1 · บทนี้เรียนอะไร ออกบ่อย ต้องอ่าน ภัยมาทางไหน กันอย่างไร และกฎหมายว่าอย่างไร งานธุรการในสถานีตำรวจรับอีเมล เปิดไฟล์แนบ ใช้ระบบที่ต้องล็อกอิน และจับข้อมูลของประชาชนทุกวัน ทุกจุดคือช่องที่ภัยไซเบอร์เข้ามาได้ บทนี้จึงเรียงจากภัย ไปสู่วิธีป้องกัน การใช้สื่อสังคมออนไลน์ และปิดท้ายด้วยกฎหมายสองฉบับที่ออกสอบ
จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) หมวดความปลอดภัยออกบ่อยเป็นอันดับต้น ๆ รองจาก Office และเครือข่าย ส่วนใหญ่เป็นโจทย์สั้น ให้สถานการณ์แล้วถามว่าเป็นภัยชนิดใด ควรป้องกันอย่างไร หรือผิดมาตราใด
ความรู้ทั่วไปด้านคอมพิวเตอร์ เรื่องมัลแวร์ กลลวงออนไลน์ วิธีป้องกัน การใช้โซเชียลมีเดีย และคลาวด์ เป็นความรู้ทั่วไปด้านคอมพิวเตอร์ ไม่มีระเบียบฉบับใดกำหนดไว้ จึงไม่มีเลขหน้าอ้างอิง ส่วนกฎหมายสองฉบับท้ายบทอ้างตัวบทตามมาตราและหน้า
ข้อสอบถามแบบนี้ จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) ถามชื่อภัยจากพฤติกรรม เช่น เข้ารหัสไฟล์แล้วเรียกเงินคือแบบใด ถามวิธีรับมือที่ถูก เช่น ได้อีเมลให้ยืนยันรหัสผ่านควรทำอย่างไร ถามคำศัพท์โซเชียล เช่น รอยเท้าดิจิทัล และถามกฎหมาย เช่น ส่งสแปมผิดอย่างไร ข้อมูลรั่วต้องแจ้งภายในกี่ชั่วโมง
2 · มัลแวร์ ออกบ่อย ต้องอ่าน ดูว่ามันเข้ามาอย่างไร และทำอะไรกับเครื่อง มัลแวร์ (Malware: Malicious Software) คือซอฟต์แวร์ที่สร้างขึ้นเพื่อทำร้ายเครื่อง ขโมยข้อมูล หรือหาประโยชน์จากผู้ใช้ ไวรัสเป็นเพียงชนิดหนึ่งของมัลแวร์
วิธีแยก: ถามสองข้อ ข้อแรก มันแพร่หรือเข้ามาอย่างไร (แฝงไฟล์ แพร่เองทางเครือข่าย หรือปลอมตัวให้เราติดตั้ง) ข้อสอง มันทำอะไร (เรียกค่าไถ่ แอบดู จดแป้นพิมพ์ หรือยิงโฆษณา)
แตะดูมัลแวร์แต่ละชนิด วิธีแพร่ แยกตามวิธีที่เข้ามาในเครื่อง แฝงไฟล์ · แพร่เอง · ปลอมตัว
VR WM TJ
สิ่งที่ทำ แยกตามสิ่งที่ทำกับเครื่องหรือผู้ใช้ ไถเงิน · แอบดู · จดแป้น · ยิงโฆษณา · ซ่อนตัว
RS SP KL AD RK
แยกตามวิธีที่เข้ามาในเครื่อง ไวรัสคอมพิวเตอร์ (Computer Virus) แฝงตัวในไฟล์หรือโปรแกรมอื่น และทำงานเมื่อผู้ใช้เปิดไฟล์นั้น แล้วคัดลอกตัวเองไปติดไฟล์อื่นต่อ เปรียบกับไวรัสในร่างกายที่ต้องมีเซลล์ให้เกาะ
เช้าวันหนึ่ง เครื่องในงานธุรการเปิดไฟล์รายงานประจำวันไม่ได้ทุกไฟล์ นามสกุลไฟล์เปลี่ยนไป และมีหน้าต่างแจ้งให้โอนเงินภายใน 48 ชั่วโมงเพื่อรับกุญแจถอดรหัส เป็นมัลแวร์ชนิดใด และควรทำอย่างไร
คิด 1 ดูสิ่งที่มันทำ ไฟล์ถูกเข้ารหัสจนเปิดไม่ได้ และมีการเรียกเงิน นี่คือลักษณะของมัลแวร์เรียกค่าไถ่
คิด 2 ถอดเครื่องออกจากเครือข่ายทันที เพื่อไม่ให้ลามไปเครื่องอื่นหรือไดรฟ์กลาง แล้วแจ้งผู้ดูแลระบบ
คิด 3 กู้ไฟล์จากข้อมูลสำรองที่เก็บแยกไว้ การจ่ายเงินไม่รับประกันว่าจะได้ไฟล์คืน
คำตอบ: มัลแวร์เรียกค่าไถ่ (Ransomware) ให้ตัดเครื่องจากเครือข่าย แจ้งผู้ดูแลระบบ และกู้คืนจากข้อมูลสำรอง
กับดัก: คนมักตอบ “ไวรัส” เพราะเป็นคำที่คุ้นที่สุด แต่โจทย์ให้พฤติกรรมเฉพาะไว้แล้ว คือเข้ารหัสและเรียกเงิน ให้ตอบชื่อที่ตรงพฤติกรรมเสมอ
3 · กลลวงและการโจมตี ออกบ่อย ต้องอ่าน หลอกคน ง่ายกว่าเจาะเครื่อง วิศวกรรมสังคม (Social Engineering) คือการหลอกหรือชักจูงคน ให้บอกข้อมูลหรือทำสิ่งที่คนร้ายต้องการ เช่น บอกรหัสผ่าน กดลิงก์ หรือโอนเงิน แทนการเจาะระบบโดยตรง กลลวงส่วนใหญ่ใช้ความกลัว ความรีบ หรือความโลภเป็นตัวกระตุ้น
ฟิชชิงทั้งสามแบบต่างกันที่ช่องทาง วิธีจำ: Phishing มาทางอีเมลหรือเว็บ (ตกปลาด้วยเหยื่อ) Smishing มาทาง SMS และ Vishing มาทางเสียง (Voice) คือโทรศัพท์
