตามสายการบังคับบัญชา เว้นแต่ (1) มีระเบียบหรือคำสั่งกำหนดให้ปฏิบัติเป็นอย่างอื่น หรือ (2) เป็นกรณีเร่งด่วนที่ถ้าล่าช้าอาจเสียหายต่อทางราชการ

เมื่อจะเสนอหนังสือถึงสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ข้อ 2 แบ่งเป็นกรณีปกติกับกรณีพิเศษตามตารางนี้ ทั้งสองกรณีมีจุดร่วมคือหนังสือต้องผ่าน สลก.ตร. ซึ่งเป็นหน่วยงานสารบรรณกลางของ ตร. (การลงทะเบียนหนังสือรับที่ สลก.ตร. ก่อนเสนอ เขียนไว้เฉพาะกรณีพิเศษตามข้อ 2.2)

เสนอหนังสือต่อ ตร. (บทที่ 4 ข้อ 2)

กรณีปกติ (2.1)กรณีพิเศษ (2.2)
ใช้เมื่อเรื่องทั่วไปเร่งด่วน มีเหตุพิเศษ หรือไม่ควรเปิดเผยเพราะอาจเสียหายต่อราชการ
ใครนำเสนอหน่วยส่งเจ้าหน้าที่นำส่ง สลก.ตร. ฝ่ายสารบรรณเป็นผู้นำเสนอผู้บังคับบัญชาเจ้าหน้าที่ของหน่วยนำเสนอผู้บังคับบัญชาโดยตรง และติดตามจนสั่งการ
ก่อนเสนอส่งที่ สลก.ตร. ตามปกติต้องลงทะเบียนหนังสือรับที่ สลก.ตร. ก่อน
รับเรื่องคืนฝ่ายสารบรรณแจ้งให้มารับ เจ้าหน้าที่ลงชื่อรับคืนเจ้าหน้าที่ลงชื่อรับคืนในทะเบียนรับ

ทั้งสองกรณี การลงชื่อรับเรื่องคืนต้องอ่านออกได้ พร้อมหมายเลขโทรศัพท์ที่ติดต่อได้ไว้เป็นหลักฐาน การเสนอหนังสือต่อนายกรัฐมนตรีหรือผู้ได้รับมอบหมายใช้ข้อ 2 โดยอนุโลม (ข้อ 3)

หนังสือจากภายนอกถึง ตร. เดินทางอย่างไร (บทที่ 5 ข้อ 1)

เข้าหนังสือจ่าหน้าถึง ผบ.ตร. จตช. รอง ผบ.ตร. ผู้ช่วย ผบ.ตร. หรือเทียบเท่า หรือถึงชื่อ ตร.
ส่งถึงศูนย์รับ–ส่งหนังสือ ตร.
แยกสลก.ตร. แยกส่งให้หน่วยที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องมากที่สุดหน่วยนั้นรับไปเป็นเจ้าของเรื่อง โดยไม่ต้องเสนอ ผบ.ตร. หรือผู้ได้รับมอบหมายสั่งการก่อน
เจ้าหน้าที่ของหน่วยมารับตามรอบ
รับหน่วยในสังกัด สง.ผบ.ตร. และกองบัญชาการในกรุงเทพฯ ไปรับเองที่งานรับ–ส่งหนังสือ สลก.ตร. วันละ 2 ครั้ง: เช้าก่อน 10.00 น. บ่ายก่อน 15.00 น.
ซองที่จ่าหน้าระบุชื่อกับตำแหน่ง หรือระบุชื่ออย่างเดียว สลก.ตร. ลงวันที่หน้าซองโดยไม่เปิดซอง แล้วส่งถึงผู้นั้น

