1 · บทนี้เรียนอะไร ออกบ่อย ต้องอ่าน เครื่องในสถานีคุยกันได้อย่างไร และออกสู่อินเทอร์เน็ตได้อย่างไร เครือข่ายคอมพิวเตอร์ (Computer Network) คือการเชื่อมคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ตั้งแต่สองเครื่องขึ้นไป เพื่อใช้ข้อมูลและอุปกรณ์ร่วมกัน เช่น เครื่องพิมพ์ตัวเดียวที่ทุกโต๊ะในงานธุรการสั่งพิมพ์ได้
จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) หมวดเครือข่ายและอินเทอร์เน็ตออกรองจาก Office เท่านั้น บทนี้เรียงจากเรื่องที่ออกบ่อยที่สุด คือ ขนาดเครือข่าย โทโพโลยี อุปกรณ์ แล้วต่อด้วย IP DNS โปรโตคอล URL และอีเมล
ความรู้ทั่วไปด้านคอมพิวเตอร์ เนื้อหาทั้งบทเป็นความรู้ทั่วไปด้านคอมพิวเตอร์ ไม่มีระเบียบหรือกฎหมายฉบับใดกำหนดไว้ จึงไม่มีเลขหน้าอ้างอิง เราเลือกเฉพาะข้อเท็จจริงมาตรฐานที่ตำราทุกเล่มตรงกัน ชื่อเว็บไซต์ในตัวอย่างเป็นชื่อสมมติ
ข้อสอบถามแบบนี้ จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) ส่วนใหญ่ให้สถานการณ์สั้น ๆ แล้วถามว่าเป็นเครือข่ายแบบใด โทโพโลยีใด ใช้อุปกรณ์ใด หรือโปรโตคอลใด อีกกลุ่มถามตัวเลขที่ต้องจำ เช่น IPv4 ยาวกี่บิต และถามความหมายของโดเมน เช่น .go.th
2 · ขนาดเครือข่ายและโทโพโลยี ออกบ่อย ต้องอ่าน ไกลแค่ไหน และต่อสายกันรูปแบบใด เครือข่ายแบ่งตามระยะทางที่ครอบคลุม ได้สี่ขนาด เรียงจากเล็กไปใหญ่ว่า P L M W วิธีจำ: ดูว่าเครือข่ายนั้นอยู่รอบตัวคน ในอาคาร ทั้งเมือง หรือข้ามจังหวัดและประเทศ
สี่ขนาดของเครือข่าย ชนิด ครอบคลุม ตัวอย่าง PAN รอบตัวคนคนเดียว ไม่กี่เมตร มือถือต่อหูฟังบลูทูธ LAN ห้อง อาคาร หรือบริเวณเดียวกัน เครื่องทุกโต๊ะในสถานีตำรวจ MAN ทั้งเมือง เครือข่ายกล้องวงจรปิดทั่วเมือง WAN ข้ามจังหวัด ประเทศ หรือทั่วโลก เชื่อมหน่วยงานทุกภาคเข้าด้วยกัน
ชื่อเต็มคือ Personal, Local, Metropolitan และ Wide Area Network อินเทอร์เน็ต (Internet) คือเครือข่ายของเครือข่ายที่เชื่อมกันทั่วโลก จึงนับเป็น WAN ที่ใหญ่ที่สุด ถ้าเป็นแบบไร้สายจะเติม W ข้างหน้า เช่น WLAN คือ LAN ไร้สาย
โทโพโลยี (Topology) คือรูปแบบการวางสายเชื่อมเครื่องในเครือข่าย ข้อสอบชอบถามว่าถ้าสายเส้นหนึ่งหรืออุปกรณ์ตัวหนึ่งเสีย จะกระทบเครื่องไหนบ้าง (จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา)) ให้นึกภาพรูปร่างแล้วไล่ตามสาย