กลลวงที่ใช้คนเป็นเป้า ชื่อ วิธีการ ตัวอย่าง ฟิชชิง (Phishing) อีเมลหรือเว็บปลอมเลียนของจริง อีเมลอ้างฝ่ายไอที ให้กดลิงก์ยืนยันรหัสผ่าน สมิชชิง (Smishing) ฟิชชิงทาง SMS ข้อความว่าพัสดุตกค้าง ให้กดลิงก์ชำระค่าส่ง วิชชิง (Vishing) ฟิชชิงทางโทรศัพท์ แก๊งคอลเซ็นเตอร์อ้างเป็นเจ้าหน้าที่ ให้โอนเงินตรวจสอบ ฟาร์มมิง (Pharming) พาไปเว็บปลอมแม้พิมพ์ชื่อเว็บถูก คนร้ายแก้การแปลงชื่อโดเมน ให้ชี้ไปเครื่องของตน แอบมองข้ามไหล่ (Shoulder Surfing) แอบดูหน้าจอหรือแป้นขณะพิมพ์ ยืนข้างหลังตอนเพื่อนพิมพ์รหัสผ่าน
ฟิชชิงที่เลือกเป้าเป็นคนหรือหน่วยงานเฉพาะ โดยใช้ชื่อจริงและรายละเอียดจริงให้น่าเชื่อ เรียกว่า Spear Phishing
การโจมตีที่ใช้เครื่องหรือเครือข่ายเป็นเป้า ชื่อ วิธีการ ผลที่เกิด สุ่มรหัสผ่าน (Brute Force) ลองรหัสทุกแบบซ้ำ ๆ ด้วยโปรแกรม รหัสสั้นและง่ายถูกเดาได้เร็ว DoS / DDoS ส่งคำขอมหาศาลเข้าเครื่องเป้าหมาย ระบบช้าหรือล่ม ใช้บริการไม่ได้ ดักกลางทาง (Man-in-the-Middle) แทรกตัวระหว่างผู้ส่งกับผู้รับ ข้อมูลถูกอ่านหรือแก้ระหว่างทาง
DoS คือ Denial of Service ถ้ายิงจากเครื่องจำนวนมากพร้อมกัน (มักเป็นเครื่องที่ถูกยึดไว้) เรียก DDoS (Distributed Denial of Service) ส่วนการดักกลางทางเสี่ยงสูงเมื่อใช้ Wi-Fi สาธารณะที่ไม่มีรหัส
มีคนโทรเข้าโทรศัพท์ของงานธุรการ อ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ศูนย์ไอทีของกองบังคับการ ขอรหัสผ่านเข้าระบบสารบรรณเพื่อ “แก้ระบบด่วน ไม่อย่างนั้นบัญชีจะถูกปิดวันนี้” ควรจัดเป็นภัยแบบใด และควรทำอย่างไร
คิด 1 ช่องทางคือโทรศัพท์ และเป้าคือคน ไม่ใช่เครื่อง จึงเป็นวิชชิง ซึ่งเป็นวิศวกรรมสังคมแบบหนึ่ง
คิด 2 สังเกตตัวกระตุ้น คือเร่งให้รีบและขู่ว่าบัญชีจะถูกปิด
คิด 3 หน่วยงานไอทีจริงไม่จำเป็นต้องรู้รหัสผ่านของผู้ใช้ ให้ปฏิเสธ วางสาย แล้วติดต่อกลับทางหมายเลขที่ทราบจากช่องทางทางการ
คำตอบ: วิชชิง (Vishing) ไม่บอกรหัสผ่าน และตรวจสอบกลับทางช่องทางทางการของหน่วยงาน
กับดัก: บางคนตอบ “ฟิชชิง” เพราะเป็นคำรวม ถ้าตัวเลือกมีทั้งฟิชชิงและวิชชิง ให้เลือกชื่อที่ตรงช่องทาง โจทย์นี้มาทางเสียงจึงเป็นวิชชิง
4 · วิธีป้องกัน ออกบ่อย ต้องอ่าน เครื่องมือแต่ละชิ้นกันภัยคนละแบบ ไม่มีเครื่องมือชิ้นเดียวที่กันได้ทุกภัย ข้อสอบชอบสลับหน้าที่ (จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา)) เช่น ให้ไฟร์วอลล์ไปลบไวรัส จึงต้องจำว่าเครื่องมือแต่ละชิ้นทำอะไร และไม่ได้ทำอะไร
เครื่องมือป้องกัน ทำอะไร และไม่ได้ทำอะไร เครื่องมือ ทำอะไร ไม่ได้ทำ ไฟร์วอลล์ (Firewall) กรองข้อมูลเข้าออกเครือข่ายตามกฎที่ตั้งไว้ ไม่ได้สแกนลบไวรัสในไฟล์ โปรแกรมป้องกันไวรัส (Antivirus) ตรวจหาและกำจัดมัลแวร์ในเครื่อง ไม่ได้กั้นการเชื่อมต่อทั้งเครือข่าย VPN (Virtual Private Network) สร้างอุโมงค์เข้ารหัสผ่านอินเทอร์เน็ต ไม่ได้กำจัดมัลแวร์ ไม่ได้กันฟิชชิง HTTPS เข้ารหัสข้อมูลระหว่างเบราว์เซอร์กับเว็บ ไม่ได้รับรองว่าเจ้าของเว็บสุจริต การอัปเดต (Update / Patch) ปิดช่องโหว่ที่ผู้ผลิตพบแล้ว ไม่ได้กู้ไฟล์ที่เสียไปแล้ว
VPN เหมาะกับเจ้าหน้าที่ที่ทำงานนอกสถานที่แล้วต้องเข้าระบบภายในของหน่วยงาน หรือจำเป็นต้องใช้ Wi-Fi สาธารณะ เรื่องโปรโตคอล HTTPS อยู่ในบทเครือข่ายและอินเทอร์เน็ต
รหัสผ่านและการยืนยันตัวตน รหัสผ่านที่ดี ยาว ไม่ซ้ำ และเดายาก วลีรหัสผ่าน (Passphrase) ที่เป็นคำหลายคำต่อกันยาวกว่าและจำง่ายกว่ารหัสสั้นที่ผสมสัญลักษณ์ ไม่ใช้วันเกิด ชื่อ เลขบัตร หรือรหัสเดียวกันหลายระบบ เพราะระบบหนึ่งหลุด ระบบอื่นหลุดตาม
ตัวจัดการรหัสผ่าน (Password Manager) โปรแกรมที่สร้างและจำรหัสยาว ๆ แยกทุกระบบให้ เราจำเพียงรหัสหลักชุดเดียว ดีกว่าจดรหัสไว้ในไฟล์บนเดสก์ท็อปหรือแปะโน้ตไว้ที่จอ