ตัวเลขและหน้าที่ในบทที่ 5

ต้องแจ้งเวียน (ข้อ 1.3)หน่วยที่รับเรื่องไปเป็นเจ้าของเรื่องรับผิดชอบทำหนังสือแจ้งเวียนและจัดส่งเอง ไม่ว่าจะเวียนในนามของหน่วยหรือในนาม ตร.
ไม่ใช่งานของหน่วย (ข้อ 1.4)รีบทำหนังสือส่งคืน สลก.ตร. ภายในวันเดียวกันหรืออย่างช้าภายในวันรุ่งขึ้น ผู้ลงชื่อส่งคืนต้องดำรงตำแหน่งไม่ต่ำกว่าผู้กำกับการหรือเทียบเท่า พร้อมเหตุผล ถ้ารู้ว่าเป็นงานของหน่วยใดให้แจ้งด้วย
เจ้าหน้าที่รับ–ส่ง (ข้อ 2)ทุกหน่วยกำหนดตัวเจ้าหน้าที่รับ–ส่งหนังสือและติดตามงาน และผู้ควบคุม หน่วยในกรุงเทพฯ แจ้งยศ ชื่อ ตำแหน่งเจ้าหน้าที่อย่างน้อย 2 คน พร้อมเบอร์โทรศัพท์ให้งานรับ–ส่งหนังสือ สลก.ตร. เปลี่ยนตัวเมื่อไรต้องแจ้งทุกครั้ง
ระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ (ข้อ 3)ใช้ได้อีกทางหนึ่งนอกจากหนังสือที่เป็นเอกสาร ผู้ส่งตรวจสอบผลการส่งทุกครั้ง ผู้รับแจ้งตอบรับ ผู้ส่งไม่ต้องส่งเอกสารตาม เว้นแต่เรื่องสำคัญที่ต้องยืนยันเป็นเอกสาร ให้ทำเอกสารยืนยันตามไปทันที
โทรศัพท์ วิทยุ (ข้อ 3)ข้อความทางเครื่องมือสื่อสาร ให้ผู้รับปฏิบัติเหมือนได้รับหนังสือ ถ้าไม่มีหลักฐานปรากฏชัด เช่น ทางโทรศัพท์ ให้ทั้งผู้ส่งและผู้รับบันทึกข้อความไว้เป็นหลักฐาน
ถ้อยคำเรื่องอิเล็กทรอนิกส์ต่างจากระเบียบสำนักนายกฯ ฉบับปัจจุบัน ลักษณะที่ 54 บทที่ 5 ข้อ 3 เขียนว่าการติดต่อราชการด้วยระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ “สามารถดำเนินการ…ได้อีกทางหนึ่งด้วย” ส่วนระเบียบสำนักนายกฯ ข้อ 29 ที่ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2564 เขียนใหม่ ให้ติดต่อราชการด้วยระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ “เป็นหลัก” เวลาทำโจทย์ให้ดูว่าถามตามระเบียบฉบับไหน แล้วตอบตามถ้อยคำของฉบับนั้น คำแนะนำของเรา: ถ้าโจทย์ระบุลักษณะที่ 54 หรือระเบียบ ตร. ให้ตอบ “ได้อีกทางหนึ่ง” ถ้าโจทย์ระบุระเบียบสำนักนายกฯ หรือถามแบบทั่วไป ให้ตอบ “เป็นหลัก” โดยมีข้อยกเว้นของข้อ 29 คือข้อมูลข่าวสารลับชั้นลับที่สุด สิ่งที่เป็นความลับชั้นลับที่สุด หรือมีเหตุจำเป็นอื่นที่ใช้ระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์ไม่ได้
ตัวอย่างโจทย์: กองบัญชาการแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ได้รับเรื่องจาก สลก.ตร. ตอนบ่าย แต่ตรวจแล้วเป็นงานของอีกกองบัญชาการหนึ่ง ต้องทำอย่างไร
คิด 1ข้อ 1.4 ให้ทำหนังสือส่งคืน สลก.ตร. ไม่ใช่ส่งต่อไปเองโดยตรง
คิด 2กำหนดเวลาคือภายในวันเดียวกัน หรืออย่างช้าภายในวันรุ่งขึ้น
คิด 3ผู้ลงชื่อส่งคืนต้องไม่ต่ำกว่าผู้กำกับการหรือเทียบเท่า พร้อมเหตุผล และเมื่อรู้ว่าเป็นงานของหน่วยใด ให้แจ้งไปด้วย
คำตอบ: ทำหนังสือคืน สลก.ตร. ภายในวันเดียวกันหรือวันรุ่งขึ้น ผู้กำกับการขึ้นไปลงชื่อ พร้อมเหตุผลและแจ้งหน่วยที่ควรเป็นเจ้าของเรื่อง
กับดัก: ส่งเรื่องข้ามไปให้อีกหน่วยเองเพราะดูเร็วกว่า ตัวบทให้ส่งคืน สลก.ตร. ผู้แยกงาน และอย่าจำยศหรือตำแหน่งผู้ลงชื่อสลับกับเรื่องรับรองสำเนา
6 · บทที่ 6 การคัดสำเนา การลงชื่อตรวจ และการรับผิดชอบในหนังสือราชการออกบ่อย ต้องอ่าน