โทโพโลยีหลัก ข้อดีและข้อเสีย แบบ รูปร่าง จุดเด่น / จุดอ่อน บัส (Bus) ทุกเครื่องเกาะสายหลักเส้นเดียว ใช้สายน้อย ราคาถูก / สายหลักขาด ทั้งเครือข่ายหยุด ดาว (Star) ทุกเครื่องต่อเข้าอุปกรณ์กลาง เพิ่มเครื่องและหาจุดเสียง่าย / อุปกรณ์กลางเสีย ทุกเครื่องหยุด วงแหวน (Ring) ต่อกันเป็นวงปิด ส่งต่อเป็นทอด ไม่ชนกันเพราะส่งตามคิว / จุดเดียวขาดอาจทำให้วงหยุด ตาข่าย (Mesh) แต่ละเครื่องต่อตรงกับหลายเครื่อง มีเส้นทางสำรอง ทนที่สุด / สายมาก แพงที่สุด ต้นไม้ (Tree) ดาวหลายวงต่อเป็นลำดับชั้น ขยายเป็นชั้นได้ง่าย / ตัวบนสุดเสีย กิ่งล่างขาดหมด
แบบดาว พบมากที่สุดใน LAN ทุกวันนี้ เพราะสายของเครื่องหนึ่งขาด เสียแค่เครื่องนั้น ส่วนแบบที่ผสมหลายแบบเข้าด้วยกันเรียกแบบผสม (Hybrid) เครือข่ายขนาดใหญ่จริงส่วนมากเป็นแบบนี้
n(n−1)÷2 จำนวนสายของตาข่ายแบบเต็ม (Full Mesh) ทุกเครื่องต่อตรงกับทุกเครื่อง แต่ละเครื่องต้องมีสายไปหาอีก n−1 เครื่อง และสายหนึ่งเส้นนับซ้ำสองปลาย จึงหารสอง ตัวอย่าง: 5 เครื่อง → 5 × 4 ÷ 2 = 10 เส้น นี่คือเหตุที่แบบตาข่ายแพงที่สุด
ห้องสอบสวนต่อคอมพิวเตอร์ 6 เครื่องเข้าสวิตช์ตัวเดียวกลางห้อง เช้าวันหนึ่งสวิตช์ไฟไหม้ เครื่องจะได้รับผลอย่างไร และเป็นโทโพโลยีแบบใด
คิด 1 ทุกเครื่องต่อเข้าอุปกรณ์กลาง ตัวเดียว นี่คือรูปร่างของแบบดาว
คิด 2 ข้อมูลทุกเส้นทางต้องผ่านอุปกรณ์กลาง เมื่ออุปกรณ์กลางเสีย จึงไม่มีทางให้ข้อมูลผ่าน
คำตอบ: แบบดาว และทั้ง 6 เครื่องคุยกันผ่านเครือข่ายไม่ได้
กับดัก: คนมักจำว่าแบบดาว “เครื่องหนึ่งเสีย เครื่องอื่นยังใช้ได้” แล้วตอบว่ากระทบเครื่องเดียว ประโยคนั้นถูกเฉพาะกรณีสายหรือเครื่องลูกเสีย ถ้าอุปกรณ์กลาง เสีย ทั้งเครือข่ายหยุด ส่วนแบบที่สายหลักขาดแล้วหยุดทั้งหมดคือแบบบัส
3 · อุปกรณ์เครือข่าย IP และ DNS ออกบ่อย ต้องอ่าน สวิตช์ส่งในวง เราเตอร์ส่งข้ามวง อุปกรณ์แต่ละชิ้นทำงานต่างระดับกัน วิธีจำ: ฮับตะโกนบอกทุกคน สวิตช์ส่งถึงคนที่ใช่ในห้องเดียวกัน เราเตอร์ส่งข้ามไปห้องอื่นหรือออกอินเทอร์เน็ต