การยืนยันตัวตนหลายปัจจัย (MFA) ใช้ปัจจัยต่างชนิดกัน ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป จากสามกลุ่ม คือ สิ่งที่รู้ (รหัสผ่าน PIN) สิ่งที่มี (โทรศัพท์ที่รับรหัส OTP บัตร) และสิ่งที่เป็น (ลายนิ้วมือ ใบหน้า) ถ้าใช้สองชนิดพอดีเรียก 2FA (Two-Factor Authentication) รหัสผ่านหลุดอย่างเดียว คนร้ายจึงยังเข้าไม่ได้
OTP และ CAPTCHA OTP (One-Time Password) คือรหัสใช้ครั้งเดียว หมดอายุเร็ว ห้ามบอกใครแม้อ้างเป็นเจ้าหน้าที่ ส่วน CAPTCHA คือแบบทดสอบให้พิมพ์ตัวอักษรหรือเลือกภาพ เพื่อแยกคนออกจากโปรแกรมอัตโนมัติ (บอต) ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นใคร
3-2-1 หลักการสำรองข้อมูล (Backup) มีข้อมูล 3 ชุด (ตัวจริงและสำเนาอีก 2) เก็บบนสื่อ 2 ชนิด ที่ต่างกัน เช่น ฮาร์ดดิสก์ภายนอกกับคลาวด์ และเก็บนอกสถานที่ 1 ชุด ถ้าไฟไหม้หรือโดนมัลแวร์เรียกค่าไถ่ ยังมีชุดที่รอด และควรทดลองกู้คืนเป็นระยะเพื่อให้แน่ใจว่าใช้ได้จริง
ข้อใดเป็นการยืนยันตัวตนหลายปัจจัยจริง: (ก) รหัสผ่านกับคำถามลับ “ชื่อโรงเรียนแรก” (ข) รหัสผ่านกับรหัส OTP ที่ส่งเข้าโทรศัพท์ของตน
คิด 1 จัดแต่ละอย่างเข้ากลุ่ม รหัสผ่านและคำถามลับเป็นสิ่งที่รู้ ทั้งคู่
คิด 2 รหัส OTP มาถึงโทรศัพท์ที่เราถือ จึงพิสูจน์ว่าเรามี โทรศัพท์เครื่องนั้น เป็นสิ่งที่มี
คิด 3 MFA นับจากชนิด ของปัจจัย ไม่ได้นับจำนวนครั้งที่กรอก
คำตอบ: (ข) เพราะใช้สิ่งที่รู้กับสิ่งที่มี ส่วน (ก) เป็นสิ่งที่รู้สองชิ้น จึงยังเป็นปัจจัยเดียว
กับดัก: กรอกสองช่องไม่ได้แปลว่าสองปัจจัย ถ้าทั้งสองอย่างอยู่ในกลุ่มเดียวกัน คนที่ล้วงความจำหรือหลอกถามได้ก็เข้าได้ทั้งคู่
5 · สื่อสังคมออนไลน์ ออกบ่อย ต้องอ่าน โพสต์แล้วอยู่นาน แชร์แล้วต้องรับผิดชอบ สื่อสังคมออนไลน์ (Social Media) คือแพลตฟอร์มที่ผู้ใช้สร้าง แชร์ และโต้ตอบเนื้อหากันเอง เช่น เฟซบุ๊ก ไลน์ ติ๊กต็อก ข้อดีคือเร็วและถึงคนจำนวนมาก แต่ข่าวผิดก็ไปเร็วเท่ากัน
สำหรับคนทำงานในหน่วยงานตำรวจ ต้องระวังเป็นพิเศษ ห้ามโพสต์ภาพเอกสารราชการ ข้อมูลผู้เสียหาย ผู้ต้องหา หรือหน้าจอระบบงาน ลงบัญชีส่วนตัว และให้ทำตามแนวทางการใช้สื่อของหน่วยงาน
คำศัพท์ที่ออกสอบ รอยเท้าดิจิทัล (Digital Footprint) ร่องรอยทุกอย่างที่เราทิ้งไว้บนอินเทอร์เน็ต ทั้งที่ตั้งใจ เช่น โพสต์ ความคิดเห็น และที่ไม่รู้ตัว เช่น ประวัติการค้นหา ตำแหน่งที่ตั้ง ลบแล้วอาจยังมีคนบันทึกหน้าจอเก็บไว้
การตั้งค่าความเป็นส่วนตัว (Privacy Settings) กำหนดว่าใครเห็นโพสต์ รูป เบอร์โทร และตำแหน่งของเรา ควรตรวจเป็นระยะ ปิดการแชร์ตำแหน่งที่ไม่จำเป็น และไม่รับคำขอเป็นเพื่อนจากบัญชีที่ไม่รู้จัก
การกลั่นแกล้งทางออนไลน์ (Cyberbullying) การด่าทอ ล้อเลียน ข่มขู่ ประจาน หรือรุมกีดกันผู้อื่นผ่านช่องทางออนไลน์ซ้ำ ๆ ผู้ถูกกระทำควรเก็บหลักฐาน บล็อก และรายงานต่อแพลตฟอร์ม
การขุดและเปิดโปงข้อมูล (Doxxing) การค้นและนำข้อมูลส่วนตัวของผู้อื่น เช่น ชื่อจริง ที่อยู่ เบอร์โทร ที่ทำงาน มาเปิดเผยต่อสาธารณะโดยเจ้าของไม่ยินยอม เพื่อข่มขู่หรือให้ถูกรุมโจมตี
ไวรัล (Viral) เนื้อหาที่ถูกแชร์และพูดถึงต่อกันจำนวนมากในเวลาอันสั้น เหมือนการแพร่ของเชื้อ ไม่เกี่ยวกับไวรัสคอมพิวเตอร์
มารยาทออนไลน์ (Netiquette) กติกาการสื่อสารอย่างสุภาพบนเครือข่าย เช่น การพิมพ์ภาษาอังกฤษเป็นตัวพิมพ์ใหญ่ทั้งหมด เข้าใจกันว่าเป็นการตะโกนหรือแสดงอารมณ์ ไม่ส่งต่อข้อความโดยไม่ตรวจ และเคารพความเป็นส่วนตัวของผู้อื่น
ก่อนแชร์ข่าว ตรวจตามลำดับนี้ 1 ใครเป็นแหล่งข่าว มาจากหน่วยงานหรือสื่อที่ระบุตัวได้ หรือบัญชีนิรนาม
2 เกิดเมื่อไร ที่ไหน ข่าวเก่าหรือภาพจากที่อื่นมักถูกนำมาเล่าใหม่
3 เทียบหลายแหล่ง ค้นจากเว็บของหน่วยงานทางการและสื่อหลักมากกว่าหนึ่งแหล่ง
4 ตรวจภาพย้อนกลับ ใช้การค้นหาด้วยภาพ ดูว่าภาพเคยเผยแพร่ครั้งแรกเมื่อใด
