วิธีคิดออกบ่อย ต้องอ่านข้อสรุปต้องจริงทุกกรณี ไม่ใช่แค่เป็นไปได้
โจทย์ตรรกะทุกแบบถามเรื่องเดียวกัน คือข้อความใด จริงแน่นอน จากเงื่อนไขที่ให้ ถ้ายังหาได้แม้แต่กรณีเดียวที่ทำให้ข้อความนั้นไม่จริง ข้อความนั้นก็ยังสรุปไม่ได้ อย่าใช้ความรู้นอกโจทย์ ใช้แค่สิ่งที่โจทย์บอก
ความรู้ทั่วไป (ทักษะ) วิธีคิดในชุดนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่มีเอกสารราชการกำหนด ชื่อคนและเงื่อนไขทุกข้อเป็นเรื่องสมมติ
ขั้นตอน
1. เงื่อนไขสัญลักษณ์: ต่อเป็นสายเดียวเขียนเครื่องหมายเรียงจากมากไปน้อย เช่น A ≥ B > C ถ้าทางเดินจากตัวหนึ่งไปอีกตัวมีเครื่องหมายทิศเดียวกันตลอด จึงสรุปได้ เจอ > กับ < สวนกัน หรือสองตัวอยู่คนละกิ่ง แปลว่าไม่แน่ชัด สรุปเป็น > ได้เมื่อในสายมี > อย่างน้อยหนึ่งตัว ถ้ามีแต่ ≥ หรือ = สรุปได้แค่ ≥
2. ถูก / ผิด / ไม่แน่ชัด“ถูก” คือจริงทุกกรณี “ผิด” คือเป็นไปไม่ได้เลยทุกกรณี “ไม่แน่ชัด” คือบางกรณีจริง บางกรณีไม่จริง
3. ทุก / บาง / ไม่มี: วาดวงกลมทุก A เป็น B = วง A อยู่ในวง B ทั้งวง, บาง A เป็น B = สองวงมีส่วนซ้อนที่มีคนอยู่แน่ ๆ, ไม่มี A เป็น B = สองวงแยกกัน แล้วลองวาดหลายแบบเพื่อหาแบบที่ทำให้ตัวเลือกไม่จริง
4. ถ้า…แล้ว: ใช้ได้แค่สองทางจาก “ถ้า p แล้ว q”: รู้ว่า p เกิด จึงสรุปว่า q เกิด และรู้ว่า q ไม่เกิด จึงสรุปว่า p ไม่เกิด นอกจากนั้นสรุปไม่ได้
5. จัดลำดับ–ที่นั่ง: วางตัวที่ตายตัวก่อนวาดช่องว่างไว้ แล้วใส่เงื่อนไขที่ระบุตำแหน่งแน่นอนก่อน (ตรงกลาง ริมสุด อันดับที่ …) ตามด้วยเงื่อนไขติดกันหรือตรงข้าม เงื่อนไข “ไม่…” ใช้ตัดกรณีทิ้งเป็นอย่างสุดท้าย
6. ไล่ให้ครบทุกกรณีถ้ายังเหลือหลายแบบ เขียนทุกแบบออกมา ข้อที่ถูกต้องจริงในทุกแบบ ตัวเลือกที่จริงแค่บางแบบเป็นตัวล่อ
รูปแบบที่พบบ่อย
| เงื่อนไข | สรุปได้ | สรุปไม่ได้ (กับดัก) |
|---|
| A > B ≥ C | A > C | B > C (อาจเท่ากัน) |
| A > B, C > B | — | A กับ C ใครมากกว่า |
| ทุก A เป็น B, ทุก B เป็น C | ทุก A เป็น C | ทุก C เป็น A |
| บาง A เป็น B, ทุก B เป็น C | บาง A เป็น C | ทุก A เป็น C |
| ทุก A เป็น B, ไม่มี C เป็น B | ไม่มี C เป็น A | ทุก B เป็น A |
| ถ้า p แล้ว q, ไม่ q | ไม่ p | — |
| ถ้า p แล้ว q, q | — | p (สรุปย้อนกลับไม่ได้) |
จุดที่คนพลาดบ่อย และเหตุผลลืมว่า ≥ ยอมให้เท่ากัน · จาก B ≥ C สรุปว่า B > C ไม่ได้ เพราะอาจเท่ากัน แต่ถ้าในสายมี > อยู่อย่างน้อยหนึ่งตัว เช่น A > B ≥ C จึงสรุป A > C ได้
กลับทิศ “ทุก” · “ตำรวจทุกคนสอบผ่าน” ไม่ได้แปลว่า “คนที่สอบผ่านทุกคนเป็นตำรวจ” วง A อยู่ในวง B แต่วง B ใหญ่กว่าได้
ใช้ความรู้นอกโจทย์ · ข้อสรุปที่ฟังดูจริงในชีวิตจริงแต่โจทย์ไม่ได้บอก ถือว่าสรุปไม่ได้ ตัดสินจากเงื่อนไขในโจทย์เท่านั้น
หยุดที่กรณีแรกที่ลงตัว · โจทย์จัดที่นั่งมักมีหลายแบบที่ลงตัว ตัวเลือกล่อจะจริงในแบบแรกที่เราเจอ ต้องหาแบบอื่นด้วยก่อนตอบว่า “แน่นอน”
ซ้าย–ขวาตอนนั่งรอบโต๊ะ · คนที่หันหน้าเข้ากลางโต๊ะ ขวามือคือที่นั่งถัดไปทวนเข็มนาฬิกาเมื่อมองจากด้านบน ซ้ายมือคือที่นั่งถัดไปตามเข็มนาฬิกา ชุดนี้จึงใช้คำว่า “ตามเข็มนาฬิกา เมื่อมองจากด้านบน” เพื่อไม่ให้กำกวม
ทำโจทย์ชุดนี้10 ข้อ ทำได้ 8 ข้อขึ้นไปถือว่าผ่าน และปลดล็อกบทถัดไปในแผน ข้อที่ตอบผิดจะกลับมาให้ทบทวนในอีกไม่กี่วัน พร้อมคำอธิบายเดิมเริ่มทำ 10 ข้อ