ทุกเครื่องที่ต่อเครือข่ายต้องมีการ์ดเครือข่าย (NIC: Network Interface Card) ซึ่งมี MAC address หมายเลขประจำตัวที่ผู้ผลิตกำหนดมากับฮาร์ดแวร์ ต่างจาก IP address ที่เปลี่ยนไปตามเครือข่ายที่เครื่องไปต่อ
แตะดูอุปกรณ์เครือข่ายแต่ละชิ้น ใน LAN เชื่อมเครื่องในเครือข่ายเดียวกัน ทำงานภายในวงเดียว ไม่ได้พาออกนอกวง
Hub SW AP RP
ข้ามวง พาข้อมูลออกนอกเครือข่าย เชื่อม LAN ของสถานีกับเครือข่ายอื่นและอินเทอร์เน็ต
RT MD GW
เชื่อมเครื่องในเครือข่ายเดียวกัน สวิตช์ (Switch) ส่งข้อมูลเฉพาะพอร์ตของเครื่องปลายทาง โดยดูจาก MAC address จึงเร็วและไม่รบกวนเครื่องอื่น เป็นอุปกรณ์กลางของ LAN แบบดาวในปัจจุบัน
เราเตอร์ไร้สายตามบ้านหนึ่งกล่องมักรวมหลายหน้าที่ไว้ด้วยกัน คือ เราเตอร์ สวิตช์ และจุดกระจายสัญญาณ บางรุ่นรวมโมเด็มด้วย ข้อสอบจึงถามตามหน้าที่ ไม่ได้ถามตามชื่อกล่อง (จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา))
IPv4 กับ IPv6 IPv4 IPv6 ความยาว 32 บิต 128 บิต หน้าตา เลขฐานสิบ 4 ชุด คั่นด้วยจุด เลขฐานสิบหก 8 กลุ่ม คั่นด้วยโคลอน ตัวอย่าง 192.168.1.20 2001:db8:0:0:0:0:0:1 จำนวน 2 ยกกำลัง 32 ≈ 4,300 ล้าน มากกว่ามหาศาล
IP address คือหมายเลขระบุตำแหน่งของอุปกรณ์บนเครือข่าย IPv4 แต่ละชุดมีค่า 0 ถึง 255 เพราะหนึ่งชุดยาว 8 บิต (2 ยกกำลัง 8 = 256 ค่า) เลขอย่าง 192.168.1.300 จึงใช้ไม่ได้ IPv6 สร้างขึ้นเพื่อแก้ปัญหาหมายเลข IPv4 ไม่พอใช้ เพราะอุปกรณ์ทั่วโลกเพิ่มขึ้นมาก
พิมพ์ชื่อเว็บแล้วเกิดอะไรขึ้น 1 เบราว์เซอร์ ผู้ใช้พิมพ์ชื่อโดเมน
2 DNS แปลชื่อโดเมนเป็นหมายเลข IP
3 เราเตอร์ พาคำขอออกจาก LAN สู่อินเทอร์เน็ต
4 เว็บเซิร์ฟเวอร์ ส่งหน้าเว็บกลับมา
หน้าเว็บย้อนกลับมาตามทางเดิมถึงเครื่องผู้ใช้
สองบริการที่ทำงานเงียบ ๆ อยู่เบื้องหลัง DNS (Domain Name System) แปลชื่อโดเมน ที่คนจำง่าย เป็นหมายเลข IP ที่เครื่องใช้ เปรียบเป็นสมุดโทรศัพท์ของอินเทอร์เน็ต ถ้าพิมพ์หมายเลข IP แล้วเปิดเว็บได้ แต่พิมพ์ชื่อแล้วเปิดไม่ได้ ให้สงสัย DNS
DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) แจก IP address ให้อัตโนมัติ เมื่อเครื่องต่อเข้าเครือข่าย พร้อมค่าอื่น เช่น เกตเวย์เริ่มต้นและ DNS ที่ต้องใช้ เจ้าหน้าที่จึงไม่ต้องตั้งเลขเองทีละเครื่อง