5 ไม่แน่ใจ ไม่แชร์ ถ้าเป็นข่าวปลอมชัดเจน รายงานต่อแพลตฟอร์ม
สัญญาณเตือนของข่าวปลอม: พาดหัวเร้าอารมณ์ เร่งให้รีบแชร์ ไม่ระบุแหล่ง และยอดแชร์สูงไม่ได้แปลว่าจริง โลโก้หน่วยงานในภาพก็ปลอมได้
ข้อสอบถามแบบนี้ จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) โจทย์ส่วนใหญ่ให้เลือกการกระทำที่เหมาะสมที่สุด คำตอบที่ถูกมักมีคำว่า ตรวจสอบจากแหล่งทางการ ปกปิดข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลได้ หรือไม่แชร์จนกว่าจะยืนยันได้ ตัวลวงมักเป็น แชร์ก่อนแล้วค่อยลบ หรือเชื่อเพราะคนแชร์เยอะ การส่งต่อข่าวเท็จโดยรู้อยู่แล้วยังมีความผิดตามกฎหมายในหัวข้อถัดไปด้วย
6 · พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ออกบ่อย ต้องอ่าน จับคู่การกระทำกับมาตรา ชื่อเต็มคือ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 แก้ไขเพิ่มเติมโดย (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 บทนี้สอนตามถ้อยคำที่ใช้อยู่ปัจจุบัน มาตรา 4 ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมรักษาการ
ก่อนแยกมาตรา ต้องแยกสองคำให้ได้ มาตรา 3 นิยาม ระบบคอมพิวเตอร์ ว่าเป็นอุปกรณ์หรือชุดอุปกรณ์ของคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมการทำงานเข้าด้วยกันและทำหน้าที่ประมวลผลข้อมูลโดยอัตโนมัติ ส่วน ข้อมูลคอมพิวเตอร์ คือข้อมูล ข้อความ คำสั่ง ชุดคำสั่ง หรือสิ่งอื่นใดที่อยู่ในระบบคอมพิวเตอร์ พูดง่าย ๆ คือ ระบบเป็น “ตัวเครื่องที่ทำงาน” ส่วนข้อมูลเป็น “ของที่อยู่ข้างใน”
ข้อมูล ณ 17 พ.ย. 2569 ตัวบทฉบับปรับปรุงล่าสุดของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา รวมการแก้ไขโดย (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 และการเปลี่ยนโทษปรับสถานเดียวเป็นค่าปรับเป็นพินัย
มาตรา 5–10 การกระทำโดยมิชอบ และโทษสูงสุด มาตรา การกระทำ โทษ (จำคุก / ปรับ) 5 เข้าถึงระบบ ที่มีมาตรการป้องกันการเข้าถึง ซึ่งไม่ได้มีไว้สำหรับตน 6 เดือน / 10,000 บาท 6 รู้มาตรการป้องกันการเข้าถึงที่ผู้อื่นทำไว้ เช่น รหัสผ่าน แล้วนำไปเปิดเผย ในทางที่น่าจะเสียหาย 1 ปี / 20,000 บาท 7 เข้าถึงข้อมูล ที่มีมาตรการป้องกันการเข้าถึง ซึ่งไม่ได้มีไว้สำหรับตน 2 ปี / 40,000 บาท 8 ดักรับ ข้อมูลของผู้อื่นที่อยู่ระหว่างการส่ง ด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์3 ปี / 60,000 บาท 9 ทำให้เสียหาย ทำลาย แก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือเพิ่มเติมข้อมูลของผู้อื่น 5 ปี / 100,000 บาท 10 ทำให้ระบบ ของผู้อื่นถูกระงับ ชะลอ ขัดขวาง หรือรบกวนจนทำงานตามปกติไม่ได้ 5 ปี / 100,000 บาท
ทุกมาตราในตารางเขียนว่า จำคุกไม่เกิน… หรือ ปรับไม่เกิน… หรือ ทั้งจำทั้งปรับ ตัวเลขในตารางคือโทษสูงสุด วิธีจำ: ค่าปรับสูงสุดเท่ากับ 20,000 บาทต่อจำคุก 1 ปีเสมอในมาตรา 5–10 และยิ่งลงลึกจากการ “เข้าไป” ไปสู่การ “ทำให้เสียหาย” โทษยิ่งหนัก
มาตรา 12 เพิ่มโทษให้หนักขึ้นมาก ถ้าความผิดตามมาตรา 5 ถึง 11 กระทำต่อข้อมูลหรือระบบที่เกี่ยวกับการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงในทางเศรษฐกิจ หรือโครงสร้างพื้นฐานอันเป็นประโยชน์สาธารณะ (มาตรา 12 แก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560)
สามมาตราที่เจอบ่อยในชีวิตออนไลน์ มาตรา 11 ส่งข้อมูลหรืออีเมลรบกวน (สแปม) วรรคหนึ่ง ส่งโดยปกปิดหรือปลอมแปลงแหล่งที่มา จนรบกวนการใช้ระบบของผู้อื่นโดยปกติสุข ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 100,000 บาท วรรคสอง ส่งข้อมูลที่ก่อความเดือดร้อนรำคาญ โดยไม่เปิดโอกาสให้ผู้รับบอกเลิกหรือปฏิเสธได้โดยง่าย ค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 200,000 บาท (วรรคสองเพิ่มโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560) ทั้งสองวรรคเป็นความผิดทางพินัย มาตรา 11 เองไม่มีโทษจำคุก เว้นแต่เข้ามาตรา 12 (จำคุก 1–7 ปี และปรับ 20,000–140,000 บาท) เพราะ พ.ร.บ.ว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565 เปลี่ยนความผิดที่มีโทษปรับสถานเดียวเป็นความผิดทางพินัย