ใครลงชื่อตรวจ ใครรับรองสำเนา

ข้อ 1 ให้สำเนาหนังสือของ ตร. คัดข้อความทั้งหมดให้เหมือนต้นฉบับทุกประการ ซึ่งทำโดยการถ่ายเอกสาร ถ้าใช้วิธีอื่น เช่น คัดหรือลอกจากฉบับจริง ต้องตรวจให้ถูกต้องอย่างแท้จริง เพราะสำเนาแบบนี้อาจผิดพลาดได้ถ้าผู้ทำไม่ละเอียดรอบคอบ

จุดที่ข้อสอบชอบถาม (การประเมินของเราจากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่รวบรวม) คือยศหรือตำแหน่งขั้นต่ำ ให้ตั้งคำถามก่อนว่า หนังสือหรือคำสั่งนั้นทำในนามของใคร แล้วค่อยดูตาราง

ใครลงชื่อหรือรับรอง (บทที่ 6 ข้อ 2–3 และบทที่ 3 ข้อ 6)

กรณีผู้ลงชื่อหรือผู้รับรองข้อ
ลงชื่อตรวจในสำเนา หนังสือในนาม ตร. ที่ ผบ.ตร. หรือผู้ได้รับมอบหมายลงชื่อสว. หรือเทียบเท่าขึ้นไป ตามลำดับชั้น ที่มุมล่างด้านขวา6/2
ลงชื่อตรวจ เมื่อเป็นเรื่องสำคัญผบช. หรือเทียบเท่า หรือผบก. ในสังกัด สง.ผบ.ตร. หรือเทียบเท่า6/2
รับรองสำเนาคำสั่ง ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ ฯลฯ ที่ ผบ.ตร. ลงชื่อ ต้นฉบับอยู่ที่กองกฎหมายผบก.กม. หรือรอง ผบก.กม.ที่ได้รับมอบหมาย รับรองเฉพาะครั้งแรกที่สำเนา6/3
ฉบับข้างบน แต่ ผบ.ตร. ลงชื่อในฐานะเจ้าพนักงานตามกฎหมายอื่นหน่วยงานเจ้าของเรื่องรับรองสำเนา6/3
สำเนาที่แนบหนังสือหรือคำสั่งในนาม ตร.ตำแหน่งสว. หรือเทียบเท่าขึ้นไป6/3.1
สำเนาที่แนบหนังสือหรือคำสั่งในนาม ผบช. ผบก. ผกก. สว. หรือเทียบเท่ายศร้อยตำรวจตรีขึ้นไป6/3.2
หลักทั่วไปของการรับรองสำเนายศร้อยตำรวจตรีขึ้นไป ของหน่วยเจ้าของเรื่อง3/6

การอ่านของเรา: บทที่ 3 ข้อ 6 ให้ยศร้อยตำรวจตรีขึ้นไปรับรองสำเนาทุกชนิด ส่วนบทที่ 6 ข้อ 3.1 ให้ตำแหน่งสารวัตรขึ้นไปเมื่อหนังสือหรือคำสั่งทำในนามของ ตร. ระเบียบไม่ได้เขียนว่าข้อใดใช้ก่อน เราอ่านว่าข้อ 3.1 เป็นกรณีเฉพาะที่ใช้แทนหลักทั่วไปของบทที่ 3 ข้อ 6 ลงชื่อรับรองให้ลงตำแหน่งด้วย ถ้าลงชื่อแทนกันให้ลงตำแหน่งของผู้ลงชื่อ ว่าลงในฐานะใด และลงวัน เดือน ปี ไว้ใต้ตำแหน่งที่ขอบล่างของหนังสือ ส่วนการทำสำเนาคำสั่ง ระเบียบ ข้อบังคับ คำแนะนำ ส่งให้หน่วยต่าง ๆ เป็นหน้าที่ของหน่วยงานเจ้าของเรื่องทำเองทุกเรื่อง (ข้อ 4)