งานธุรการพบว่า เครื่องทุกเครื่องสั่งพิมพ์ไปที่เครื่องพิมพ์กลางของสถานีได้ และเปิดไฟล์ในเครื่องเพื่อนได้ แต่ไม่มีเครื่องไหนออกอินเทอร์เน็ตได้เลย อุปกรณ์ใดน่าจะเสียมากที่สุด
คิด 1 คุยกันภายในวงได้ทุกเครื่อง แปลว่าสายและสวิตช์ใน LAN ยังทำงาน
คิด 2 สิ่งที่หายไปคือทางออกนอกวง ซึ่งเป็นหน้าที่ของเราเตอร์ (และโมเด็มที่ต่อกับผู้ให้บริการ)
คำตอบ: เราเตอร์ หรือการเชื่อมต่อจากเราเตอร์ไปยังผู้ให้บริการ
กับดัก: ตัวเลือก “สวิตช์” ฟังดูเป็นอุปกรณ์กลาง แต่ถ้าสวิตช์เสีย เครื่องจะสั่งพิมพ์และเปิดไฟล์ในวงไม่ได้ด้วย ส่วน “การ์ดเครือข่ายของเครื่องหนึ่ง” จะกระทบแค่เครื่องเดียว ไม่ใช่ทุกเครื่อง
4 · โปรโตคอล URL เบราว์เซอร์ และอีเมล ออกบ่อย ต้องอ่าน กติกาการคุย ที่อยู่ของเว็บ และช่องผู้รับอีเมล โปรโตคอล (Protocol) คือกติกาที่เครื่องสองฝั่งตกลงใช้ร่วมกันเพื่อคุยกันรู้เรื่อง เหมือนสองคนต้องพูดภาษาเดียวกัน อินเทอร์เน็ตใช้ชุดกติกาหลักชื่อ TCP/IP โดย IP ทำหน้าที่ระบุที่อยู่และพาข้อมูลไปถึงปลายทาง ส่วน TCP แบ่งข้อมูลเป็นชิ้น ตรวจว่าครบ และเรียงกลับให้ถูกลำดับ
โปรโตคอลที่ต้องจำ โปรโตคอล ชื่อเต็ม ใช้ทำอะไร HTTP Hypertext Transfer Protocol รับส่งหน้าเว็บ ไม่เข้ารหัส HTTPS HTTP Secure รับส่งหน้าเว็บแบบเข้ารหัส FTP File Transfer Protocol รับส่งไฟล์ระหว่างเครื่อง SMTP Simple Mail Transfer Protocol ส่ง อีเมลออกPOP3 Post Office Protocol 3 ดึง อีเมลลงเครื่องIMAP Internet Message Access Protocol อ่าน อีเมลบนเซิร์ฟเวอร์ ซิงก์ทุกอุปกรณ์
วิธีจำ: SMTP มี S ให้นึกถึง Send ส่วน POP3 กับ IMAP เป็นฝั่งรับ ต่างกันที่ POP3 มักดึงจดหมายลงเครื่องเดียว ส่วน IMAP เก็บจดหมายไว้บนเซิร์ฟเวอร์ อ่านจากมือถือแล้วคอมพิวเตอร์ก็เห็นว่าอ่านแล้ว HTTPS เข้ารหัสข้อมูลระหว่างเบราว์เซอร์กับเว็บไซต์ แต่ไม่ได้รับรองว่าเนื้อหาในเว็บถูกต้องหรือเจ้าของเว็บน่าเชื่อถือ
แยกส่วนของ URL (ชื่อสมมติ) ส่วน ตัวอย่าง บอกอะไร โปรโตคอล https:// ใช้กติกาใดคุยกับเว็บ ชื่อโฮสต์ www เครื่องบริการเว็บของโดเมน ชื่อโดเมน example.go.th เจ้าของเว็บ และประเภทองค์กร เส้นทาง /form/report.pdf โฟลเดอร์และไฟล์ที่ต้องการ