มาตรา 14 นำเข้าหรือส่งต่อข้อมูลเท็จ จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เช่น (1) โดยทุจริตหรือหลอกลวง นำเข้าข้อมูลที่บิดเบือน ปลอม หรือเป็นเท็จ ในทางที่น่าจะเสียหายแก่ประชาชน ซึ่งไม่ใช่ความผิดฐานหมิ่นประมาท (2) ข้อมูลเท็จที่น่าจะเสียหายต่อความมั่นคงหรือก่อความตื่นตระหนกแก่ประชาชน (4) ข้อมูลลามกที่ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้ และ (5) เผยแพร่หรือส่งต่อ โดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นข้อมูลตาม (1) ถึง (4) ถ้า (1) กระทำต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ไม่ใช่ต่อประชาชน โทษลดเหลือจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท และยอมความได้ (แก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560)
มาตรา 16 ภาพตัดต่อผู้อื่น นำภาพของผู้อื่นที่สร้างขึ้น ตัดต่อ เติม หรือดัดแปลง เข้าสู่ระบบที่ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้ ในทางที่น่าจะทำให้ผู้นั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น ถูกเกลียดชัง หรือได้รับความอับอาย จำคุกไม่เกิน 3 ปี และ ปรับไม่เกิน 200,000 บาท ใช้กับภาพของผู้ตายด้วย ถ้าน่าจะทำให้บิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตรของผู้ตายเสียหาย การติชมด้วยความเป็นธรรมโดยสุจริตไม่มีความผิด และเป็นความผิดอันยอมความได้ (แก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560)
ข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ (มาตรา 3 และ 26) ข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์คือข้อมูลรอบการสื่อสาร เช่น ต้นทาง ปลายทาง เส้นทาง เวลา วันที่ ไม่ใช่ตัวเนื้อหา มาตรา 26 ให้ผู้ให้บริการเก็บรักษาไว้ไม่น้อยกว่า 90 วัน นับแต่วันที่ข้อมูลเข้าสู่ระบบ และในกรณีจำเป็น พนักงานเจ้าหน้าที่สั่งให้เก็บเกิน 90 วันได้แต่ไม่เกิน 2 ปี เป็นกรณีพิเศษเฉพาะรายและเฉพาะคราว (วรรคหนึ่งแก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560)
เจ้าหน้าที่คนหนึ่งเห็นเพื่อนร่วมงานพิมพ์รหัสผ่านเข้าระบบรับแจ้งความ จึงจำไว้ วันรุ่งขึ้นใช้รหัสนั้นล็อกอิน แล้วเปิดอ่านสำนวนที่ระบบจำกัดสิทธิ์ไว้เฉพาะพนักงานสอบสวนเจ้าของคดี โดยไม่ได้แก้ไขอะไร เข้ามาตราใดเป็นหลัก
คิด 1 วิธีได้รหัสมาคือแอบมองข้ามไหล่ ซึ่งเป็นชื่อของกลลวง ไม่ใช่ชื่อความผิด ต้องดูต่อว่าเอารหัสไปทำอะไร
คิด 2 ใช้รหัสที่ไม่ได้มีไว้สำหรับตนเข้าระบบ แล้วไปถึงตัวข้อมูล ที่มีการจำกัดสิทธิ์ จึงเกินมาตรา 5 ไปถึงมาตรา 7
คิด 3 ไม่ได้แก้หรือลบข้อมูล จึงไม่ถึงมาตรา 9 และระบบยังทำงานปกติ จึงไม่ใช่มาตรา 10
คำตอบ: มาตรา 7 เข้าถึงข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่มีมาตรการป้องกันการเข้าถึงโดยมิชอบ จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
กับดัก: ถ้าเขาไม่ได้เข้าระบบเอง แต่นำรหัสของเพื่อนไปบอกคนอื่นในทางที่น่าจะเสียหาย จะเป็นมาตรา 6 แทน ให้ไล่ดูการกระทำสุดท้ายเสมอว่า บอกต่อ เข้าไป แก้ไข หรือทำให้ระบบล่ม
7 · กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ออกบ่อย ต้องอ่าน ข้อมูลของใคร ใครตัดสินใจ และใช้ได้เมื่อใด ชื่อเต็มคือ พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มักเรียกย่อว่า PDPA มาตรา 7 ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมรักษาการ เช่นเดียวกับ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์