ต่างจากระเบียบสำนักนายกฯ ตรงไหน ระเบียบสำนักนายกฯ ข้อ 31 (แก้ไขโดยฉบับที่ 3 พ.ศ. 2560) ให้ผู้รับรองสำเนาเป็นข้าราชการพลเรือนหรือพนักงานส่วนท้องถิ่น ประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการ หรือประเภททั่วไป ระดับชำนาญงาน ขึ้นไป หรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอื่นที่เทียบเท่า หรือพนักงานราชการ ลักษณะที่ 54 กำหนดสำหรับตำรวจโดยใช้ยศและตำแหน่งตำรวจแทน คือ ร้อยตำรวจตรีขึ้นไปเป็นหลัก และสารวัตรขึ้นไปเมื่อเป็นเอกสารในนาม ตร. (การเรียงสองข้อนี้เป็นการอ่านของเรา ดูหมายเหตุใต้ตารางก่อนหน้า) ส่วนคำรับรองยังเป็นคำเดียวกันคือ “สำเนาถูกต้อง”
ตัวอย่างโจทย์: กองกำกับการแห่งหนึ่งทำหนังสือในนามของ ผกก. แนบสำเนาคำสั่งไปด้วย ร.ต.ต. ผู้ช่วยงานในกองกำกับการรับรองสำเนาได้หรือไม่
คิด 1ถามก่อนว่าเอกสารทำในนามใคร: ในนามของ ผกก. ไม่ใช่ในนามของ ตร.
คิด 2ข้อ 3.2 ของบทที่ 6 ให้เอกสารในนามของ ผบช. ผบก. ผกก. สว. หรือเทียบเท่า ใช้ข้าราชการตำรวจยศร้อยตำรวจตรีขึ้นไปรับรอง
คิด 3ร.ต.ต. คือร้อยตำรวจตรีพอดี จึงรับรองได้ โดยใช้คำว่า “สำเนาถูกต้อง” ลงตำแหน่ง และวัน เดือน ปี ที่ขอบล่าง
คำตอบ: รับรองได้ เพราะเอกสารในนาม ผกก. ใช้ยศร้อยตำรวจตรีขึ้นไป
กับดัก: จำเลข “สว. ขึ้นไป” มาใช้ทุกกรณี เกณฑ์สารวัตรใช้กับเอกสารในนามของ ตร. และการลงชื่อตรวจหนังสือที่ ผบ.ตร. ลงชื่อ
7 · รายละเอียดที่ออกน้อยอ่านถ้ามีเวลา