URL (Uniform Resource Locator) คือที่อยู่เต็มของสิ่งหนึ่งบนเว็บ เช่น https://www.example.go.th/form/report.pdf อ่านโดเมนจากขวาไปซ้าย .th คือโดเมนของประเทศไทย ตัวถัดมาบอกประเภทองค์กร
โดเมนประเภทองค์กรในประเทศไทย โดเมน ประเภท ตัวอย่างผู้ใช้ .go.th หน่วยงานรัฐบาล กระทรวง กรม สำนักงานตำรวจ .ac.th สถาบันการศึกษา มหาวิทยาลัย วิทยาลัย .or.th องค์กรไม่แสวงหากำไร มูลนิธิ สมาคม .co.th บริษัทเอกชน ธุรกิจที่จดทะเบียนในไทย .mi.th หน่วยงานทางทหาร กองทัพ
โดเมนสากลที่ไม่มีชื่อประเทศ เช่น .com (การค้า) .org (องค์กร) .net (เครือข่าย) วิธีจำ: go = government, ac = academic, or = organization, co = company
เบราว์เซอร์และการค้นหา เว็บเบราว์เซอร์ (Web Browser) กับเครื่องมือค้นหา (Search Engine) เบราว์เซอร์คือโปรแกรม สำหรับเปิดดูเว็บ เช่น Chrome, Edge, Firefox, Safari ส่วนเครื่องมือค้นหาคือบริการ ที่ช่วยหาเว็บ เช่น Google, Bing ซึ่งเปิดใช้ผ่านเบราว์เซอร์อีกที
โฮมเพจ บุ๊กมาร์ก ประวัติ โฮมเพจ (Homepage) คือหน้าแรกของเว็บไซต์ หรือหน้าที่เบราว์เซอร์เปิดเป็นหน้าแรก บุ๊กมาร์ก (Bookmark) คือการเก็บที่อยู่เว็บไว้เปิดซ้ำ ประวัติ (History) คือรายการเว็บที่เคยเปิด
คุกกี้ แคช และโหมดไม่ระบุตัวตน คุกกี้ (Cookie) คือข้อมูลเล็ก ๆ ที่เว็บฝากไว้ในเครื่อง เช่น สถานะเข้าสู่ระบบ แคช (Cache) คือสำเนาภาพและไฟล์ของเว็บที่เก็บไว้ให้เปิดครั้งต่อไปเร็วขึ้น โหมดไม่ระบุตัวตน (Incognito หรือ Private) ไม่เก็บประวัติและคุกกี้ไว้ในเครื่องหลังปิดหน้าต่าง แต่ไม่ได้ซ่อนการใช้งานจากผู้ดูแลเครือข่ายหรือเว็บที่เข้าไป
ค้นให้แคบลง ใน Google ใส่ "ข้อความ" ในเครื่องหมายคำพูดเพื่อหาวลีนั้นตรงตัว ใส่เครื่องหมายลบหน้าคำเพื่อตัดคำนั้นออก และใส่ site: ตามด้วยโดเมนเพื่อค้นเฉพาะในโดเมนนั้น เช่น site:go.th
ช่องผู้รับในอีเมล ช่อง ใช้เมื่อ ผู้รับคนอื่นเห็นชื่อไหม To ผู้รับหลักที่ต้องดำเนินการ เห็น CC สำเนาให้ทราบ เช่น หัวหน้า เห็น BCC สำเนาลับ ซ่อนรายชื่อ ไม่เห็น
ที่อยู่อีเมลมีรูปแบบ ชื่อผู้ใช้@ชื่อโดเมน CC ย่อมาจาก Carbon Copy ส่วน BCC คือ Blind Carbon Copy ผู้รับในช่อง BCC เห็นชื่อในช่อง To และ CC แต่ไม่มีใครเห็นชื่อในช่อง BCC Reply ตอบผู้ส่งคนเดียว Reply All ตอบทุกคนในช่อง To และ CC และ Forward ส่งต่อจดหมายทั้งฉบับพร้อมไฟล์แนบให้คนใหม่ ไฟล์แนบ (Attachment) มีขนาดสูงสุดต่างกันตามผู้ให้บริการ ไฟล์ใหญ่จึงมักส่งเป็นลิงก์แทน