มาตรา 6 นิยาม ข้อมูลส่วนบุคคล ว่าเป็นข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลซึ่งทำให้ระบุตัวบุคคลนั้นได้ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม แต่ไม่รวมข้อมูลของผู้ถึงแก่กรรม โดยเฉพาะ และ “บุคคล” หมายถึงบุคคลธรรมดา ข้อมูลจึงไม่ต้องเป็นความลับ ขอให้โยงกลับไปหาตัวคนที่ยังมีชีวิตได้ เช่น ชื่อ เบอร์โทร เลขบัตรประชาชน
มาตรา 4 (1) ยกเว้นการเก็บข้อมูลเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือกิจกรรมในครอบครัวเท่านั้น เช่น รายชื่อญาติในโทรศัพท์ของเราเอง แต่ทะเบียนรายชื่อผู้มาติดต่อสถานีไม่เข้าข้อยกเว้นนี้ มาตรา 4 ยังยกเว้นอีกหลายกรณี เช่น (2) ความมั่นคง/ความปลอดภัยสาธารณะ (5) การดำเนินงานตามกระบวนการยุติธรรมทางอาญา
สามบทบาท บทบาท คือใคร ตัวอย่าง เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล คนที่ข้อมูลนั้นระบุตัวถึง ประชาชนที่มาติดต่อขอรับบริการ ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล มีอำนาจตัดสินใจ ว่าจะเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยอะไร หน่วยงานเจ้าของระบบ ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล ดำเนินการตามคำสั่งหรือในนาม ของผู้ควบคุม บริษัทที่รับจ้างส่ง SMS
ผู้ประมวลผลที่ทำนอกเหนือคำสั่งของผู้ควบคุม มาตรา 40 วรรคสองให้ถือว่าเป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับการกระทำนั้น
ความยินยอม (มาตรา 19) ผู้ควบคุมจะเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลไม่ได้ ถ้าเจ้าของข้อมูลไม่ได้ให้ความยินยอมไว้ก่อนหรือในขณะนั้น เว้นแต่กฎหมายให้ทำได้ การขอต้องทำโดยชัดแจ้ง เป็นหนังสือหรือผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ เว้นแต่โดยสภาพไม่อาจขอความยินยอมด้วยวิธีการดังกล่าวได้ ต้องแจ้งวัตถุประสงค์ และแยกส่วนออกจากข้อความอื่นอย่างชัดเจน เจ้าของข้อมูลถอนความยินยอมเมื่อใดก็ได้ เว้นแต่มีข้อจำกัดสิทธิในการถอนความยินยอมโดยกฎหมายหรือสัญญาที่ให้ประโยชน์แก่เจ้าของข้อมูล และต้องถอนได้ง่ายเช่นเดียวกับการให้
ข้อยกเว้นที่เก็บได้โดยไม่ต้องขอความยินยอมอยู่ในมาตรา 24 เช่น เพื่อป้องกันหรือระงับอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย หรือสุขภาพ จำเป็นเพื่อปฏิบัติตามสัญญา จำเป็นเพื่อดำเนินภารกิจเพื่อประโยชน์สาธารณะหรือใช้อำนาจรัฐ และเพื่อปฏิบัติตามกฎหมาย
ข้อมูลอ่อนไหว (มาตรา 26) ห้ามเก็บข้อมูลเกี่ยวกับ เชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ ความคิดเห็นทางการเมือง ความเชื่อในลัทธิ ศาสนาหรือปรัชญา พฤติกรรมทางเพศ ประวัติอาชญากรรม ข้อมูลสุขภาพ ความพิการ ข้อมูลสหภาพแรงงาน ข้อมูลพันธุกรรม ข้อมูลชีวภาพ (เช่น ลายนิ้วมือ ใบหน้า) หรือข้อมูลอื่นที่คณะกรรมการประกาศกำหนด โดยไม่ได้รับความยินยอมโดยชัดแจ้ง เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นของมาตรา 26 เอง คำอธิบายของเรา: ข้อมูลกลุ่มนี้กระทบเจ้าของได้รุนแรง กฎหมายจึงเขียนเงื่อนไขไว้เข้มกว่าข้อมูลทั่วไป
สิทธิของเจ้าของข้อมูล (มาตรา 30–36) ขอเข้าถึงและขอรับสำเนา (มาตรา 30) ผู้ควบคุมต้องทำตามคำขอโดยไม่ชักช้า แต่ไม่เกิน 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับคำขอ ปฏิเสธได้เฉพาะกรณีที่กฎหมายเขียนไว้
ขอรับหรือให้ส่งโอนข้อมูล (มาตรา 31) เมื่อผู้ควบคุมทำข้อมูลไว้ในรูปแบบที่เครื่องอ่านและใช้งานได้โดยอัตโนมัติ
คัดค้าน (มาตรา 32) คัดค้านการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลของตนได้ในกรณีที่มาตรานี้กำหนด