ที่ตั้ง ชื่อภาษาอังกฤษ ครม. และไปรษณีย์

ส่วนนี้รวมข้อที่ไม่ค่อยถูกถาม ถ้าเวลาน้อยให้ข้ามไปทำแบบทดสอบได้เลย

ที่ตั้งในหนังสือภายนอก (บทที่ 3 ข้อ 3)ให้ลงชื่อส่วนราชการ สถานที่ราชการ ซึ่งเป็นเจ้าของหนังสือ และโดยปกติให้ลงที่ตั้งไว้ด้วย ตัวอย่างในระเบียบคือ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ถนนพระรามที่ 1 เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร 10330
ชื่อภาษาอังกฤษ (บทที่ 3 ข้อ 4)ชื่อบุคคล หน่วยงาน สถานที่ ที่มีชื่อเป็นภาษาอังกฤษ ถ้าพิมพ์หรือเขียนเป็นภาษาไทย ให้พิมพ์หรือเขียนภาษาอังกฤษกำกับไว้ด้วย
เสนอเรื่องต่อคณะรัฐมนตรี (บทที่ 4 ข้อ 4)ให้ปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยการเสนอเรื่องและการประชุมคณะรัฐมนตรี และระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเสนอเรื่องต่อคณะรัฐมนตรี
ส่งไปรษณีย์ (บทที่ 5 ข้อ 4)ปฏิบัติตามเงื่อนไขของบริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด โดยเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบการฝากส่งต้องส่งตัวอย่างลายมือชื่อให้หัวหน้าที่ทำการไปรษณีย์ที่จะฝากส่ง
จุดที่คนพลาดบ่อย และเหตุผล
คิดว่าลักษณะที่ 54 ใช้แทนระเบียบสำนักนายกฯ · บทที่ 1 ข้อ 3 ให้ทำตามระเบียบสำนักนายกฯ ก่อน แล้วทำตามลักษณะที่ 54 เพิ่ม เรื่องที่ลักษณะที่ 54 ไม่ได้เขียน เช่น ชนิดของหนังสือ ชั้นความเร็ว อายุการเก็บ ให้กลับไปใช้ระเบียบสำนักนายกฯ
สลับที่ออกเลข สลก.ตร. กับกองกฎหมาย · หนังสือที่ ผบ.ตร. ลงชื่อ และบันทึกสั่งการของผู้บังคับบัญชาระดับสูง ออกเลขที่ สลก.ตร. ส่วนคำสั่ง ตร. ออกเลขที่กองกฎหมาย สำนักงานกฎหมายและคดี กองกฎหมายยังรับสำเนาบันทึกสั่งการ 3 ชุดเมื่อเป็นระเบียบถาวร แต่ไม่ได้ออกเลขให้บันทึกนั้น
ใช้ “สว. ขึ้นไป” กับการรับรองสำเนาทุกกรณี · หลักทั่วไปคือยศร้อยตำรวจตรีขึ้นไป เกณฑ์สารวัตรใช้เมื่อเอกสารทำในนามของ ตร. และกับการลงชื่อตรวจในสำเนาหนังสือที่ ผบ.ตร. ลงชื่อ
เลือกขนาดบันทึกตามผู้รับ · บันทึกขนาดใหญ่ (เอ 4) หรือเล็ก (เอ 5) ตัดสินจากความยาวของข้อความ เท่านั้น และผู้บังคับบัญชาที่สั่งการผู้ใต้บังคับบัญชาไม่ต้องใช้คำว่า เรียน
8 · เช็กความเข้าใจ

ตอบด้วยเหตุผล ไม่ใช่ความจำ

ระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ลักษณะที่ 54 งานสารบรรณ จัดอยู่ในระเบียบของ ตร. ประเภทใด
งานธุรการของกองบังคับการจะทำบันทึกข้อความเสนอเรื่องสั้น ๆ เพียงไม่กี่บรรทัดถึงผู้บังคับการ ควรใช้แบบบันทึกข้อความขนาดใด
จ่าสิบตำรวจคนหนึ่งในสถานีตำรวจจะลงชื่อรับรองสำเนาเอกสารที่แนบไปกับหนังสือในนามของผู้กำกับการ ข้อใดถูกต้อง
หนังสือจากกระทรวงหนึ่งจ่าหน้าซองถึง “สำนักงานตำรวจแห่งชาติ” เรื่องขอข้อมูลสถิติอุบัติเหตุจราจร สลก.ตร. ต้องดำเนินการอย่างไรตามลักษณะที่ 54
ลองอธิบายด้วยคำพูดตัวเองอธิบายด้วยคำพูดของคุณเองว่า ลักษณะที่ 54 เกี่ยวข้องกับระเบียบสำนักนายกฯ ว่าด้วยงานสารบรรณอย่างไร และยกตัวอย่างเรื่องที่ตำรวจกำหนดเพิ่มสัก 2 เรื่อง
แบบทดสอบท้ายบท10 ข้อ ทำได้ 8 ข้อขึ้นไปถือว่าผ่าน และปลดล็อกบทถัดไปในแผน ข้อที่ตอบผิดจะกลับมาให้ทบทวนในอีกไม่กี่วัน พร้อมคำอธิบายเดิมเริ่มทำ 10 ข้อเปิดหน้าสรุปของหัวข้อนี้