เจ้าหน้าที่ต้องส่งอีเมลเชิญประชุมถึงประชาชน 40 คนจากหลายหมู่บ้าน โดยไม่ให้ใครเห็นที่อยู่อีเมลของคนอื่น และต้องการให้หัวหน้างานได้รับสำเนาโดยทุกคนรู้ว่าหัวหน้าได้รับด้วย ควรกรอกอย่างไร
คิด 1 ประชาชนต้องไม่เห็นอีเมลของกันและกัน จึงต้องไม่อยู่ในช่องที่ทุกคนเห็น คือ To หรือ CC
คิด 2 ใส่ประชาชนทั้ง 40 คนในช่อง BCC ซึ่งซ่อนรายชื่อ
คิด 3 หัวหน้าต้องให้ทุกคนเห็นว่าได้รับสำเนา จึงอยู่ในช่อง CC
คำตอบ: หัวหน้าอยู่ในช่อง CC ประชาชนทั้งหมดอยู่ในช่อง BCC
กับดัก: ถ้าใส่ประชาชนทั้งหมดในช่อง CC ทุกคนจะเห็นอีเมลของคนอื่น ซึ่งเป็นการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่จำเป็น และถ้าใส่หัวหน้าในช่อง BCC ผู้รับคนอื่นจะไม่รู้ว่าหัวหน้าได้รับด้วย
5 · การเชื่อมต่อไร้สาย ออกบ่อย ต้องอ่าน Wi-Fi ต่อเข้า LAN บลูทูธต่ออุปกรณ์ใกล้ตัว ทั้ง Wi-Fi และบลูทูธส่งข้อมูลด้วยคลื่นวิทยุ (Radio Wave) ไม่ต้องมองเห็นกัน ต่างจากอินฟราเรด (Infrared) ของรีโมตทีวีที่ต้องหันหาตัวรับ ความต่างอยู่ที่ระยะและงานที่ใช้
เทียบเทคโนโลยีไร้สาย Wi-Fi บลูทูธ (Bluetooth) เครือข่ายแบบ WLAN (LAN ไร้สาย) PAN (WPAN) ระยะทั่วไป ภายในอาคาร หลายสิบเมตร ราว 10 เมตร ย่านความถี่ หลัก ๆ 2.4 และ 5 GHz (รุ่นใหม่มี 6 GHz) 2.4 GHz ใช้ทำอะไร ต่อเข้าเครือข่ายและอินเทอร์เน็ต หูฟัง เมาส์ ลำโพง ต่อตรงกับเครื่อง
Wi-Fi ใช้มาตรฐาน IEEE 802.11 โดยทั่วไปต่อผ่านจุดกระจายสัญญาณหรือเราเตอร์ไร้สาย ส่วนบลูทูธจับคู่ (Pair) กับอุปกรณ์โดยตรง ระยะบลูทูธที่บอกเป็นค่าทั่วไปของอุปกรณ์ในมือถือ อุปกรณ์บางรุ่นไปได้ไกลกว่านี้
ข้อสอบถามแบบนี้ จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา) โจทย์มักเล่าการใช้งานแล้วให้เลือกเทคโนโลยี เช่น ต่อหูฟังไร้สายกับมือถือในระยะใกล้ โดยไม่ผ่านเราเตอร์ คือบลูทูธ และเป็นเครือข่ายแบบ PAN ถ้าโจทย์ถามว่าบลูทูธส่งข้อมูลด้วยอะไร ให้ตอบคลื่นวิทยุ ไม่ใช่อินฟราเรด