ขอให้ลบ ทำลาย หรือทำให้ไม่ระบุตัว (มาตรา 33) เช่น เมื่อข้อมูลหมดความจำเป็น หรือเจ้าของถอนความยินยอมและผู้ควบคุมไม่มีอำนาจตามกฎหมายเก็บต่อ
ขอให้ระงับการใช้ (มาตรา 34) เช่น ระหว่างที่ผู้ควบคุมกำลังตรวจสอบตามคำขอให้แก้ไขข้อมูล
ขอให้แก้ไขให้ถูกต้อง (มาตรา 35–36) ผู้ควบคุมต้องดูแลให้ข้อมูลถูกต้อง เป็นปัจจุบัน สมบูรณ์ และไม่ทำให้เข้าใจผิด
72 ชม. แจ้งเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล (มาตรา 37 (4)) ผู้ควบคุมต้องแจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล โดยไม่ชักช้าภายใน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเหตุ เท่าที่จะทำได้ เว้นแต่การละเมิดไม่มีความเสี่ยงที่จะกระทบสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ถ้ามีความเสี่ยงสูง ต้องแจ้งเจ้าของข้อมูลพร้อมแนวทางการเยียวยาโดยไม่ชักช้าด้วย
งานฝึกอบรมของกองบังคับการแห่งหนึ่งพบเมื่อวันพุธ 10.00 น. ว่าไฟล์รายชื่อและเบอร์โทรของบุคคลภายนอกที่สมัครเข้ารับการฝึกอบรมถูกเปิดให้คนนอกดาวน์โหลดได้ และเหตุนี้มีความเสี่ยงต่อสิทธิของผู้สมัคร ต้องแจ้งใคร ภายในเมื่อใด
คิด 1 รายชื่อกับเบอร์โทรระบุตัวคนได้ จึงเป็นข้อมูลส่วนบุคคล และหน่วยงานเจ้าของไฟล์เป็นผู้ควบคุม
คิด 2 นับ 72 ชั่วโมงจากเวลาที่ทราบเหตุ ไม่ใช่เวลาที่ข้อมูลเริ่มรั่ว: พุธ 10.00 น. + 24 ชม. = พฤหัสบดี 10.00 น. + 24 ชม. = ศุกร์ 10.00 น. + 24 ชม. = เสาร์ 10.00 น.
คิด 3 ถ้าประเมินว่าความเสี่ยงสูง ต้องแจ้งผู้สมัครที่ได้รับผลกระทบพร้อมแนวทางเยียวยาด้วย (เราเลือกตัวอย่างข้อมูลผู้สมัครฝึกอบรม เพราะงานตามกระบวนการยุติธรรมทางอาญาได้รับยกเว้นตามมาตรา 4 (5))
คำตอบ: แจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่ชักช้า ภายในเสาร์ 10.00 น.
กับดัก: ตัวลวงที่พบบ่อยคือ 7 วัน หรือ 30 วัน ตัวเลข 30 วันเป็นกำหนดตอบคำขอเข้าถึงข้อมูลตามมาตรา 30 ไม่ใช่การแจ้งเหตุรั่วไหล และ 72 ชั่วโมงนับต่อเนื่องรวมวันหยุด ไม่ใช่วันทำการ
8 · คลาวด์ ปัญญาประดิษฐ์ และพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ อ่านถ้ามีเวลา เทคโนโลยีที่ออกเป็นครั้งคราว การประมวลผลแบบคลาวด์ (Cloud Computing) คือการใช้พื้นที่เก็บข้อมูล เครื่องแม่ข่าย หรือโปรแกรมของผู้ให้บริการผ่านอินเทอร์เน็ต จ่ายตามที่ใช้ ไม่ต้องซื้อเครื่องมาตั้งเอง แบ่งตามสิ่งที่ผู้ให้บริการดูแลให้ได้สามระดับ
บริการคลาวด์สามระดับ ระดับ ได้อะไร ตัวอย่าง SaaS (Software as a Service) โปรแกรมสำเร็จรูป ใช้ผ่านเว็บได้ทันที อีเมลบนเว็บ โปรแกรมเอกสารออนไลน์ PaaS (Platform as a Service) แพลตฟอร์มให้นักพัฒนาสร้างแอป บริการรันโปรแกรมที่นักพัฒนาเขียนเอง IaaS (Infrastructure as a Service) เครื่องแม่ข่ายเสมือน พื้นที่เก็บ เครือข่าย เช่าเครื่องเสมือน แล้วลงระบบปฏิบัติการเอง
วิธีจำ: ผู้ใช้ทำเองน้อยที่สุดคือ SaaS และมากที่สุดคือ IaaS การแชร์ไฟล์บนคลาวด์ควรเลือกแชร์เฉพาะบัญชีของคนที่ต้องใช้ และให้สิทธิ์แค่ดูถ้าไม่จำเป็นต้องแก้ การตั้งเป็น “ทุกคนที่มีลิงก์” ทำให้ใครได้ลิงก์ไปก็เปิดได้
ปัญญาประดิษฐ์ (AI: Artificial Intelligence) คือระบบที่ทำงานซึ่งต้องใช้ความคิดแบบมนุษย์ เช่น จำแนก แปลภาษา หรือตอบคำถาม การเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) คือการให้ระบบเรียนรู้รูปแบบจากข้อมูลจำนวนมาก แทนการเขียนกฎทุกข้อเอง ส่วน AI สร้างเนื้อหา (Generative AI) สร้างข้อความหรือภาพใหม่จากคำสั่งที่พิมพ์ (Prompt)
ข้อควรระวัง: คำตอบของ AI อาจผิดแต่ฟังดูน่าเชื่อ ต้องตรวจกับแหล่งจริงก่อนใช้ และไม่ควรนำข้อมูลราชการหรือข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชนไปพิมพ์ลงบริการ AI สาธารณะ
พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (E-commerce) แยกตามผู้ซื้อผู้ขาย แบบ ใครขายให้ใคร ตัวอย่าง B2C ธุรกิจ → ผู้บริโภค ร้านค้าออนไลน์ของแบรนด์ B2B ธุรกิจ → ธุรกิจ โรงงานสั่งวัตถุดิบจากผู้ผลิต C2C ผู้บริโภค → ผู้บริโภค คนทั่วไปขายของมือสองให้กัน G2C รัฐ → ประชาชน ยื่นแบบหรือชำระค่าบริการรัฐออนไลน์
อ่านตัวอักษรจากซ้ายไปขวาว่าใครเป็นผู้ขายหรือผู้ให้บริการ แล้วใครเป็นผู้รับ B คือธุรกิจ C คือผู้บริโภค G คือรัฐ
จุดที่คนพลาดบ่อย และเหตุผล สลับไวรัสกับหนอน · เกิดเพราะทั้งคู่แพร่ต่อได้ วิธีแก้: ไวรัสต้องเกาะไฟล์และรอคนเปิด หนอนแพร่เองทางเครือข่าย ส่วนโทรจันปลอมตัวให้เราติดตั้งเอง และไม่แพร่พันธุ์ตัวเอง
คิดว่าไฟร์วอลล์ลบไวรัสได้ · เกิดเพราะเป็นเครื่องมือความปลอดภัยเหมือนกัน วิธีแก้: ไฟร์วอลล์กรองข้อมูลเข้าออก ตามกฎ โปรแกรมป้องกันไวรัสจึงเป็นตัวตรวจและกำจัด มัลแวร์ในเครื่อง
จำว่าสแปมมีโทษจำคุก · เกิดเพราะเหมาว่าทุกมาตราใน พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์มีโทษจำคุก วิธีแก้: มาตรา 11 เป็นความผิดทางพินัย มีแต่ค่าปรับเป็นพินัย วรรคหนึ่งไม่เกิน 100,000 บาท วรรคสองไม่เกิน 200,000 บาท มาตรา 11 เองไม่มีโทษจำคุก เว้นแต่เข้ามาตรา 12 (กระทำต่อระบบด้านความมั่นคง ความปลอดภัยสาธารณะ เศรษฐกิจ หรือโครงสร้างพื้นฐาน)
สับสน 72 ชั่วโมงกับ 30 วัน · เกิดเพราะเป็นตัวเลขกำหนดเวลาใน PDPA ทั้งคู่ วิธีแก้: 72 ชั่วโมง คือแจ้งเหตุละเมิดต่อสำนักงานฯ นับแต่ทราบเหตุ (มาตรา 37 (4)) ส่วน 30 วัน คือตอบคำขอเข้าถึงข้อมูลของเจ้าของ (มาตรา 30)
เช็กความเข้าใจ
ตอบด้วยเหตุผล ไม่ใช่ความจำ เจ้าหน้าที่ดาวน์โหลดโปรแกรม “แปลงไฟล์ PDF ฟรี” จากเว็บที่ไม่รู้จัก โปรแกรมใช้แปลงไฟล์ได้จริง แต่เบื้องหลังเปิดช่องให้คนภายนอกเข้าควบคุมเครื่อง และไม่ได้คัดลอกตัวเองไปเครื่องอื่น เป็นมัลแวร์ชนิดใด ก. ไวรัส (Virus) ข. หนอน (Worm) ค. ม้าโทรจัน (Trojan Horse) ง. แอดแวร์ (Adware)
ข้อใดไม่ใช่ การยืนยันตัวตนหลายปัจจัย ก. แตะบัตรพนักงานแล้วกด PIN ข. รหัสผ่านแล้วสแกนลายนิ้วมือ ค. สแกนใบหน้าแล้วกรอก OTP ที่ส่งเข้าโทรศัพท์ ง. รหัสผ่านแล้วตอบคำถามลับ
ผู้ใช้คนหนึ่งได้รหัสผ่านของเพื่อนมาโดยแอบมอง แล้วใช้เข้าระบบงานบุคคลและเปิดอ่านแฟ้มประวัติที่จำกัดสิทธิ์ไว้ แต่ไม่ได้แก้ไขอะไร การกระทำนี้ตรงกับมาตราใดของ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์มากที่สุด ก. มาตรา 5 ข. มาตรา 7 ค. มาตรา 9 ง. มาตรา 10
กองบังคับการแห่งหนึ่งส่งรายชื่อและเบอร์โทรของผู้สมัครอบรมให้บริษัทเอกชนส่ง SMS แจ้งวันอบรมตามข้อความที่กองบังคับการกำหนด ตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ใครเป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล ก. บริษัทที่รับจ้างส่ง SMS ข. ผู้สมัครอบรมแต่ละคน ค. สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ง. กองบังคับการที่จัดอบรม
ลองอธิบายด้วยคำพูดตัวเอง อธิบายให้เพื่อนฟังใน 3 ประโยคว่า ทำไมการสำรองข้อมูลแบบ 3-2-1 ช่วยให้สถานีรอดจากมัลแวร์เรียกค่าไถ่ได้ ทั้งที่ไฟร์วอลล์และโปรแกรมป้องกันไวรัสพลาดไปแล้ว ดูตัวอย่างคำอธิบาย
ที่มา (เลขหน้าตามไฟล์ PDF ของเอกสาร)
โพสต์แล้วอยู่นาน แชร์แล้วต้องรับผิดชอบ
สื่อสังคมออนไลน์ (Social Media) คือแพลตฟอร์มที่ผู้ใช้สร้าง แชร์ และโต้ตอบเนื้อหากันเอง เช่น เฟซบุ๊ก ไลน์ ติ๊กต็อก ข้อดีคือเร็วและถึงคนจำนวนมาก แต่ข่าวผิดก็ไปเร็วเท่ากัน
สำหรับคนทำงานในหน่วยงานตำรวจ ต้องระวังเป็นพิเศษ ห้ามโพสต์ภาพเอกสารราชการ ข้อมูลผู้เสียหาย ผู้ต้องหา หรือหน้าจอระบบงาน ลงบัญชีส่วนตัว และให้ทำตามแนวทางการใช้สื่อของหน่วยงาน
คำศัพท์ที่ออกสอบ
ก่อนแชร์ข่าว ตรวจตามลำดับนี้