6 · เสริม: พอร์ต คำสั่ง ความถี่ และความเร็ว อ่านถ้ามีเวลา รายละเอียดที่ออกนาน ๆ ครั้ง หัวข้อนี้แต่ละเรื่องออกไม่บ่อย (จากชุดข้อสอบเสมือนจริงที่เรารวบรวม (การประเมินของเรา)) แต่จำง่ายและเก็บคะแนนได้ ถ้าเวลาเหลือให้อ่านตาราง ถ้าไม่เหลือข้ามไปที่ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยได้เลย
หมายเลขพอร์ตมาตรฐาน พอร์ต บริการ วิธีจำ 20, 21 FTP คู่แรกสุด 25 SMTP ส่งอีเมล 53 DNS แปลชื่อ 80 HTTP เว็บธรรมดา 110 POP3 ดึงอีเมล 143 IMAP อ่านอีเมลบนเซิร์ฟเวอร์ 443 HTTPS เว็บเข้ารหัส
พอร์ต (Port) ในที่นี้คือหมายเลขช่องบริการของโปรแกรม ไม่ใช่ช่องเสียบสาย IP address พาข้อมูลไปถึงเครื่อง หมายเลขพอร์ตบอกว่าข้อมูลนั้นเป็นของบริการใดในเครื่อง ตัวเลขในตารางคือค่ามาตรฐาน ผู้ดูแลระบบเปลี่ยนได้
คำสั่งตรวจเครือข่ายใน Windows คำสั่ง ทำอะไร ใช้เมื่อ ipconfig แสดง IP เกตเวย์ และค่าเครือข่ายของเครื่อง อยากรู้ว่าเครื่องได้ IP อะไร ping ส่งสัญญาณทดสอบไปหาปลายทาง ทดสอบว่าติดต่อถึงกันได้ไหม tracert แสดงเส้นทางที่ข้อมูลผ่านทีละจุด หาว่าสะดุดที่จุดใด nslookup ถาม DNS ว่าชื่อนี้คือ IP อะไร สงสัยว่า DNS มีปัญหา
เรื่องสั้นที่ควรรู้ Wi-Fi 2.4 GHz กับ 5 GHz 2.4 GHz ไปได้ไกลกว่าและทะลุผนังได้ดีกว่า แต่ช้ากว่าและถูกรบกวนง่าย เพราะอุปกรณ์จำนวนมากใช้ย่านนี้ ส่วน 5 GHz โดยทั่วไปเร็วกว่าและรบกวนน้อยกว่า แต่ระยะสั้นกว่า
IP ภายในวง (Private IP) ช่วงที่สงวนไว้ใช้ภายในองค์กรหรือบ้าน เช่น 192.168.x.x, 10.x.x.x และ 172.16.x.x ถึง 172.31.x.x ใช้ซ้ำกันได้ในแต่ละวง เวลาออกอินเทอร์เน็ต เราเตอร์จะแปลงเป็น IP สาธารณะให้
สื่อกลางแบบใช้สาย สายคู่บิดเกลียว (Twisted Pair เช่น UTP) คือสาย LAN ทั่วไป ใช้หัว RJ-45 สายโคแอกเชียล (Coaxial) คือสายทีวีแบบมีแกนกลาง ใยแก้วนำแสง (Fiber Optic) ส่งด้วยแสง เร็วและไกลที่สุด ไม่ถูกรบกวนจากคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
คำนวณเวลาดาวน์โหลด ความเร็วเน็ตวัดเป็นบิต ต่อวินาที (Mbps) แต่ขนาดไฟล์วัดเป็นไบต์ (MB) ต้องคูณ 8 ก่อน ตัวอย่าง (คิดอย่างง่าย ไม่รวมส่วนเกินของการส่ง): ไฟล์ 250 MB เน็ต 50 Mbps → 250 × 8 = 2,000 Mb → 2,000 ÷ 50 = 40 วินาที
จุดที่คนพลาดบ่อย และเหตุผล สลับสวิตช์กับเราเตอร์ · เกิดเพราะทั้งคู่เป็นกล่องที่มีหลายช่องเสียบ วิธีแก้: สวิตช์ส่งภายใน LAN ตาม MAC address เราเตอร์ส่งระหว่างเครือข่าย ตาม IP address ถ้าโจทย์มีคำว่าเลือกเส้นทางหรือออกอินเทอร์เน็ต คือเราเตอร์
จำว่าแบบดาวไม่มีวันหยุดทั้งวง · เกิดเพราะจำแค่ข้อดีว่าสายเครื่องหนึ่งขาดไม่กระทบเครื่องอื่น วิธีแก้: แยกให้ออกว่าเสียที่สายของเครื่องลูก (กระทบเครื่องเดียว) หรือเสียที่อุปกรณ์กลาง (กระทบทั้งวง)
คิดว่า SMTP ใช้รับอีเมล · เกิดเพราะโปรโตคอลอีเมลมีสามตัวที่ชื่อคล้ายกัน วิธีแก้: SMTP คือฝั่งส่ง POP3 และ IMAP คือฝั่งรับ แล้วแยก POP3 ดึงลงเครื่อง กับ IMAP ซิงก์บนเซิร์ฟเวอร์
เห็นแม่กุญแจ HTTPS แล้วเชื่อว่าเว็บปลอดภัยทุกอย่าง · เกิดเพราะเข้าใจว่าเข้ารหัสแปลว่าน่าเชื่อถือ วิธีแก้: HTTPS รับรองแค่ว่าข้อมูลระหว่างทางถูกเข้ารหัส เว็บหลอกลวงก็ใช้ HTTPS ได้ ต้องตรวจชื่อโดเมนให้ถูกด้วย เรื่องภัยออนไลน์อยู่ในบทถัดไป
เช็กความเข้าใจ
ตอบด้วยเหตุผล ไม่ใช่ความจำ งานธุรการต่อคอมพิวเตอร์ 8 เครื่องเข้าสวิตช์ตัวเดียว ต่อมาสายแลนของเครื่องที่ 3 ถูกเก้าอี้ทับจนขาด ผลที่เกิดขึ้นคือข้อใด ก. ทั้ง 8 เครื่องใช้เครือข่ายไม่ได้ ข. เครื่องที่ 2 ถึง 4 ใช้เครือข่ายไม่ได้ ค. เฉพาะเครื่องที่ 3 ใช้เครือข่ายไม่ได้ ง. เครื่องที่ 3 ยังใช้ได้แต่ช้าลง
เครื่อง ก ส่งข้อมูลถึงเครื่อง ข ในวงเดียวกัน แต่เครื่องอื่นทุกเครื่องในวงก็ได้รับข้อมูลชุดนั้นด้วย อุปกรณ์กลางของวงนี้น่าจะเป็นอะไร ก. ฮับ (Hub) ข. สวิตช์ (Switch) ค. เราเตอร์ (Router) ง. โมเด็ม (Modem)
ร.ต.อ.สมชาย ส่งอีเมลโดยใส่ สมศรี ในช่อง To ใส่ สมหมาย ในช่อง CC และใส่ สมพร ในช่อง BCC เมื่อสมหมายเปิดอีเมล จะเห็นรายชื่อผู้รับอย่างไร ก. เห็นเฉพาะชื่อของตนเอง ข. เห็นชื่อสมศรี สมหมาย และสมพร ค. เห็นชื่อสมหมายและสมพร ง. เห็นชื่อสมศรีและสมหมาย
ใน URL https://www.example.ac.th/news/2569.html ส่วนใดบอกว่าเว็บไซต์นี้เป็นของสถาบันการศึกษา ก. https:// ข. .ac ค. www ง. /news/2569.html
ลองอธิบายด้วยคำพูดตัวเอง อธิบายให้เพื่อนฟังใน 3 ประโยคว่า ทำไมเครื่องในสถานีคุยกันเองได้ แต่ออกอินเทอร์เน็ตไม่ได้ เมื่อเราเตอร์เสีย โดยใช้คำว่า สวิตช์ เราเตอร์ และ LAN ดูตัวอย่างคำอธิบาย